Miamidə Alovlu Gecə: İngiltərə – Norveç Dueli

Florida istisi, rütubət, axşamüstü 5-də başlayan günəş… və Dünya Kuboku 2026-nın ən gurultulu qarşıdurmalarından biri. Miamidə İngiltərə ilə Norveç üz-üzə gəlir. Biri turnirin klassik nəhəngi, digəri isə 1998-dən bəri ilk dəfə qatıldığı mundialda nağıl yazan “Vikinqlər”.

Norveç artıq tarix yazıb: Braziliyanı son 16-da kənarlaşdırıb, mundial tarixində ilk dəfə iki ardıcıl pley-off qələbəsi qazanıb. İndi isə onların qarşısında yarımfinala dördüncü dəfə yüksəlmək, eyni zamanda səkkizinci dəfə 1/4 finalda dayanmamaq istəyən İngiltərə dayanır.

Amma bu oyunu xüsusi edən təkcə bununla bitmir.

Qızıl Buts üçün birbaşa duel: Haaland – Kane

Bu turnirdə ilk dəfə Qızıl Buts yarışının iki aparıcı siması eyni meydanda, bir-birinə qarşı çıxır. Qapı qarşısında soyuqqanlı, cərimə meydanında amansız, statistika cədvəllərində paralel gedən iki ad: Erling Haaland və Harry Kane.

Norveç baş məşqçisi Stale Solbakken qrup mərhələsində bizi bu dueldən məhrum etmişdi. Haaland İraq və Seneqala qarşı hər oyunda dubl etmişdi, amma Fransa ilə görüşdə – Kylian Mbappe ilə birbaşa qarşılaşmada – artıq vəsiqə təmin olunduğu üçün ehtiyatda saxlanıldı. Ulduz hücumçu itirdiyi vaxtı pley-offda sürətlə geri qaytardı: əvvəl Fil Dişi Sahilinə qarşı qələbə qolunu vurdu, ardınca isə Braziliya ilə oyunda 2:1 hesablı tarixi qələbənin hər iki qoluna imza atdı.

Haalandın bu turnirdə dörd oyunda yeddi qolu var. Son 14 Norveç oyununda hər dəfə qol vurub, həmin seriyada ümumilikdə 27 dəfə fərqlənib. Yığmanın heyətində 54 oyunda 62 qola çatıb. 25 yaşlı hücumçu hazırda Qızıl Buts yarışında Kylian Mbappe və Lionel Messidən bir top geridədir, Harry Kane-dən isə bir top öndə.

Kane də geri qalmır. 32 yaşlı kapitan qrupun ilk oyununda Xorvatiyaya qarşı dubl edib, qrup liderliyini təmin edən Panama qələbəsində bir dəfə fərqlənib, 1/16 finalda DR Konqo ilə oyunda möhtəşəm geri dönüşə hər iki qolla rəhbərlik edib. Meksikoya qarşı epik 3:2 hesablı qələbədə isə penaltidən vurduğu qol həlledici olub.

Onları birləşdirən çox şey var: hər ikisi üç dəfə Premyer Liqanın bombardiri olub, hər ikisi Almaniyada uğur qazanıb. Amma meydanı yalnız iki dəfə bölüşüblər – 2022/23 mövsümündə, Tottenham Hotspur – Manchester City duelində. Hərəsində bir qələbə, hərəsində bir qol. İndi isə Miamidə üçüncü pərdə. Bu dəfə mükafat yalnız üç xal deyil, həm də “hazırda planetin ən yaxşı mərkəz hücumçusu kimdir?” sualına cavab olacaq.

Haalandı necə saxlamaq olar? Dan Burn kartı

İngiltərə üçün əsas suallardan biri budur: Haalandı necə dayandırmalı? Cavab gözlənilməz ola bilər: Dan Burn.

Newcastle mərkəz müdafiəçisi bu mundial üçün Thomas Tuchel-in heyətinə düşəndə çoxları təəccüblənmişdi. İngiltərə yığmasında debütünü 33 yaşına az qalmış edib, indiyədək yalnız Andorra və Albaniyaya qarşı seçmə oyunlarında dörd start almışdı. Amma Meksikaya qarşı matçda son 15 dəqiqədə meydana çıxması bir növ şah gedişi oldu. O, ard-arda havadan ötürmələri uzaqlaşdırdı, cərimə meydanında bədənini sipər etdi, 10 nəfərlə qalan komandasının 3:2 hesablı üstünlüyünü 12 dəqiqəlik əlavə vaxtda da qorumasına kömək etdi.

