Norveç – İngiltərə: Dünya Çempionatında Nəhənglərin Toqquşması

11 iyul 2026-cı il, saat 17:00 EST və 22:00 GMT-də bütün planetin baxışları bir oyuna dikiləcək. Norveç – İngiltərə. Dünya Çempionatının 1/4 finalı. Bir tərəfdə turnirin ən coşqulu komandalarından biri, o biri tərəfdə isə hər böyük turnirdə titul üçün favorit kimi göstərilən, amma hələ də susuzluğunu tam yatıra bilməyən “Three Lions”. Və əlbəttə, meydanda bu nəslin iki ən böyük “9 nömrəsi” – Erling Haaland və Harry Kane.

Bu, sadəcə oyun deyil. Bu, iki futbol fəlsəfəsinin, iki hücum nəhənginin toqquşmasıdır.

Norveç: Haaland dalğası, səs-küylü tribunalar və Braziliyanı devirmək

Norveç bu Dünya Çempionatına yalnız nəticələri ilə yox, atmosferi ilə də damğa vurub. Minlərlə azarkeşin tribunadakı ritmik “qayığa minmə” şousu, bitib-tükənməyən şüarlar, rəqibi boğan səs dalğası – bu komanda meydanda oynadığı qədər tribunada da şou göstərir.

Beş oyunda 21 qol. Bu statistika özü hər şeyi deyir: Norveç matçları darıxdırıcı olmur. Komandanın ən böyük günü isə 1/8 finalda gəldi – 2:1 hesablı Braziliya qələbəsi. Yenə də səhnənin mərkəzində Erling Haaland vardı. Daha bir dubla, daha bir tarixi gecə.

25 yaşlı hücumçu artıq öz ölkəsinin formasında başqa bir planetdən gəlmiş rəqəmlər yazır. Norveç millisində 51 oyunda 62 qol. Hər 71 dəqiqəyə bir qol. Son 14 yığma matçının hamısında qol vurub – bu seriyada 27 dəfə fərqlənib. Dünya Çempionatında isə cəmi dörd oyunda yeddi qol.

Bu 1/4 finalda da qol vurarsa, Avropa futbol tarixində xüsusi bir səhifə açacaq: 1970-ci ildə Almaniyanın Gerd Müllerindən sonra ilk dəfə bir avropalı futbolçu debüt Dünya Çempionatındakı ilk beş matçının hamısında qol vurmuş olacaq.

Haaland tək deyil. Onun arxasında “Arsenal”ın beyni Martin Ødegaard dayanır. Topa toxunuşu, oyunu hiss etmə qabiliyyəti, ötürmələrin dəqiqliyi – Norveçin bütün hücum strukturu məhz onun ayağından keçir. Ødegaard, Sander Berge və Patrick Berg ilə birlikdə mərkəzdə topa nəzarəti ələ keçirdiyi an, Haaland üçün cərimə meydançasında hər metr təhlükəyə çevrilir.

Norveçin turnirdəki yolu kəskin ziddiyyətlərlə doludur. Qrupda Fransaya 1:4 hesabı ilə uduzduqdan sonra komanda dağılmadı, əksinə, sərtləşdi. Senegal üzərində 3:2, Fil Dişi Sahili ilə 2:1, daha sonra Braziliya ilə 2:1 – həm vururlar, həm də buraxırlar. Beş oyunda 10 qol vurub, 10 qol buraxıblar. Bu, balans deyil, bu, riskdir. Və risk bəzən mükafat gətirir.

Yeganə narahatlıq müdafiə xəttindədir. Sol cinah müdafiəçisi David Møller Wolfe Braziliyaya qarşı oyunda zədələnərək meydanı tərk edib və onun vəziyyəti sual altındadır. O olmasa, həm müdafiə, həm də hücuma qoşulma keyfiyyəti dəyişə bilər.

Ehtimal olunan Norveç “11-liyi” belə görünür:
Nyland; Pedersen, Ajer, Heggem, Møller Wolfe; Ødegaard, Berge, Berg; Sørloth, Haaland, Nusa.

Bu, arxadan üç möhkəm mərkəz oyunçusuna söykənən, ön xətdə isə Haaland və Alexander Sørloth-un fiziki gücünə, Antonio Nusa-nın sürətinə hesablanmış, aqressiv hücum kombinasiyasıdır.

