Mərakeşdə Dünya Çempionatı Gərginliyi: Final Oyunu Mübahisəsi
2030-cu ilin Dünya çempionatı hələ start xəttinə belə yaxınlaşmayıb, amma final oyununun harada keçiriləcəyi artıq siyasi səviyyədə sinirləri tarıma çəkib. Mərakeşin Baş naziri Aziz Axannuș, ölkənin futbol təsisatının rəhbəri Fouzi Lekjaa-ya açıq mesaj göndərib: final barədə təkbaşına vəd verməyi dayandır.
Turnirin yüzillik yubileyi olacaq bu mundial Mərakeş, İspaniya və Portuqaliya tərəfindən birgə təşkil olunur, açılış oyunları isə tarixi simvolizm naminə Cənubi Amerikada keçiriləcək. Belə həssas pay bölgüsündə hər kəlmə hesablanmış olmalıdır. Mərakeşdə isə bir çıxış kifayət etdi ki, siyasi səhnə qızışsın.
Baş nazirin sərt çıxışı: “Qardaşlıq da, hörmət də lazımdır”
BBC Sport-un xəbərinə görə, gərginlik Fouzi Lekjaa-nın siyasi partiya tədbirində dediyi sözlərdən sonra pik həddə çatıb. O, Kasablankada tikilən yeni stadionun Dünya çempionatının finalına ev sahibliyi edəcəyini, bunun “şərəf” olacağını bildirib.
Problem ondadır ki, FIFA hələ finalın məkanını təsdiqləməyib. Məhz bu səbəbdən Baş nazir səhnəyə çıxmalı oldu. Kütləvi toplantıda danışan Axannuș mesajını açıq və sərt çatdırdı:
“Böyük final oyununu Mərakeşdə keçirməyi təklif etmə, biz hələ bu məsələni müttəfiqlərimiz – İspaniya və Portuqaliya ilə müzakirə etməmişik. Bir az hörmət olmalıdır, qardaşlar. Seçki vədlərindən istifadə edib ayağımızın altından xalçanı çəkməyi dayandırın. Bunlar nəhəng məsələlərdir. Finalın harada keçiriləcəyinə qərar vermək çox böyük məsələdir”.
Sözlər təsadüfi deyildi. Hökumət həm daxildə gözləntiləri idarə etmək, həm də Avropa tərəfdaşları ilə münasibətləri gərginləşdirməmək istəyir. Final oyunu siyasi kapitaldır və heç kim onu təkbaşına elan etmək səlahiyyətinə malik deyil.
FIFA susur, tərəflər mövqelərini sərtləşdirir
FIFA indiyə qədər yalnız bir cümlə ilə kifayətlənib: qərar “uyğun vaxtda” açıqlanacaq. Rəsmi mövqe budur. Qalanı isə diplomatiya, lobbiçilik və ictimai rəy savaşıdır.
Mərakeş Afrika qitəsinə 2010-cu ildən – Cənubi Afrikanın ev sahibliyindən – bəri ilk finalı gətirmək üçün ciddi təzyiq göstərir. Lakin İspaniya da geri çəkilmək niyyətində deyil. Hər iki tərəf öz arqumentlərini səhnəyə çıxarıb.
İspaniyanın iddiası: “Başqa cür ola bilməz”
İspaniya Futbol Federasiyasının prezidenti Rafael Louzan son aylarda tez-tez səhnədə görünür və fikrini qəti şəkildə ifadə edir. Onun sözlərinə görə, final üçün “təbii seçim” İspaniyadır.
O, Cadena SER radiosuna açıqlamasında deyib: “Qərar hələ verilməsə də, inanıram ki, yer İspaniyadır, çünki başqa cür ola bilməz. Bildiyiniz kimi, hazırda dünya çempionuyuq. İspaniyanın böyük tədbirləri təşkil etmək bacarığı sual altına düşə bilməz və məhz buna görə reallıq diktə edir ki, böyük final İspaniyadan başqa yerdə keçirilə bilməz və keçirilməməlidir”.
İspaniyanın mövqeyi yalnız ritorikaya söykənmir. Son illərdə kişi milli komandasının uğurları, dünya çempionu titulu və mövcud infrastruktur Madrid və Barselona kimi şəhərləri gücləndirir. Santiago Bernabeu yenilənib, Spotify Camp Nou isə genişləndirilir. RFEF bu kartları danışıqlarda masaya sərir və özünü üstün tərəf kimi görür.
Mərakeşin cavabı: 115 minlik nəhəng arena
Mərakeş bu oyunda yalnız emosiyalarla iştirak etmir. Ölkə hazırda 115 min tamaşaçı tutumuna malik nəhəng stadion inşa edir. Layihə başa çatdıqda, bu arena dünyada ən böyük yalnız futbol üçün nəzərdə tutulmuş stadion olacaq.
Bu, açıq mesajdır: Mərakeş final üçün yalnız namizəd deyil, həm də meydan oxuyandır. Yeni stadion Kasablankanı qlobal futbol səhnəsinin mərkəzinə çevirmək iddiası daşıyır və İspaniyanın əfsanəvi arenalarına – xüsusilə də Bernabeu və Camp Nou-ya – birbaşa cavab kimi oxunur.
Amma siyasi reallıq idman ambisiyasından daha sərtdir. Baş nazirin Lekjaa-ya xəbərdarlığı göstərir ki, Rabat üçün indi əsas məsələ daxildə populist tonları cilovlamaq, xaricdə isə Madrid və Lissabonla həssas balansı qorumaqdır.
Zaman işləyir, amma kimin xeyrinə?
2030 finalının məkanı üçün dəqiq vaxt cədvəli yoxdur. 2026 Dünya çempionatında da oxşar ssenari yaşanmışdı: Nyu-Cersidə finalın keçiriləcəyi yalnız 2024-cü ilin əvvəlində rəsmən təsdiqləndi. Bu, FIFA-nın belə qərarları mümkün qədər gec verməyə meylli olduğunu göstərir.
Bu dəfə isə oyun sadəcə stadionlar və logistika üzərində getmir. Söhbət Afrika ilə Avropanın ortaq layihəsində rəmzi liderlikdən, yüzillik yubileyin kim tərəfindən “imzalanacağından” gedir.
Mərakeş hökuməti hazırda tonları yumşaltmağa, gözləntiləri tənzimləməyə çalışır. Amma sual açıq qalır: Kasablankanın tikilməkdə olan nəhəng arenası, yoxsa Madridin illərdir hazır vəziyyətdə olan dünya səhnəsi – yüzilliyin final fitini harada eşidəcəyik?
