Niderlandiya – Mərakeş: Penaltilərdə Göz Yaşları və Qitənin Sarsılan Nizamı

Dünya çempionatının 1/16 finalı kağız üzərində “klassik” Avropa favoritinə qarşı qitənin yüksələn gücünün duelini vəd edirdi. Meydanda isə bundan qat-qat ağır, emosional bir hekayə yazıldı: Niderlandiya – Mərakeş 1:1, penaltilər seriyasında 2:3. Avropanın nəhəngləri yıxıldı, Afrikanın ən güclüsü yoluna davam etdi.

Gakpo-nun qolu, göyə qaldırılan barmaq və susan stadion

72-ci dəqiqə idi. Oyunun ritmi qırıq, Niderlandiyanın hücumu dişsiz, Mərakeş topa sahib olmağı nəzarətdə saxlayırdı. Bir anlıq xaos hər şeyi dəyişdi.

Bart Verbruggen-in uzaqlaşdırdığı topu Wout Weghorst başla ötürdü, araya sızan Summerville onu Cody Gakpo-ya yönləndirdi. Gakpo cərimə meydançasında topu qəbul edib qapıya elə bir zərbə vurdu ki, Bounou yalnız baxa bildi. Niderlandiya 1:0 önə keçdi, ehtiyat skamyası partladı, bütün komanda meydançaya doluşdu.

Amma bu sevincin fonunda başqa bir ağırlıq vardı. Gakpo bu oyuna, bir neçə gün əvvəl dünyaya gəlməmiş oğlunu itirdiyi xəbərinin kölgəsində çıxmışdı. Mərkəz dairəsinə qayıdanda gözləri dolu idi, barmağını göyə qaldırdı, yanında Denzel Dumfries onu qucaqlayıb sakitləşdirməyə çalışdı. Stadion susdu. Bir anlıq futbol yoxa çıxdı, yalnız insan faciəsi və onun içində ayaqda qalmağa çalışan bir oyunçu qaldı.

Bu qol çoxlarının beynində hazır hekayəni canlandırdı: ağrı, itki, meydanda tapılan təsəlli, “xilas edən” qələbə. Amma futbol heç vaxt yalnız nağıl danışmaq öhdəliyi götürməyib. O, qəddar olma haqqını da heç kimə verməyib.

Koeman-ın beş müdafiəçi qumarı

Ronald Koeman start fitindən əvvəl artıq oyunun tonunu dəyişmişdi. Qrup mərhələsində İsveç və Yaponiya qapısına yeddi, Tunisiya ilə “formal” görüşdə daha üç qol vuran komanda bu dəfə öz kimliyindən imtina etdi. Klassik 4-3-3 kənara atıldı, Tijjani Reijnders ehtiyatda qaldı, beş müdafiəçi ilə ehtiyatlı, hətta qorxaq görünən plan seçildi.

Mərakeş topu öz ayağında saxlayır, oyunun tempini diktə edir, Niderlandiya isə geridə sıx dayanıb şans gözləyirdi. Topa nəzarət rəqibdə – təxminən 70 faiz. Proqnozlaşdırılan “atışma” əvəzinə uzun müddət boğucu, qapalı bir qarşıdurma alındı.

Koeman sonradan özünü müdafiə edəcək, rəqibin səviyyəsini xatırladacaq, taktikanın “doğru” olduğunu iddia edəcəkdi. Kağız üzərində arqumenti var: Mərakeş artıq bu səviyyəni dəfələrlə göstərib. Amma meydanda gördüyümüz – hücuma güvənməyən, öz gücündən şübhə edən bir Niderlandiya idi.

Onların ilk real təhlükəsi yalnız fasiləyə yaxın gəldi: Micky van de Ven uzaqdan elə vurdu ki, Bounou topu çətinliklə qapıdan çıxardı. Həmin ana qədər isə Verbruggen iki dəfə komandası üçün qəhrəman rolunu oynamış, Neil El Aynaoui və Achraf Hakimi-nin zərbələrini möhtəşəm qurtarışlarla dayandırmışdı.

Səhnə arxasında gərginlik, tribunada köhnə hesablar

Oyun ilk dəqiqələrdən əsəbi idi. İki ölkə arasındakı tarixi bağlar, Mərakeş diasporunun Niderlandiyada güclü olması, meydandakı hər müdaxiləyə əlavə emosional qat gətirirdi. Jan Paul van Hecke ilk hissədə üç dəfə zədələndi, üçüncü toqquşmadan sonra başı qan içində qaldı.

Tribunalar da öz oyununu oynayırdı. Yerli azarkeşlər Niderlandiyanı 12 il əvvələ – Meksikaya qarşı 1/8 finalda Arjen Robben-in mübahisəli penaltisi ilə gələn qələbəyə görə lağa qoyur, hər toxunuşa fitə basırdılar. Mərakeş tərəfdarları bu xoru həvəslə gücləndirirdi. Meydanda əsəbi faullar, tribunada köhnə hesabların xatırladılması – hər şey bu dueli adi pley-off oyunundan çıxarıb emosional savaşa çevirirdi.