İngiltərə: Aztekada sağ qalanlar və Kane-in ikinci nəfəsi

İngiltərə 1/8 finalda artıq bir dəfə ölüm-dirim sınağından keçib. Mexikoda, tam dolu Estadio Azteca-da, Meksikaya qarşı 40 dəqiqədən artıq azlıqda oynayıb 3:2 hesablı qələbə qazanmaq – bu, sıradan hadisə deyil. Təzyiq, həyəcan, səs-küy, hakim, hava, coğrafiya – hər şey əleyhinə idi. Amma “Three Lions” davam gətirdi.

Bu, artıq ardıcıl beşinci böyük turnirdir ki, İngiltərə 1/4 finala qədər gəlir. Artıq bu mərhələ onlar üçün “uğur” yox, minimum plandır. Amma başqa bir reallıq da var: son altı Dünya Çempionatı pley-off oyununda Avropa komandalarına qarşı beş dəfə uduzublar. Statistikaya baxsan, Norveç üçün qapı aralıdır.

Thomas Tuchel-in komandası bu turnirdə də nəticə verir. Beş oyunda dörd qələbə, bir heç-heçə. Qrupda Qana ilə 0:0 hesablı sönük bərabərlik bəlkə də siqnal idi, amma ümumi tablo yenə güclüdür: Xorvatiya üzərində 4:2, Panama ilə 2:0, DR Konqo üzərində 2:1, Meksikaya qarşı 3:2. Beş oyunda 11 qol vurub, altı qol buraxıblar.

İngiltərənin mərkəzində yenə də bir ad dayanır – Harry Kane. Bu qarşılaşmada o, daha bir tarixi həddi keçir: Wayne Rooney-ni geridə qoyaraq, milli komandanın tarixində Peter Shilton-dan sonra ikinci ən çox oyun keçirən futbolçu olacaq – 120 matç.

Kane üçün bu 1/4 finalın şəxsi mənası da var. 2022-ci ildə Fransaya qarşı penaltini qaçırdığı həmin ağrılı gecə hələ də yaddaşlardadır. İndi isə o, 85 qolla milli komandanın tarixində bombardirdir və bu turnirdə yenidən dünyanın ən etibarlı bitiricilərindən biri kimi oynayır. Bir çoxları üçün bu gün planetin ən yaxşı mərkəz hücumçusu titulunda onun qarşısında yalnız bir ad dayanır – Erling Haaland.

İngiltərənin itkiləri var. Jarell Quansah-ın qırmızı vərəqəsi onu bu oyundan kənar saxlayır. Jordan Henderson isə Meksika üzərində qələbəni qeyd edərkən aldığı qəribə bilək zədəsinə görə əməliyyat olunub və turniri artıq bitib. Bu, həm təcrübə, həm də soyğunçu xarakter demək idi – Tuchel həmin boşluğu başqa biri ilə doldurmalıdır.

Ehtimal olunan İngiltərə “11-liyi”:
Pickford; Spence, Guehi, Konsa, O’Reilly; Rice, Anderson; Madueke, Bellingham, Gordon; Kane.

Bu heyətdə Declan Rice oyunun tempini diktə edən, Elliot Anderson isə onun yanında dinamiklik və pressinq gücü verən fiqur kimi görünür. Öndə Jude Bellingham, Anthony Gordon və Noni Madueke üçlüyü Kane-in ətrafında hərəkətli, mövqe dəyişən, rəqib müdafiəsini davamlı sınağa çəkən xətt yaradır.

Rəqəmlər nə deyir?

Bu duelin tarixçəsi qısa, amma birtərəflidir. Mövcud rəsmi qeydlərə görə, komandalar iki dəfə qarşılaşıb və hər ikisində İngiltərə 1:0 hesabı ilə qələbə qazanıb. Həm 2012-ci ildə Norveçdə, həm də 2014-cü ildə Londonda yoldaşlıq görüşlərində fərqi bir qol müəyyənləşdirib. Az qol, az risk, çox intizam.

İndi isə hər şey tam əksinə ola bilər. Norveçin son 12 oyunundan 11-də hər iki komanda qol vurub. Son altı rəsmi matçlarının hamısında 85-ci dəqiqədən sonra qol qeydə alınıb. Bu komanda matçın sonunu heç vaxt buraxmır, son dəqiqələrdə həm vurmağa, həm də buraxmağa qadirdir.

