Noni Madueke: Etirazdan Dünya Çempionluğuna
Noni Madueke: Bir hashtag-dən dünya səhnəsinə
Keçən yay Noni Madueke-nin adı ilk dəfə Arsenal-la yanaşı çəkiləndə, bu, alqışdan çox etiraz doğurmuşdu. Təxminən 50 milyon funt sterlinqə Chelsea-dən gələn cinah oyunçusuna qarşı azarkeşlər sosial şəbəkələri #NoToMadueke həştəqi ilə doldurmuşdu. Şübhə, narazılıq, “bu pul buna dəyərmi?” sualları.
Cəmi bir il keçdi. Həmin futbolçu indi həm Premyer Liqa çempionu, həm də İngiltərə yığmasının dünya çempionatındakı ilk oyununda – Xorvatiyaya qarşı – start heyətində sağ cinahın sahibi kimi meydana çıxır. Dramın miqyası buradan aydın görünür.
Etirazdan etimadadək
Arsenal-da ilk mövsüm Madueke üçün asan olmadı. Rəqabət böyük idi, zədə də öz sözünü dedi. 43 oyuna çıxıb 8 qol, 4 qol ötürməsi – rəqəmlər pis deyil, amma 16 dəfə əsas heyətdə başlamaq çempion komandanın ulduzu üçün az görünə bilər. Xüsusilə də sənin mövqeyində Bukayo Saka kimi bir ad varsa.
Amma Mikel Arteta onu ehtiyatda gizlətmədi, düzgün anlarda irəli atdı. Madueke Premyer Liqanın 22 illik fasilədən sonra qazanılan titul yürüşündə öz payını verdi, ən əsası isə böyük səhnədə – Çempionlar Liqasının finalında – nə qədər təhlükəli ola biləcəyini göstərdi. Paris Saint-Germain-lə oyunda Saka-nı əvəz edib meydanda parlaq təsir bağışladı, baxmayaraq ki, Arsenal penaltilərdə uduzdu.
Bu fonun üzərinə indi də dünya çempionatı gəlir.
Tuchel-in İngiltərəsi və “fərq yaradan” Madueke
Thomas Tuchel İngiltərə millisinin sükanını götürəndə, ilk gündən bir xətti çəkdi: komandası Premyer Liqanın ritmini, fiziki gücünü və tempini beynəlxalq arenaya daşımalı idi. Seçimdə də buna uyğun davrandı – güclü bədən quruluşu, uzun məsafələri yüksək sürətlə qaça bilən oyunçular, ön xəttdə partlayıcı cinahlar.
Bu modeldə mərkəzdə, təbii ki, Harry Kane dayanır. Rekordçu bombardir, kapitan, oyun qurucu. Tuchel planı belə qurdu: Kane geri düşüb oyunu açır, onun ətrafında isə arxaya qaçışları sevən, müdafiə arxasına sızan cinah oyunçuları fırlanır. Məhz bu rol üçün Madueke biçilmiş xalat təsiri bağışlayır.
Xorvatiyaya qarşı 4:2 hesablı qələbədə bu konsepsiya işlək vəziyyətdə göründü. Madueke sağ cinahda yorulmaq bilməyən qaçışları, cəsarətli birə-bir cəhdləri və cərimə meydançasına kəsdiyi qaçışlarla rəqib müdafiəsini davamlı gərginlikdə saxladı. Onun Kane-ə verdiyi dörd ötürmə – meydandakı ən yüksək göstərici, yalnız qapıçı Jordan Pickford-la bərabər. Bu, təsadüf deyil, qurulan oyunun mərkəzi xətti idi.
Həlledici epizod isə penalti oldu. Madueke rəqib cərimə meydançasında beş toxunuşdan birində zonanı düzgün tutdu, müdafiəçinin səhvini zorladı və 11-metrlik zərbəni qazandırdı. Kane nöqtədən yanılmadı, İngiltərənin hesabda önə çıxması üçün qapını o açdı, amma açarı tapan Madueke idi.
Saka ilə “unikal” rəqabət
Bu hekayənin başqa bir qatında isə çox nadir görünən bir vəziyyət dayanır: eyni klubda və eyni millidə eyni mövqeyə iddia edən iki ulduz. Bukayo Saka və Noni Madueke.
