Məhəmməd Salah Trabzonspor-a transferi ilə Avropada qaldı

Məhəmməd Salahın növbəti ünvanı aylarla davam edən söz-söhbətləri birdəfəlik susdurdu: o, Avropada qalır, amma başqa bir səhnədə. Misirli ulduz artıq Anfield-in əfsanəsi kimi yox, Trabzonun yeni simvolu kimi təqdim olunur.

Liverpool ilə müqaviləsi başa çatan 34 yaşlı hücumçu cümə axşamı Trabzonspor ilə iki illik anlaşmaya razılıq verib və bununla da Premyer Liqa tarixinin ən parlaq karyeralarından birinə nöqtə qoyub. Bu addımın səsi isə yalnız İngiltərədən deyil, Səudiyyə Ərəbistanından, ABŞ-dan, hətta Uefa dəhlizlərindən belə eşidilir.

Səudiyyə pulları, MLS cazibəsi – amma Salah Avropanı seçdi

Uzun müddətdir ki, Səudiyyə Pro Liqa klubları Salahı prioritet hədəf kimi izləyirdi. Xüsusilə Al-Ittihad son anda yenidən cəhdə qalxmışdı. MLS-də Sporting Kansas City də onu Amerikaya aparmaq istəyənlər arasında idi. Hər iki istiqamət ona astronomik maaşlar vəd edirdi.

Salah isə başqa yol seçdi. Avropanı tərk etmədi.

Türkiyədə də ucuz oynamayacaq. Trabzonspor-un Türkiyə fond birjasına təqdim etdiyi açıqlamaya görə, o, hər mövsüm təxminən 14,5 milyon funt sterlinq qazanacaq və öz adını daşıyan atributlardan əldə olunan gəlirin 20 faizini alacaq. Bu, Səudiyyə rəqəmləri ilə müqayisədə bəlkə də aşağı görünə bilər, amma Salahın qərarını yalnız pulla izah etmək mümkün deyil.

O, hələ də Uefa səhnəsində qalır. Bu, onun üçün açar məqam idi.

Trabzonspor ötən mövsüm Super Liqanı üçüncü pillədə bitirib və bu ay Avropa Liqasının pley-off mərhələsində oynayacaq. İki oyunun qalibi olsalar, liqa mərhələsinə yüksələcəklər, uduzsalar, Konfrans Liqasına enəcəklər. Yəni Salah hələ də Avropada, hələ də qitə turnirlərindədir.

2024-25 mövsümündə karyerasının ən güclü kampaniyalarından birini keçirən, yayda Misiri dünya çempionatında pley-offa daşıyan bir futbolçu üçün bu, az əhəmiyyətli detal deyil.

Niyə məhz Trabzonspor?

Avropada qalmaq istəyən Salah üçün ilk baxışda daha “təbii” variantlar vardı. Türkiyədə illərdir hakimiyyət Galatasaray, Fenerbahçe, Beşiktaş üçlüyünün əlindədir. Ulduzlar ən çox İstanbul klublarına üz tutur.

Məhz Beşiktaş da Salah üçün masaya oturmuşdu. Amma razılaşmanın maliyyə strukturu üzərində danışıqlar dalana dirənəndə qapı Trabzonspor üçün açıldı.

Adı bəlkə də İstanbul nəhəngləri qədər dünyaya yayılmayıb, amma Trabzonspor kənardan gələn “kiçik” klub deyil. Yeddi dəfə Türkiyə çempionu olublar, Super Liqanı cəmi iki mövsüm əvvəl – 2021-22-də qazanıblar, ötən mövsüm isə Türkiyə Kubokunu başları üzərinə qaldırıblar. Fatih Tekke-nin komandası eyni zamanda liqanı üçüncü yerdə bitirərək yenidən Avropa şansını təmin edib.

Belə bir mühitə Salah daxil olur və bir anda klub tarixinin ən böyük transferinə çevrilir. Onun Türkiyəyə gəlişi xəbəri yayılan kimi yüzlərlə azarkeş hava limanına axışdı, şəhərə gəlməzdən əvvəl onu qarşılayan kütlə, məşhur “qarşılama şousu” Trabzonun nə qədər həyəcanlı olduğunu göstərdi.

İki mövsüldür Türkiyədə çıxış edən, 2021-ci ildə Rangers ilə Şotlandiya çempionluğunu yaşayan Ryan Jack bu mənzərəni təəccüblə qarşılamadı. O, Türkiyə futbolunun azarkeş mədəniyyətini bir cümlə ilə təsvir edir: inanılmaz ehtiras.

“61”dən “10”a – şəhərə salam, liderliyə iddia

Təqdimat zamanı Salah qısa müddətə 61 nömrəli formanı geyindi. Bu, sadəcə təsadüfi rəqəm deyildi. 61 – Trabzonun avtomobil qeydiyyat kodu, şəhərin simvolu, azarkeşlərin isə kult rəqəmidir. Onlar matçların 61-ci dəqiqəsini xüsusi qeyd edirlər, tribunalar sanki bir daha oyuna başlayır.

Amma uzunmüddətli plan başqa cürdür. 2026-27 mövsümündən etibarən Salah 10 nömrəli formanı daşıyacaq – Misir millisində olduğu kimi. Komanda yoldaşı Ernest Muci bu nömrədən imtina edərək, klubun yeni ulduzuna hörmətini göstərib. Bu jest həm də soyunma otağında Salahın statusunu əvvəlcədən elan edir: o, bu komandanın simasıdır.