İkinci hissənin əvvəlində Mərakeş tempini daha da qaldırdı. Hakimi cərimə meydançasına ağıllı, daxilə qaçan (underlap) reydlər edirdi, birində Van de Ven son anda möhtəşəm müdaxilə ilə onu dayandırdı. Niderlandiya topa sahib ola bilmir, yalnız dözürdü.

FİFA-nın “hidratasiya fasiləsi” və Koeman-ın planına yaxınlaşan alqış

Oyunun ortasında verilən içmə fasiləsi – çoxlarının nəzərində formal, amma bu dəfə taleyüklü an – Koeman-a dəyişiklik imkanı verdi. Brian Brobbey oyuna heç cür daxil ola bilmirdi, yerini Weghorst-a verdi. Sanki köhnə, sınanmış “battering ram” yenidən işə salındı.

Fasilədən saniyələr sonra bu dəyişiklik effekt verdi. Verbruggen-in uzun ötürməsi, Weghorst-un başla ötürməsi, Summerville-in irəli çıxışı və Gakpo-nun qolu. Koeman-ın ehtiyatlı planı birdən-birə “dahi praqmatizm” kimi görünməyə başladı. Komanda geri çəkilir, rəqibi üzərinə çəkir, bir zərbə ilə vurub irəli keçir. 2010-cu ildə finala gedən yolun köhnə kölgəsi sanki yenidən canlanırdı.

Dəqiqələr keçdikcə Niderlandiya bu “rope-a-dope” strategiyası ilə növbəti mərhələyə çıxmağa çox yaxınlaşdı. Mərakeş hücum edir, amma dəqiq son toxunuş çatmırdı. Ta ki, oyuna əlavə olunan vaxtın ilk dəqiqəsinə qədər.

Talbi-nin kəsişi, Diop-un zərbəsi və gecikmiş ədalət

90+1-ci dəqiqə. Mərakeş son gücünü toplayıb irəli atılmışdı. Əvəzlənmiş Chemsdine Talbi sağ cinahda topu sağ ayağına aldı, cərimə meydançasına möhtəşəm, əyri bir ötürmə göndərdi. Arxa dirəkdə Issa Diop havaya qalxdı, müdafiəçiləri üstələyib topu qapıya sancdı.

Top toru silkələyəndə Mərakeş oyunçuları bir-birinə sarıldı, Niderlandiya müdafiəçiləri isə yerə çökdü. Bu qol təkcə ümidin qayıdışı deyildi. Oyunun ümumi mənzərəsinə baxanda, Mərakeşin haqq etdiyi bərabərlik idi. Koeman-ın ehtiyatlı planı son saniyələrdə dağılırdı.

Əlavə vaxtda risk edən tərəf yenə Mərakeş oldu. Verbruggen bir daha komandasını oyunda saxladı – Soufiane Rahimi ilə təkbətək epizodda möhtəşəm qurtarış etdi. Niderlandiya isə sanki yalnız penaltilərə ümid edirdi. Elə belə də oldu.

On iki metrdə əsən külək: Verbruggen-in “xilas etdiyi” top, Bounou-nun son sözü

Penalti seriyası iki komandanın da əsəbini, cəsarətini, nəfəsini sınadı. Hər tərəfdən bir zərbə boşa getdi, gərginlik pik həddə çatdı.

Həlledici anlardan biri Rahimi-nin zərbəsi idi. Verbruggen istiqaməti düzgün seçdi, topa çatdı, sanki onu çıxardı. Amma top onun dabanına dəyib yenidən qapıya yönəldi və xətti keçdi. Koeman sonradan məhz bu epizodu “dönüş nöqtəsi” kimi qeyd edəcəkdi.

Quinten Timber öz penalti zərbəsini bərbad yerinə yetirdi – top qapıdan xeyli aralı keçdi. Hakimi dirəyə vurdu, Mərakeş də səhv etdi, amma son söz onlara qaldı. Bounou bir daha qəhrəman roluna girdi, Ismael Saibari ilə birlikdə penalti seriyasının sonunda sevinc içində boğuşan, bir-birini itirən komanda yoldaşlarının altında qaldı.

Mərakeş 3:2 hesabı ilə penaltilərdə qalib gəldi. Niderlandiya üçün bu, yalnız bir məğlubiyyət deyildi; bu, öz kimliyindən imtinanın, qorxaq planın ağır cəzası idi.

Afrika üçün açılan qapı, Avropa üçün xəbərdarlıq

İndi Mərakeşi növbəti mərhələdə Canada gözləyir. Bu qələbə yalnız bir komandanı irəli aparmadı, həm də Dünya futbolunun güc balansı barədə köhnə təsəvvürləri bir daha silkələdi. Eyni gündə Avropanın bir neçə nəhəngi sarsılarkən, Afrikanın ən güclüsü yoluna davam edir.

Niderlandiya üçün isə sual sadə, cavabı ağırdır: bu qədər istedadın olduğu bir nəsil, bu qədər qorxaq oynamağa davam edə bilərmi?