Messi və Mbappé: Dünya Kubokunun finalında kimin adı tarixə yazılacaq?

Dünya Kubokunun sonuna sayılı saatlər qalıb. Turnirin səsi-sədası hələ kəsilməyib, amma artıq hamı eyni sualı düşünür: bu axşam Lionel Messi, yoxsa Kylian Mbappé tarixə adını daha qalın hərflərlə yazdıracaq?

Hazırda hər ikisi bombardir yarışında bərabərləşib. Qapılara yol tapan zərbələrin sayında çiyin-çiyinədirlər, cədvəldə isə Messi bir addım öndədir – əlavə bir məhsuldar ötürmə hesabına. Sadə qayda: qol eynidirsə, asist danışır. Amma köhnə mübahisə yenidən baş qaldırıb: finalda vurulan qol üçüncü yer oyununun qolundan daha çox dəyərli sayılmalıdırmı?

Qəribə səslənir, amma futbolda bu tip “dəyər mübahisələri” heç vaxt bitmir. Biri “qol qoldur” deyir, o biri “qızıl anların çəkisi başqa olur” cavabını verir. Hər halda, bu axşam vurulacaq hər zərbə tarix kitablarının ilk səhifələrinə düşəcək.

Rodri – zədədən zirvəyə

Bu turnirin ən səssiz, amma ən güclü hekayələrindən biri də Rodriyə məxsusdur. Uzun müddət öncə aldığı ön çarpaz bağ (ACL) zədəsi onun karyerasını kölgəyə sala bilərdi. Şübhə vardı: əvvəlki Rodri qayıdacaqmı? Bədəni yenidən eyni yüklənməni qəbul edəcəkmi?

Cavab meydanda verildi. O, bu Dünya Kubokunda meydanın mərkəzində həm ritmi diktə etdi, həm də özünə inamını bərpa etdi. Hər toxunuşunda “mən buradayam” dedi. İndi isə başqa bir sual dolaşır: bəlkə də Manchester City forması ilə son matçını artıq oynayıb. Bu, artıq növbəti həftələrin mövzusudur, amma bu turnirdə göstərdiyi səviyyə müzakirə olunmur.

Dünya Kubokundan sonrakı boşluq

Turnir bitəndə nə baş verir? Bəzən ən çox bu hiss adamı sıxır. Gecələrə qədər açıq qalan televizorlar, səhərə yaxın başa çatan matçlar, pozulmuş, amma futbola uyğunlaşmış bioloji saat.

Mittu adlı azarkeşin yazdığı kimi: bir neçə günə bunların hamısı yox olacaq. Qalacaq səssiz gecələr və adiləşmiş səhərlər. Bəlkə də bu, Cənubi Amerika liqalarına və ya MLS-ə maraq üçün fürsətdir. Futbol heç vaxt tam dayanmasa da, Dünya Kubokunun yaratdığı qlobal ritmi başqa heç nə əvəz etmir.

Siyasət tribunada: Infantino, liderlər və meydandan kənar gərginliklər

Futbolun idarə otaqlarında isə başqa bir yarış gedir. Gianni Infantino artıq dördüncü müddət üçün Fifa prezidenti postuna demək olar ki, təminatlı namizəddir. 211 üzv assosiasiyadan 200-dən çoxu ona dəstək məktubu göndərib. Yalnız bir neçə federasiya – əsasən də Avropadan, o cümlədən Almaniya – hələ rəsmi mövqe bildirməyib.

Turnirin finalı siyasi protokol üçün də böyük səhnəyə çevrilir. İspaniyanın baş naziri Pedro Sanchez Argentina ilə İspaniya arasında oynanılacaq finalda tribunada olacaq. ABŞ prezidenti Donald Trump da Nyu-Cersidə təşkil olunacaq qarşılaşmanı izləmək niyyətindədir. Futbol meydanı bu dəfə də diplomatiyanın səssiz fonuna çevrilir.

Meydandan kənar mübahisələr bununla bitmir. İngiltərə üzərində yarımfinal qələbəsindən sonra Argentina futbolçularının Falkland adalarına iddianı əks etdirən banner göstərməsi Londonda siyasi dalğa yaratdı. Böyük Britaniyanın baş naziri Keir Starmer, Argentinanın bu jestinə görə Fifa tərəfindən araşdırma aparılması ideyasını dəstəkləyir.

İngiltərə: Tuchel qalır, suallar da

İngiltərənin bu turniri tərk etməsi ilə başlayan “postmortem” hələ səngiməyib. Üçüncü yer oyunu bir çoxları üçün mənasız görünə bilər, amma müzakirələr hələ davam edir. Thomas Tuchel isə yerindədir. Qəribə dəyişikliklər, müdafiəyə həddən artıq qapanma, ritmi itirilən oyunlar – bunların heç biri hələlik onun işini əlindən almır.

Azarkeşlərdən James Moriarty-nin fikri bu hissi xülasə edir: Tuchel bu turnirdə “oyunu dəyişən əvəzetmələr” üçün təriflənirdi, amma bu, eyni zamanda bir başqa həqiqəti də göstərir – deməli, demək olar ki, heç bir start heyəti işləməyib. Qələbələr, əsasən, ehtiyatdan gələn oyunçuların axını ilə gəlib. Onun sözləri ilə desək, İngiltərə yarımfinala qədər çatmaqda “çox bəxti gətirən” komanda təsiri bağışlayıb və dörd yarımfinalçı arasında ən zəifi olub.

