Michael Olise: Dünya Kubokunun Ulduzu
Michael Olise bu yay Dünya Kubokunu qaldırsa, Fransanın kiçik bir parçası Londonun qərbində, Hayesdəki balaca bir yaşayış massivində yaşayacaq. O balaca park zolağı – binaların arasındakı o cır otlu meydança – əslində onun meydanıdır. Yeddi yaşlı Michael qardaşı Richardla saatlarla top qovduğu, hər toxunuşda azadlıq hiss etdiyi yer.
“Belə şəraitdə futbol – bu sadəcə azadlıqdır,” – deyirdi o, ötən ay “L’Équipe”ə.
“Sərt mənada öyrənmək deyil. Sadəcə futbol oynamaq zövqü. Mən buna aşiq idim.”
O vaxt onu izləyən ilk məşqçilərdən biri, west Londonun köhnə həvəskar klubu Old Isleworthians-da çalışan Sean Conlon həmin günləri unutmur: “Onların evinə gedirdim, Michael çöldə Richardla məşq edirdi. Həmin balaca massiv onu həqiqətən formalaşdırdı; maşın az idi, beton açıq sahə çox idi, bir də kiçik yaşıllıq. O isə orada həmişə topun dalınca qaçırdı, futbolla xəstə kimi.”
On ildən bir az çox vaxt keçir, səhnə dəyişir: Michael artıq Reading akademiyasında, Chelsea və Manchester City onu əlindən buraxandan sonra. O dövrü çox adam unudub, amma Championship klubuna gətirən skaut Brendan Flanagan bir oyunu xatırlayanda hələ də gülür.
“European Under-21 Cup-da Sparta Prague ilə oynayırdıq,” – deyir o. “Mən fasilədə çatdım. Michael təxminən 17 yaşında idi, ehtiyatda oturmuşdu. Arxamda bizimlə işləyən, keçmiş Crystal Palace və West Ham oyunçusu Hayden Mullins oturmuşdu. Michael sona 17 dəqiqə qalmış oyuna girdi. Beş dəqiqə keçməmiş Hayden mənə tərəf əyilib dedi: ‘Bu kimdi belə?!’ Mən sadəcə gülməyə başladım. O isə: ‘Yaxşı, danış, bunu haradan tapmısan?’ – deyə soruşdu. Mən də hekayəni danışdım...”
Hekayə isə yenidən Conlonun Hayesdəki o massivi ilə başlayır. Burada söhbət təkcə Chelsea və City kimi nəhənglərin bu gün Dünya Kubokunun ulduzlarından, Ballon d’Or iddiaçılarından birini necə əldən verdiyinin sirrindən getmir. Burada həm də İngiltərədə doğulub, İngiltərə sistemindən keçən bir futbolçunun niyə heç vaxt bu ölkənin formasını geymədiyinin cavabı gizlənir.
“Onu ilk dəfə altı yaşında Hayes komandasında görəndə diqqətimi çəkən fiziki hərəkəti oldu,” – deyir Conlon. “Meydanda süzürdü: çox zərif, mükəmməl koordinasiya, hər şey sanki zəhmətsiz. İndi necə hərəkət edirsə, altı yaşında da elə idi. Bu, doğuşdan gələn bir şeydir. İnsanlar deyirlər ki, o, İngiltərənin indiyə qədər yetişdirdiyi ən yaxşı futbolçudur.”
Conlon vaxtilə Chelsea akademiyasında çalışıb və Michael doqquz yaşına çatan kimi onu ora aparıb. İstedad gizlənmirdi, Manchester City də onu götürdü – o, Cole Palmer-in yaş qrupunda, Phil Foden-dən bir yaş kiçik idi. Amma City də onu 16 yaşında buraxdı. Həmin anda Olise yenidən Conlona qayıtdı; Conlon artıq We Make Footballers adlı akademiyanı idarə edirdi. Michael isə cani-dildən yeni peşəkar klub axtarırdı. Elə bu vaxt Flanagana tanışlarından biri ondan danışdı.
“Reading-də bəzi əməkdaşlar çox şübhə ilə yanaşırdı,” – deyir Flanagan. “‘Chelsea-dən çıxıb, Man City-dən çıxıb. Biz niyə onu gətirməliyik? Problem yaradacaq.’ Mən isə dedim: ‘Gəlin uşağı görək, qərarı sonra verərik.’”
Conlon razılaşır: “Digər skautlar da tərəddüd içində idi. ‘İndi City-dən çıxıb, Chelsea-dən çıxıb, niyə saxlamayıblar ki?’ – deyirdilər. Bir tərəfdən istedadı görürdülər, o biri tərəfdən tərəddüd edirdilər. Amma qərarı verən Reading oldu.”
London–Reading marşrutu yeniyetmə üçün asan deyildi. Klub London oyunçularını stansiyadan bazaya aparmaq üçün xüsusi avtobus ayırmışdı. Flanagan ilk günü xatırlayır: “Stansiyadan mənə zəng elədi, soruşdu: ‘Zəhmət olmasa deyə bilərsiniz, avtobusu haradan götürməliyəm?’ Mən onu yönləndirdim, amma hər cümləsi ‘zəhmət olmasa’, ‘çox sağ olun’la bitirdi. Öz-özümə düşündüm: ‘Bu pis uşaq deyil. Sadəcə bir az fərqlidir, düzgün anlaşılmayıb.’”