Haalanddan doqquz yaş böyükdür, ondan o qədər də çevik deyil, amma iki düym daha hündürdür. İngiltərə Premyer Liqasında ikisinin duelləri heç də Norveç ulduzu üçün xoş xatirə deyil. Haaland, Manchester City-yə keçdiyindən bəri Burnə qarşı səkkiz oyun keçirib: altısı Premyer Liqada, ikisi FA Cup və İngiltərə Liqa Kubokunda. Meydanda birlikdə olduqları on saatdan çox müddətdə Haaland yalnız bir dəfə qol vurub – ən ilk görüşlərində, 2022-ci ilin avqustunda.

Beynəlxalq futbolda orta hesabla hər 73 dəqiqəyə bir qol vuran hücumçu üçün bu, diqqətdən qaçmayacaq göstəricidir. Üstəlik, Haalandın Aston Villa müdafiəçisi Ezri Konsaya qarşı statistikası da oxşardır: beş oyunda, 406 dəqiqəlik birgə vaxtda yalnız bir qol və o da ilk görüşdə.

Haalandın Premyer Liqada 132 oyunda 112 qolu var, dörd mövsümdən üçünü bombardir kimi başa vurub. Bu fondda Burn və Konsaya qarşı rəqəmlər Tuchel üçün ümidvericidir. Əks qütbdə isə başqa bir hekayə dayanır: Crystal Palace-dan Manchester City-yə keçməzdən əvvəl Marc Guehi ilə beş matçda Haaland yeddi qol vurmuşdu. John Stones-la isə heç vaxt rəqib olmayıb – Etihad-da komanda yoldaşıdır.

İndi sual budur: Tuchel risk edib Burnü start heyətinə atacaqmı, yoxsa klassik cütlükdə israr edəcək?

Mərkəzdə beyin savaşı: Odegaard – Rice

Bu oyunun ürəyi mərkəz xəttində döyünəcək. Bir tərəfdə Norveç kapitanı, topu sanki ipə bağlayıb daşıyan Martin Odegaard, o biri tərəfdə isə onu ən yaxşı tanıyan adam – Declan Rice.

Braziliyaya qarşı son 16 matçında Odegaard rəqibə əsl dərs keçdi. O, topu irəli 61 dəfə daşıdı, 109 ötürmədən 101-ni dəqiq yerinə yetirdi. Braziliya isə ümumilikdə cəmi 331 ötürmə edə bildi, özü də daha aşağı dəqiqliklə. Norveç topu rəqibə vermədi, Selecao-nu 33,6 faizlik topa sahib olma ilə məhdudlaşdırdı – Braziliyanın Dünya Kuboku tarixində ən aşağı göstərici. Paradoks ondadır ki, bu rəqəm yenə də İngiltərənin Meksikaya qarşı oyundakı faizindən yüksəkdir. Tuchel-in komandası o matçın son yarım saatını demək olar ki, öz cərimə meydanında keçirdi və 10 nəfərlə rekord dərəcədə az topa sahib oldu.

İngiltərə yarımfinala yüksəlmək istəyirsə – 2018-dən bəri ilk, 1966-cı ildən bəri isə cəmi üçüncü dəfə – topu bir az da çox görməlidir. Bu isə birbaşa Odegaardın ritmini pozmaqla mümkündür. Bunu ən yaxşı kim bacara bilər? Təbii ki, Arsenal mərkəzində onunla 117 oyuna çıxmış, son üç mövsümdə eyni paltardəhlizdə nəfəs almış Rice.

Onlar birlikdə “topçular”ı nəhayət Premyer Liqa tituluna daşıdılar, Çempionlar Liqasının finalına qədər getdilər. Rice Odegaardın hər vərdişini, hər dönmə bucağını, hansı ayağına üstünlük verdiyini əzbər bilir. Amma bu bilik təkbaşına kifayət etməyə bilər. Rice aylardır bel və arxa bud nahiyəsində sinir ağrıları ilə oynayır. Norveç kapitanı bunu çox yaxşı bilir və məhz bu zəif nöqtəni hədəf ala bilər.

Bu mövsüm Rice Premyer Liqada 3 094 dəqiqə meydanda olub, İngiltərə orta xəttinin digər üzvü Elliot Anderson isə ondan da çox oynayıb. Odegaard isə 1 369 dəqiqə ilə kifayətlənib. Turnirin bu mərhələsində bu cür “təzə ayaqlar” çox vaxt fərq yaradır.

Miaminin sınağı: kim istiyə tab gətirəcək?

Britaniyalılar da, Skandinaviya ölkələrindən olan futbolçular da tropik rütubətin övladı deyil. Miamidə şənbə axşamı onları məhz belə bir mühit gözləyir.

Norveç bu baxımdan bir addım öndə görünür. Onlar artıq beş oyunun dördünü açıq havada, isti və rütubətli şəraitdə keçiriblər. İlk matçda Boston, sonra New York/New Jersey, ardınca yenidən Boston, Fil Dişi Sahilinə qarşı isə yeganə qapalı oyun – Dallasda. Braziliya ilə möhtəşəm qələbə isə yenidən New York/New Jersey istisində gəldi.