İndi isə qarşıda üçüncü yer oyunu dayanır. Suallar çoxdur: Tuchel bu matça necə yanaşmalıdır? Mütləq qələbə, yoxsa daha çox ədalətli bölgü və “hamıya dəqiqə” prinsipi? Bir ideya var: qapıçılara hər hissə üçün şans, hücumda Watkins və Toney-yə meydan, ortada isə Mainoo üçün xətlər arasında sərbəstlik. Bu oyun bəlkə də medalın özü üçün yox, növbəti dövrün eskizi üçün vacibdir.

Argentina: ürəyi meydanda qalan komanda

Argentina üçün bu Dünya Kuboku yenə emosiyanın, dramatizmin və ifrat fədakarlığın turniridir. Jeff Rueter-in təsvir etdiyi kimi, La Albiceleste forması bir çoxları üçün sadəcə oyun geyimi deyil, sanki döyünən ürəyə çevrilir. Cristian Romero bunun simvollarından biridir. Lisandro Martínez ilə tandemdə o, rəqibin hücumu ilə Emiliano Martínez arasında son səddə çevrilib. Messi və qapıçıdan sonra bu yolda ən sabit, ən etibarlı fiqurlardan biri kimi dəyərləndirilir.

Argentina son dörd Dünya Kubokunun üçünün finalına yüksəlib. Bu, təsadüf deyil, struktur, xarakter və Messi nəbzinin birləşməsidir. İndi isə qarşıda İspaniya ilə daha bir final var – və bu dəfə meydanın bir tərəfində planetin ən təcrübəli ulduzu, o biri tərəfində isə gəncliyin simvolu Lamine Yamal dayanacaq.

Real Madrid-də yeni səhifə: Alexander-Arnold və Mourinho

Klub futbolu paralel xəttdə yenidən gündəmə qayıdır. Real Madrid-də isə sağ cinahda yeni dövr başlayır. Dani Carvajalın may ayında klubdan ayrılması ilə Trent Alexander-Arnold üçün qapı tam açılıb. Liverpool-dan keçən mövsüm Madridə köçən ingilis müdafiəçi zədəli, ritmsiz, bəzən də ehtiyatda qalan mövsüm yaşadı. İndi isə hər şey sıfırdan başlayır.

Onun üçün ən böyük yenilik Jose Mourinho ilə işləməkdir. Alexander-Arnold, portuqaliyalı mütəxəssisi uzun illərdir uzaqdan izləyib, indi isə onun sərt prinsipləri və yüksək tələbləri ilə gündəlik məşq mühitində üz-üzədir. O, bu intensivliyi qəbul edir və bunu özünü yenidən qurmaq üçün fürsət kimi görür. Qarşıdakı mövsüm, onun Real Madrid-də bir nömrəli sağ cinah müdafiəçisi olub-olmayacağını müəyyənləşdirəcək.

Avropadan xırda, amma gurultulu xəbər

Kənardan baxanda kiçik görünən, amma yerli miqyasda böyük səs-küy yaradan bir hadisə də Maltada yaşanıb. NSÍ Runavík, Hamrun Spartans-ı 94-cü dəqiqədə penaltidən vurulan qolla Avropa mübarizəsindən kənarlaşdırıb. Qərar o qədər mübahisəli olub ki, polis müdaxiləsinə ehtiyac yaranıb, hakim isə qırmızı vərəqə göstərib. Avropa futbolunun künclərində belə qaynayan dramatika, bu idmanın heç vaxt xırda səhnəyə sığmadığını xatırladır.

Media səhnəsində vida

Atlantikanın o tayında Dünya Kuboku başqa bir cəbhədə də yekunlaşır – ABŞ-da Fox kanalının yayımı ilə. Geoff Shreeves-in kənara çəkilməsi, Tom Rinaldi-nin sentimental reportajlarının səngiməsi, “Chef Nick”in ekzotik menyusunun final mərhələsinin sadəliyinə uymaması, tribunadan emosional, bəzən hətta həddindən artıq gərgin reportajları ilə yadda qalan Jameis Winston-un ekranı tərk etməsi – hamısı bir dövrün bağlanması kimidir. Turnir bitəndə yalnız komandalar deyil, kameralar da səhnəni tərk edir.

Və indi – Messi, Yamal və son pərdə

Bütün bu xaosun, mübahisələrin, siyasətin, statistikaların və nostaljinin içində bir sadə həqiqət qalır: bu axşam top yenə mərkəzə qoyulacaq və Dünya Kuboku yeni sahibini tapacaq.

Bir tərəfdə Messi – bəlkə də son dəfə bu səviyyədə. O biri tərəfdə Yamal – gələcək on ilin siması ola biləcək yeniyetmə. Biri mirasını möhürləmək, digəri isə öz kitabının ilk fəslini yazmaq üçün çıxacaq meydana.

İngiltərənin daxili çaxnaşması, Infantino-nun kabinet planları, siyasətçilərin tribunadakı yer davası, hətta üçüncü yer oyununun mənası – hamısı bu 90 dəqiqənin kölgəsində qalacaq.

Sual indi budur: tarix bu axşam kimin ayağından yazılacaq?