Super Liqanın yeni cazibə mərkəzi

Salahın transferi təkcə Trabzonspor üçün deyil, bütövlükdə Türkiyə futbolu üçün mesajdır. Son illər Super Liqa tanınmış ulduzlar üçün getdikcə daha cəlbedici ünvan olur. Victor Osimhen, Leroy Sane, Ilkay Gundogan, Nathan Ake, Leandro Trossard kimi adlar artıq bu çempionatda çıxış edir. Trabzonspor-un özündə isə Andre Onana, Ruslan Malinovskyi, Stefan Savic kimi tanınmış futbolçular var.

Keçən yay Super Liqa dünyanın ən çox xərcləyən liqaları sırasında yalnız Premyer Liqa və Səudiyyə Pro Liqadan geri qaldı. Bu, Türkiyə klublarının ambisiyasını açıq göstərir.

Bu xərcləmənin arxasında özünəməxsus iqtisadi mexanizm dayanır. Böyük klublar Uefa turnirlərindən avro ilə ciddi gəlir əldə edirlər, daxili xərclərin mühüm hissəsi isə lirə ilə ödənilir. Ölkədə uzun müddətdir davam edən yüksək inflyasiya mövcud daxili borcların real yükünü yüngülləşdirib, klublara maliyyə manevri üçün daha çox imkan yaradıb.

Bu fon Trabzonspor-un Salah üçün rəqabətədavamlı paket hazırlamasına şərait yaratdı. Türkiyədən gələn xəbərlərə görə, o, 2028-ci ilin iyununa qədər nəzərdə tutulan iki illik müqavilə çərçivəsində mövsümə təxminən 7,3 milyon funt sterlinq qazanacaq, üstəlik bonuslar və atributlardan gəlir payı var. Səudiyyə təkliflərindən azdır, amma Avropa səhnəsi ilə birlikdə götürəndə tam fərqli mənzərə alınır.

Nəticə? Karyerasının sonuna yaxınlaşan, amma hələ də yüksək səviyyədə oynamaq istəyən ulduzlar üçün cəlbedici paket: rəqabətli maaş, coşqulu tribunalar və Avropa turnirləri.

Ryan Jack-in də dediyi kimi, liqanın profili hər il yüksəlir və Salahın gəlişi bu prosesi daha da sürətləndirir. Onun fikrincə, bu, son illərdə Türkiyəyə gələn ən böyük addır.

Həqiqət: Super Liqa hələ zirvədə deyil

Bütün bu hərəkətliliyə baxmayaraq, Türkiyə çempionatı hələ də Avropanın elitasından xeyli aralıdır. Opta hazırda Super Liqanı dünya üzrə daxili çempionatlar arasında 14-cü sırada göstərir – Danimarka, Polşa, hətta İngiltərənin Championship turnirinin də gerisində.

Avropada davamlı uğur da çatışmır. Galatasaray 2000-ci ildə Uefa Kubokunu qazandıqdan sonra, böyük Uefa turnirlərində yalnız bir türk klubu yarımfinala qədər yüksələ bilib. Bu statistika Türkiyə nəhəngləri ilə Avropanın aparıcı klubları arasındakı məsafəni açıq göstərir.

Salah üçün isə bu, güzəştli, amma tam geri addım olmayan seçimdir. O, Avropa futbolundan tam kənara çəkilmir, eyni zamanda Türkiyənin ən qaynar futbol mühitlərindən birinə daxil olur. Trabzonun tribunaları, şəhərin futbolla yaşayan atmosferi, Uefa turnirlərində oynamaq imkanı – bu, Səudiyyə və ya MLS-in təklif edə bilmədiyi kombinasiyadır.

Trabzon üçün meydandan böyük transfer

Bu keçid Trabzonspor üçün yalnız qollar və asistlərlə ölçülməyəcək. Salahın gəlişi klubun qlobal tanınırlığını bir anda artırır. Marketinq, sponsorluq, atribut satışları – hər şey yeni səviyyəyə qalxır. Müasir futbolun ən çox satılan simalarından biri indi Trabzon formasını geyinir.

Ryan Jack-in şəxsi təcrübəsi də bunu təsdiqləyir: bir oyunçu yeni liqaya keçəndə, onun ailəsi, dostları, əvvəlki azarkeşləri həmin çempionatı izləməyə başlayır. Salah üçün bu təsir qat-qat böyük olacaq. Liverpool azarkeşləri, Misir futbolsevərləri, ümumiyyətlə onu izləməyə öyrəşmiş milyonlarla tamaşaçı indi Super Liqaya baxmaq üçün əlavə səbəb tapacaq.

Türkiyə futbolu üçün bu, sadəcə bir transfer deyil, vitrin dəyişikliyidir.

Salah nə qazanır?

Salah üçün bu addım bəlkə də karyerasının ən sakit, amma ən ağıllı seçimlərindən biri kimi görünür. O, yenə də Avropadadır, yenə də titullar uğrunda mübarizə apara bilər – həm daxildə, həm də qitə səhnəsində. Eyni zamanda, Türkiyənin tarixi klublarından birində mütləq lider statusu qazanır.

Liverpool-da olduğu kimi nəhəng sistemin bir parçası yox, Trabzonda layihənin mərkəzində duran adam olacaq. Hər qol, hər toxunuş, hər jest şəhərin gündəmini dəyişəcək.

Bəlkə də çoxları onu Səudiyyə səhrasında və ya MLS arenalarında təsəvvür edirdi. Amma Salah başqa cür düşündü. O, hələ də Avropanın işıqlarını söndürməyə hazır deyil və indi bu işıqlar Qara dənizin sahilində, Trabzonun üzərinə düşür.

Sual indi budur: bu cəsarətli seçim, həm Salahın, həm də Trabzonspor-un tarixində hansı fəsli açacaq?