İngiltərə nisbətən “yumşaq” marşrutla gəlib. Xorvatiyaya qarşı ilk oyun Dallasda qapalı məkanda oldu. Qana ilə Boston və Panamaya qarşı New York/New Jersey matçlarında yağış istiliyi bir qədər qırdı. Sonra DR Konqo ilə Atlanta – yenə kondisionerli stadion. Meksikaya qarşı Mexico City-də oynansa da, bir saatlıq gecikməyə səbəb olan ildırım və nisbətən sərin hava ingilislər üçün əlavə üstünlük idi.

Qrup mərhələsinin ən isti iki oyunu məhz Miamidə keçirilib: Uruguay – Cape Verde (2:2) və Uruguay – Saudi Arabia (1:1). İndi isə eyni şəhər, eyni hava, daha böyük səhnə. Proqnoza görə, şənbə günü yerli vaxtla 17:00-da start fitində hava təxminən 33 dərəcə, rütubət isə 58 faiz olacaq. Üstəlik, ildırım təhlükəsi də realdır.

Bu cür şəraitdə fiziki hazırlıqla yanaşı, psixologiya da ön plana çıxır. Kim daha az səhv edəcək, kim su fasilələrini daha ağıllı istifadə edəcək, kim tempini düzgün böləcək? Bəlkə də yarımfinala çıxanı məhz bu suallar müəyyənləşdirəcək.

Soldan gələn fırtına: Nusa və ya Schjelderup – İngiltərənin sağ cinahı

Miamidə ən kəskin duellərdən biri Norveçin sol cinahı ilə İngiltərənin sağ müdafiə xətti arasında olacaq.

Chelsea müdafiəçisi Reece James artıq üç oyundur ki, meydana çıxa bilmir. Qana ilə qrup matçında aldığı arxa bud zədəsi onu kənara atdı. Turnirin astanasında Tino Livramento da baldır zədəsi ilə sıradan çıxanda, Tuchel-in heyətində yalnız bir təbii sağ cinah müdafiəçisi qalmışdı – James. Onun yoxluğunda Djed Spence, Ezri Konsa, John Stones və gənc Jarell Quansah növbə ilə həmin mövqedə sınaqdan keçirildi. Hətta DR Konqo ilə matçın son hissəsində Declan Rice belə sağ müdafiəçi roluna çəkildi.

İndi isə vəziyyət daha da həssasdır. Quansah Meksikaya qarşı matçda qırmızı vərəqə aldığı üçün diskvalifikasiyadadır. James isə 1/4 final üçün yetişməyə ümid edir. Oynaya bilsə, bu, Tuchel üçün vaxtında gələn böyük gücləndirmə olacaq. Əks halda, sağ cinahı böyük ehtimalla yenə Konsa bağlamalı olacaq – Meksikaya qarşı müdafiə qalasında o, bu rolda kifayət qədər inamlı görünmüşdü.

Kim başlayırsa başlasın, onu çox çətin axşam gözləyir. Norveçin sol cinahında Antonio Nusa kimi sürətli, çevik, driblinqə meyilli bir oyunçu var. O, Fil Dişi Sahilinə qarşı 1/16 finalda sağ ayağı ilə uzaq küncə vurduğu möhtəşəm zərbə ilə hesabı açmışdı. Turnirin digər oyunlarında da qığılcımlar göstərib.

Amma Braziliya ilə oyunda həlledici toxunuş başqasından gəldi. Fasilədə Nusa əvəzinə meydana çıxan Benfica cinah oyunçusu Andreas Schjelderup turnirdəki ən parlaq performansını sərgilədi. 22 yaşlı futbolçu əvvəlcə Haalandın başla vurduğu ilk qola ideal ötürmə verdi, sonra isə onu cərimə meydançasının kənarında tapdı; Haaland aşağı küncə dəqiq zərbə ilə ikinci qolu vurdu və oyunu “bağladı”.

Norveçin sol cinahı – Nusa və ya Schjelderup – topu qəbul edən kimi içəri qatlanmağı, mərkəz müdafiəçiləri ilə yarım müdafiəçilər arasındakı zonanı tapmağı sevir. İngiltərənin sağ cinahı bir anlıq belə boşalmağa, konsentrasiyanı itirməyə haqqı yoxdur.

Miamidə bu oyunu yalnız ulduzların dueli, tarixin çəkisi və hava şəraiti müəyyən etməyəcək. Bu, həm də məşqçilərin cəsarət testi olacaq. Tuchel Dan Burn riskini alacaqmı? Solbakken yenə də rotasiya ilə hamını təəccübləndirəcəkmi? Və ən əsası – bu alovlu axşamın sonunda Qızıl Buts yarışında öndə olan ad Erling Haaland olacaq, yoxsa Harry Kane? Dünya Kubokunun qalan hissəsini də məhz bu cavab rəngləyəcək.