“Bizim onunla heç vaxt problemimiz olmadı,” – deyə davam edir. “Heç vaxt ‘pis oğlan’ olmayıb. Həmişə ağıllı, sakit, özünü bir az fərqli ifadə edən uşaq idi. City və Chelsea üçün uyğun olmayan nə idisə... biz, balaca Reading, bu cür uşaqlarla işləyə bilərdik.”
Olise Reading-in under-21 komandasına ildırım sürətilə yüksəldi. Elə o məşhur Sparta Prague oyunu da həmin dövrə düşür. “Həmin gün sadəcə möhtəşəm idi,” – deyir Flanagan. “Oyunun sonunda Haydenlə əl sıxdıq və dedik: ‘Bu uşaq mövsüm bitənə qədər birinci komandada oynayacaq.’”
Bir neçə həftə sonra həmin an gəldi. O vaxtkı baş məşqçi José Gomes onu ilk komandanın məşqinə, say tamamlasın deyə çağırdı. “Həmin şənbə ehtiyatda idi və çox keçmədən debüt etdi. Məşqçi onu görən kimi fikirləşmişdi: ‘Bu uşaq inanılmazdır.’”
İngiltərə isə bu müddətdə heç nə demədi, heç nə soruşmadı. Olise özü köklərinin uzandığı bütün ölkələrə hörmətlə yanaşır. Anası Mina fransız əlcəzairli, atası Vincent isə britaniyalı nigeriyalıdır. “Mən əslində dörd ölkədən gəlirəm,” – deyə ötən mövsüm Bayern Munich-in saytına danışmışdı. “Fransa, Əlcəzair, Nigeriya və Böyük Britaniya. Bu dörd parçaya sahib olduğum üçün özümü çox şanslı sayıram, hamısı məni zənginləşdirir.
“Bütün ölkələrimlə bağlarım var. London-da böyüyəndə mütəmadi olaraq Əlcəzairə, Nigeriyaya və Fransaya gedirdik. Atam evdə mənimlə həmişə ingiliscə, anam isə fransızca danışırdı.”
İngiltərə Futbol Assosiasiyası üçün o, yeniyetmə çağında, demək olar, görünməz idi. Flanagan bunu gizlətmir: “Biz elə də cəlbedici klub deyildik. İndi bir az dəyişib, amma o vaxt İngiltərə üçün əsasən Chelsea, Manchester City, Manchester United və Arsenal oyunçuları ön planda idi.”
Fransa isə fürsəti qaçırmadı. Klubla əlaqə saxladılar, Olise ilə danışdılar. Onlara fransız xətti barədə məlumat çatmışdı və under-18 üçün ilk çağırışı da onlar göndərdi. “İngiltərə sonradan onu under-20 üçün istəyəndə belə, Michael artıq qərarını vermişdi, özünü Fransada xoşbəxt hiss edirdi,” – deyir Flanagan.
İngiltərə tərəfi o illərdə onsuz da “qızıl nəsil”in içində idi. 2012-ci ildən islah olunan akademiya sistemi bu günkü yığmanın təməlini qoydu. Michaelin yaş qrupunda Cole Palmer, Bukayo Saka, Morgan Rogers, Anthony Gordon, Noni Madueke vardı. Bir yaş aşağıda isə Jude Bellingham və o vaxt Chelsea-də yetişən, İngiltərə üçün oynayan, indi Almaniyanın ulduzu olan Jamal Musiala.
Premyer Liqa akademiyaları dünyaya futbolçu “ixrac” edir; İngiltərə Futbol Assosiasiyası üçün acı reallıq odur ki, bu Dünya Kubokunun ən yaradıcı oyunçusu ölkədə doğulub, amma Fransa üçün oynayır. Olise turnirdə artıq beş qol ötürməsi ilə hamını qabaqlayıb.
“Onun bu səviyyəyə gələcəyini görə bilirdimmi?” – deyə özünə sual verir Flanagan. “Düşünmürəm ki, kimsə bunu əvvəlcədən deyə bilərdi. Bəzən elə uşaqlar olur ki, 16 yaşında sanki Ballon d’Or səviyyəsində görünür, sonra dayanırlar. Michael isə daim yuxarı qalxan bir trayektoriyada idi və hələ də dayanmayıb. Getdikcə daha da yaxşılaşır. Həmişə başında meydanın şəkli olurdu, hamıdan tez görürdü, pası çatdırmağın yolunu tapırdı. İndi isə tam başqa bir səviyyədədir.”
Conlon üçün bu, bəlkə də ən qəribə hissdir: “Biz under-8-lərlə işləyəndə uşaqlara deyirik: ‘Bir gün Dünya Kubokunu qazanacaqsınız. Bir gün Çempionlar Liqasını qaldıracaqsınız.’ Standartları belə qururuq. İllərlə bunu təkrarlayırsan və indi həqiqətən gedib bunu edən biri var.”
İndi isə onun uşaqlıq müəllimlərinin qarşısında qəribə bir sual dayanır: Dünya Kubokunun finalında İngiltərə Fransa ilə qarşılaşsa, kimə azarkeşlik etsinlər?
Flanagan cavabı uzatmır: “Mən hasarın üstündə oturacağam. Michaelın yaxşı oynamasını istəyirəm, amma İngiltərənin də qalib gəlməsini. Yəqin ki, oyuna baxmayacağam və sadəcə kənarda qalacağam.”
Bəlkə də onun üçün ən rahat yol budur. Dünya futbolu isə öz yolunu tapıb: Hayesin o balaca yaşıllığında başlayan hekayə indi bütün planeti işıqlandırır. İndi sual başqadır – bu uşaq üçün növbəti zirvə haradadır? Ballon d’Or? Yoxsa daha böyük bir səhnə onu gözləyir?
