Meksika Azarkeşlərinin Dünya Kuboku Qələbəsi Yeraltı Titrəmələrə Səbəb Oldu
Dünya Kubokunun sıx keçən oyunu zamanı Meksika komandasının qazandığı iki qoldan sonra azarkeşlərin kütləvi tullanması yerli seysmoloqlar tərəfindən "əhəmiyyətli" titrəmələr kimi qeydə alınıb. Bu hadisə Meksikanın Ertələmə və Risk İdarəetmə Rəqəmsal Platforması (SASSLA) tərəfindən izlənib.
SASSLA X sosial şəbəkəsində paylaşım edərək, oyundakı qollar sonrası azarkeşlərin coşğusunun "yerli ərazidə vibrasiyalar yaratdığını" bildirib. İlk qol Julian Quiñones tərəfindən Ekvadora qarşı vurulub və bu, bir neçə seysmografda qeydə alınıb. İkinci qol isə Raul Jiménez tərəfindən 31-ci dəqiqədə vuruldu.
Qələbənin ardından təxminən bir milyon azarkeş Meksiko şəhərinin küçələrinə axışıb və həmin vaxt üç nəfərin sıxlıq səbəbindən həlak olduğu bildirilib. Meksika 2-0 hesabı ilə qalib gələrək Dünya Kubokunda son 16-ya yüksəlib.
İnsan Təbiətli Yeraltı Titrəmələr
Bu cür "insan tərəfindən yaranan zəlzələlər" əvvəllər də böyük yüksək mərtəbəli binaların tikintisi, yeraltı su çıxarılması və ya frakinq kimi fəaliyyətlər nəticəsində müşahidə olunub. Həmçinin, 2024-cü ildə Taylor Swift konsertində də oxşar titrəmələr qeydə alınıb.
SASSLA, Azteca Stadionuna ən yaxın olan RaspberryShake stansiyasında qeydə alınan bu süni siqnalın, azarkeşlərin coşğusu və birgə səslərinin yerin altında vibrasiyalar yaratdığını qeyd edib. Zəlzələ monitorinq platforması Sismo Alerta Mexicana isə X-də paylaşdığı yazıda bunun real zəlzələ olmadığını, ancaq insanların eyni anda tullanması və yerə düşməsi ilə qısa səth dalğaları yaratdığını bildirib.
Platformanın sözlərinə görə, seysmograf yaxınlığında bir nəfər belə gəzişsə, cihaz bunu asanlıqla aşkar edir, bir neçə nəfər eyni anda tullananda isə siqnal daha güclü olur. Bu cihazlar dünyanın digər tərəflərindəki zəlzələləri belə hiss edə biləcək qədər həssasdır.
Əvvəlki Tədqiqatlar və Gələcək İstifadə
Bu fenomen yeni deyil və böyük idman tədbirləri, konsertlər zamanı da qeydə alınıb. 2023-cü ildə Taylor Swift konsertində 70 mindən çox azarkeş iştirak etmişdi və stadionun 9 km radiusundakı şəbəkə stansiyalarında güclü seysmik vibrasiyalar qeydə alınmışdı.
"Bütün sübutları nəzərə alaraq, siqnal mənbəyini əsasən musiqiyə cavab olaraq izdiham hərəkəti kimi qiymətləndiririk," - tədqiqatçılar Seismological Research Letters jurnalında yazıblar.
Elm adamları belə süni titrəmələrin fərqli vibrasiya növlərini ayırd edən daha yaxşı seysmograf sistemləri yaratmaqda faydalı ola biləcəyini düşünür. Bundan əlavə, yerin alt quruluşunu araşdırmaq və vibrasiyalara daha dayanıqlı bina və auditoriyalar inşa etmək üçün bu məlumatlardan istifadə edilə bilər.