İngiltərə üçün bu, həm fürsət, həm də həyəcan siqnalıdır. Norveç yorulmur, axıra qədər oynayır, axıra qədər inamını itirmir.

Norveç qrup mərhələsini I qrupunda ikinci yerdə başa vurub və buradan pley-offa çıxıb. İngiltərə isə L qrupunun qalibi kimi 1/8 finala adlayıb. Kağız üzərində favorit adətən qrup lideri olur. Amma bu turnirdə kağız tez-tez cırılıb.

Heyətlər: dərinlik, seçimlər və gizli silahlar

Norveçin 26 nəfərlik heyəti həm tanış, həm də yeni adlarla doludur. Qapıda Orjan Haskjold Nyland, Egil Selvik, Sander Tangvik kimi müxtəlif liqalardan gələn qapıçılar. Müdafiədə Julian Ryerson, Marcus Holmgren Pedersen, David Møller Wolfe, Fredrik Bjorkan, Kristoffer Ajer, Torbjorn Heggem, Leo Skiri Ostigard, Sondre Langas, Henrik Falchener – fiziki gücü, hava topu üstünlüyü və cinahdan aqressiv oyunu birləşdirən xətt.

Mərkəzdə Martin Ødegaard, Sander Berge, Fredrik Aursnes, Patrick Berg, Kristian Thorstvedt, Morten Thorsby, Thelo Aasgaard – hər biri fərqli profil, fərqli ritm təklif edir. Hücumda isə Erling Haaland, Alexander Sørloth, Jorgen Strand Larsen, Antonio Nusa, Oscar Bobb, Andreas Schjelderup, Jens Petter Hauge kimi oyunçularla Norveç həm cərimə meydançasında güc, həm də cinahlarda sürət və driblinq qazanır.

İngiltərənin 26 nəfərlik heyəti isə dünya səviyyəli ulduzlarla doludur. Qapıda Dean Henderson, Jordan Pickford, James Trafford. Müdafiədə Dan Burn, Marc Guehi, Reece James, Ezri Konsa, Tino Livramento, Nico O'Reilly, Jarell Quansah, Djed Spence, John Stones. Mərkəzdə Elliot Anderson, Jude Bellingham, Eberechi Eze, Jordan Henderson, Kobbie Mainoo, Declan Rice, Morgan Rogers. Hücumda Anthony Gordon, Harry Kane, Noni Madueke, Marcus Rashford, Bukayo Saka, Ivan Toney, Ollie Watkins.

Jordan Henderson-un zədəsi bu siyahıda böyük boşluq qoysa da, Tuchel hələ də müxtəlif sistemlər və planlarla oynamaq üçün kifayət qədər seçimə malikdir.

Gecənin sualı: Haaland, yoxsa Kane?

Bu oyun, təbii ki, təkcə taktika və strukturla məhdudlaşmayacaq. Bu, həm də fərdi duel olacaq. Erling Haaland – rəqəmləri ilə tarix yazan, hər toxunuşu təhlükəyə çevrilən, cərimə meydançasında mikroməkana belə ehtiyac duymayan hücumçu. Qarşısında Harry Kane – oyunu oxumağı, geriyə gəlib hücumu qurmağı, həm də epizodu bir toxunuşla bitirməyi bacaran universal lider.

Norveçin son matçlarında gördüyümüz kimi, bu komanda heç vaxt təkcə Haaland-a güvənmir, amma onun hər toxunuşu oyunun ritmini dəyişir. İngiltərə isə uzun illərdir Kane ətrafında sistem qurur və bu sistem hələ də işləyir.

Bir tərəfdə ilk dəfə Dünya Çempionatında oynayıb artıq yeddi qol vurmuş, rekorda qaçan gənc nəhəng. O biri tərəfdə milli komanda tarixində 85 qol vurmuş, 120-ci oyununa çıxan təcrübəli kapitan.

Norveçin coşqusu, İngiltərənin təcrübəsi, Haaland-ın aclığı, Kane-in revanş istəyi. Qəlibə sığmayan bir 1/4 final.

Sual indi budur: bu gecə Dünya Çempionatının səhnəsində kim daha ucadan danışacaq – yüksəlişdə olan Norveç, yoxsa hər dəfə “bu dəfədir” deyilən İngiltərə?