Newcastle United üçün yeni dövr: PIF payını azaldır
Saudi Arabia Public Investment Fund artıq Newcastle United-də toxunulmaz görünən payını hərəkətə gətirir. Fondu kluba gətirən 2021-ci il inqilabından cəmi üç il sonra PIF öz səhm paketinin 25 faizini satışa çıxarmağa hazırdır. Məqsəd nə idarəçiliyi əldən verməkdir, nə də futboldan geri çəkilmək. Məqsəd puldur – həm də çox böyük layihələr üçün.
1,5 milyardlıq klub, 300 milyonluq sual
Mənbələrin qiymətləndirməsinə görə, Newcastle United-in dəyəri artıq təxminən 1,5 milyard funt-sterlinqə qalxıb. PIF-in payının dörddə birinin satışı yeni investora klubun 21,25 faizini verəcək və 300 milyon funtdan artıq vəsait cəlb edə bilər. Bu pul birbaşa iki nəhəng layihəyə yönələcək: Woolsington kəndində təxminən 200 milyon funt dəyərində yeni məşq bazası və potensial yeni stadion üçün hazırlıq.
Hazırda PIF klubun 85 faizinə sahibdir. Bu paket 2021-ci ilin sentyabrında Mike Ashley-dən 305 milyon funt-sterlinqə alınmışdı. Qalan 15 faiz isə RB Sports & Media vasitəsilə Reuben qardaşlarının nəzarətindədir. İndi isə plan başqadır: payı təxminən 63,75 faizə qədər seyrəltmək, amma sükanı əlində saxlamaq.
Bu kurs dəyişikliyi ötən ay klub daxilində keçirilən görüşdən sonra sürətlənib. Orada açıq şəkildə bildirilib ki, yeni stadion və məşq mərkəzi planlarının irəli getməsi üçün klubun balansında daha çox kapital olmalıdır. Kredit-layihə dəyəri nisbəti bankları razı salmalıdır, Newcastle isə bunun üçün yeni ortaq axtarır.
St James’ Park-ı böyütmək, yoxsa tamamilə yeni ev tikmək?
Newcastle-nin qarşısında indi iki yol uzanır. Birinci yol sentimentaldır, amma ucuz deyil: 1892-ci ildən bəri evləri olan St James’ Park-ın genişləndirilməsi. Layihənin təxmini dəyəri 500 milyon funt.
İkinci yol daha radikal və bahalıdır: təxminən 65 min tamaşaçı tutumuna malik tamamilə yeni stadion. Bu ssenaridə xərc ən azı iki dəfə artır, yəni 1 milyard funtdan yuxarı bir rəqəmdən söhbət gedir. Hər iki variant hələ konsept mərhələsindədir, masa üzərində maketlər, eskizlər, ssenarilər var. Amma bir həqiqət dəyişmir: bu miqyasda irəliləmək üçün PIF-in yanına güclü tərəfdaş gəlməlidir.
Klub yeni stadionun maliyyələşməsində öz üzərinə ciddi yük götürməlidir. Təkcə sponsorluq və yayım gəlirləri ilə yox, real kapital hesabına. Ona görə də pay satışı yalnız maliyyə gedişi deyil, həm də infrastruktur inqilabına start düyməsidir.
LIV Golf-dan çıxış, Newcastle-ə yönələn baxışlar
PIF bu yay yalnız futbol gündəmində deyil. Fond aprel ayında açıqlayıb ki, 2026 mövsümündən sonra LIV Golf layihəsinin maliyyələşdirilməsini dayandıracaq. Bu təşəbbüsün təxminən 4 milyard funt-sterlinqə başa gəldiyi düşünülür və yenilənmiş strategiya ilə uyğun gəlmədiyi üçün kənara qoyulur.
Bu addım PIF-in diqqətini daha səmərəli və strateji baxımdan önəmli layihələrə yönəltdiyini göstərir. Newcastle United də məhz həmin prioritetlərin ön sıralarında dayanır.
Leazes Terrace, Strawberry Place və böyüyən xəritə
St James’ Park ətrafında son aylarda baş verənlər, klubun yalnız meydanda deyil, şəhər toxumasında da böyümək istədiyini açıq göstərir.
Newcastle bu yaxınlarda stadionun Şərq tribunası kölgəsində yerləşən, tarixi statuslu Leazes Terrace binalarının böyük hissəsini təxminən 25 milyon funt-sterlinqə alıb. Ən önəmlisi: bu alış PIF tərəfindən yox, birbaşa klub tərəfindən edilib. Yəni gələcək inkişaf planları üçün bütün variantlar açıq saxlanılır – istər tribunaların genişləndirilməsi, istərsə də ətraf infrastrukturun yenidən qurulması.
2023-cü ildə klub Gallowgate End arxasındakı Strawberry Place avtodayanacaq sahəsini də 9 milyon funt-sterlinqə ələ keçirib. Hazırda həmin ərazi Stack tipli (konteyner əsaslı çoxfunksiyalı) məkana və oyun günlərində fanzonaya çevrilib. Nəticədə St James’ Park təkcə stadion deyil, getdikcə böyüyən bir futbol kvartalına dönür.
30 milyonluq yenilənmə və hələ də geridə qalan gəlirlər
Paralel olaraq, Newcastle klubun infrastrukturuna təxminən 30 milyon funtluq təmir-bərpa paketi yatırır. St James’ Park üçün yeni lojalıqlar zonaları, işıqlandırma, ekranlar və yeni ot örtüyü nəzərdə tutulub. Bu, 2001-ci ildənki son böyük yenidənqurmadan bəri ən bahalı stadion layihəsidir.
Benton-dakı məşq bazası da son aylarda əhəmiyyətli dərəcədə yenidən qurulub. Elit səviyyədə rəqabət aparmaq üçün gündəlik iş mühiti də elit olmalıdır – klub məhz buna pul xərcləyir.
Maliyyə tərəfdə rəqəmlər həm təsirli, həm də xəbərdarlıq xarakterlidir. 2021-ci ildəki alınmadan sonra Newcastle-in dövriyyəsi 140 milyon funtdan 400 milyon funtdan yuxarı səviyyəyə qalxıb. Bu, böyük sıçrayışdır. Amma hədəf Manchester City və Arsenal kimi klublardır – onların gəlirləri 700 milyon funt həddini aşır. Yəni Newcastle üçün yolun yarısı belə deyil, bəlkə də üçdə biri qət olunub.
İndi sual budur: PIF-in pay satışı və yeni tərəfdaşın gəlişi Newcastle United-i bu elita zolağına sıçradan anahtar olacaq, yoxsa bu, daha böyük, daha riskli oyunun yalnız ilk gedişidir?