Saka normal şərtlərdə İngiltərə millisinin sağ cinahında bir nömrəli seçim sayılırdı. Amma martdan bəri davam edən Axilles problemi onu ləngidir. Xorvatiyaya qarşı 50-ci oyununa çıxsa da, hələ tam gücündə deyil və start heyətində düşünülmür. Həkimlərin planına görə, o, yalnız L qrupunun son matçında – şənbə günü New Jersey-də Panama ilə oyunda əsas heyət üçün real namizəd olacaq.
Bu müddətdə qapı Madueke üçün açıqdır. Xorvatiyaya qarşı ilk addımı atdı, indi isə növbədə Qana ilə görüş var. Çərşənbə axşamı yenidən start heyəti gözlənilir. Hər dəqiqə, hər sprint, hər uğurlu birə-bir epizodu onu Saka üçün “sadəcə əvəzedici” statusundan daha yuxarı qaldıra bilər.
Maraqlısı odur ki, bu rəqabət soyuqluq yaratmır. Əksinə. Saka onu “qardaşım” adlandırır, münasibətlərini isə “unikal” sözləri ilə təsvir edir: eyni mövqedə oynayırsan, eyni hədəflər uğrunda mübarizə aparırsan, amma eyni zamanda bir-birini irəli çəkirsən. Klubda da belə oldu.
Arteta 2025-26 mövsümündə bu ikisini eyni anda meydanda saxlamağın yollarını tapdı. Madueke sol cinahda, Saka bəzən “10 nömrə” rolunda, bəzən sağda, bəzən mərkəzdə – Arsenal-ın titul yürüşü bu çevikliyə söykəndi. İndi eyni ssenarinin Tuchel versiyasını dünya çempionatında görmək real ehtimaldır.
Qanadda enerji, ön cəbhədə seçim
Xorvatiya matçında digər cinahda başlayan Anthony Gordon da Madueke qədər iştahlı idi. İki cinahın bu qədər aqressiv, bu qədər templi oynaması Tuchel-in komandasına həm topa sahib olanda, həm də əks-hücumlarda kəskinlik verdi. Müdafiəçilər bir cinahı bağlayanda, o biri açılırdı. Mərkəzdə Kane üçün boşluqlar yaranır, ikinci dalğadan gələn oyunçular üçün zonalar açılırdı.
Madueke-nin statistikası parlaq görünməsə də, təsiri aydın idi: beş cərimə meydançası toxunuşu, uğurlu driblinq, qazanılan penalti. Bəzən bir oyunu rəqəmlər deyil, epizodların çəkisi izah edir. Madueke üçün bu matç məhz belə idi – “mən buradayam” mesajı.
İndi sual budur: Saka tam hazır olanda, Tuchel nə edəcək? Klassik seçim – birini oynat, digərini ehtiyatda saxla. Amma həm Arsenal təcrübəsi, həm də bu mundialın gedişi göstərir ki, hər ikisini eyni anda meydanda görmək təkcə romantik seçim deyil, taktiki üstünlük də ola bilər.
Növbəti sınaq: Qana və ondan sonrası
İngiltərə üçün qrupun ikinci oyunu – Qana ilə duel – həm də Madueke üçün yeni imtahandır. İlk oyunda etimadı doğrultdu, indi isə davamlılıq tələb olunur. Dünya çempionatında bir yaxşı performans adını yaddaşa yazdırır, ard-arda iki, üç oyun isə statusu dəyişir.
Saka hələ kənarda bərpa prosesini davam etdirir. Panama ilə oyunda start üçün hazır olacağı gözlənilir. O vaxta qədər Madueke sağ cinahı özünün etdiyi qədər özünküləşdirməyə çalışacaq. Çünki bu turnirdə qazandığı hər dəqiqə, hər oyun gələcək mövsümlərdə həm Arsenal-da, həm də İngiltərədə onun mövqeyini müəyyənləşdirəcək.
Bir il əvvəl sosial şəbəkələrdə #NoToMadueke yazanlar indi eyni oyunçunun cinahda rəqibləri dağıtdığını, penalti qazanıb ölkəsini irəli apardığını izləyirlər. Dünya çempionatının sonuna qədər sual budur: o, sadəcə mövsümün sürpriz hekayəsi kimi qalacaq, yoxsa İngiltərənin böyük turnirlər üçün uzunmüddətli “fərq yaradan” silahına çevriləcək?
