Norveçin gizli planı: Haaland mərkəzdə, fırtına cinahlardan gəlir
Norveçin hücum xətti kağız üzərində sadə görünə bilər: mərkəzdə Erling Haaland, ətrafında isə qaçan, vuran, ötürən gənc qanadlar. Amma Stale Solbakken-in komandasına bir az yaxından baxanda, bu hücumun nə qədər qeyri-adi və təhlükəli qurulduğu aydın olur.
Solda gənclik, cəsarət və soyuqqanlılıq
Sol cinahda start heyətinə yazılacaq ilk ad demək olar ki, bəllidir: RB Leipzig-in parlayan ulduzu Antonio Nusa. Cəmi 21 yaşı var, amma topla rəqibin yanından “sanki orada yoxmuş kimi” keçməyi, ikili mübarizələrdən zərifcə sıyrılıb çıxmağı artıq mükəmməl səviyyəyə qaldırıb.
Seçmə mərhələdə onun effekti rəqəmlərdə də açıq görünürdü: altı oyunda altı qol iştirakçılığı. İtaliyaya qarşı 3:0-lıq qələbədə həm qol vurdu, həm də ötürmə verdi, cavab görüşündəki 4:1-lik qələbədə də yenidən protokola düşdü. Böyük səhnədən qorxmadığını artıq sübut edib.
Onun arxasında gözləyən başqa bir istedad – 22 yaşlı Andreas Schjelderup. Benfica-da Jose Mourinho-nun əlində ikinci dövrədə açılan gənc hücumçu 14 liqa matçında ümumilikdə 10 qol və ötürmə ilə mövsümü bitirdi. Yanvarda Champions League-də Real Madrid-ə qarşı dubl etməsi isə Norveçdə onu gələcəyin ulduzu kimi görənlərin sayını daha da artırdı. Hələ start heyətinin “toxunulmaz” üzvü deyil, amma bu turnir onun üçün sıçrayış meydançasına çevrilə bilər.
Sağ cinahda nəhəng forvard – və rol dəyişənlər
Sağ tərəfdə isə klassik qanad oyunçusundan çox, fiziki gücü ilə meydanı silkələyən bir hücumçu işləyir. Atletico Madrid-in 1,96-lıq mərkəz forvardı Alexander Sørloth tez-tez cinaha göndərilir. Formal olaraq sağda oynayır, amma Norveç topa sahib olanda dərhal Haaland-a tərəf mərkəzə qatlanır, cərimə meydançasına ikinci hündür hədəf kimi daxil olur.
Seçmələrdə səkkiz oyunda səkkiz qol iştirakçılığı – Sørloth-un bu rolda nə qədər faydalı olduğunu göstərir. O, yalnız son zərbə üçün yox, həm də Haaland üçün boşluq açmaq, müdafiəçiləri özünə çəkmək üçün istifadə olunur.
Bu cinahda ehtiyat variantlar da var. Fulham-ın oyunçusu Oscar Bobb hələ Craven Cottage-də istədiyi startı tapa bilməsə də, top saxlama bacarığı və texnikası ilə Solbakken üçün alternativdir. Keçmiş AC Milan hücumçusu Jens Petter Hauge isə seçmələrdə oynamasa da, Bodo/Glimt-də göstərdiyi performansla heyətə düşüb. Man City və Inter üzərində tarixi Champions League qələbələrindəki çıxışı, onu yenidən vitrinə çıxardı.
Mərkəzdə beyin: Odegaard və onun kölgəsində işləyənlər
Norveçin həqiqi gücü yalnız cinahlarda və Haaland-da deyil. Məsələnin ürəyi mərkəzdir. Burada Solbakken-in ixtiyarında həm Premier League, həm də Champions League səviyyəsində özünü sübut etmiş futbolçular var.
Mərkəzin baş rolu, təbii ki, Arsenal kapitanı Martin Ødegaard-a məxsusdur. Onu Fulham-ın dayaq yarımmüdafiəçisi Sander Berge və Benfica-nın daha çox “8 nömrə” kimi tanınan Fredrik Aursnes tamamlayır. Hər ikisi yüksək səviyyədə təcrübəyə malik, oyunu oxuyan, tempə nəzarət edə bilən futbolçulardır.
Aursnes-in hekayəsi ayrıca maraqlıdır. 30 yaşlı yarımmüdafiəçi cəmi iki il əvvəl milli komandadan getdiyini, “futboldan kənar həyatıma daha çox vaxt və azadlıq ayırmaq” istədiyini açıqlamışdı. Fevralda qərarını geri götürdü və indi seçmələrdə oynamadan Dünya Çempionatına əsas heyət namizədi kimi gəlir. Bu, həm onun fiziki, həm də mental səviyyəsinin nə qədər yüksək olduğunun göstəricisidir.
Arxadan gələnlər də səviyyəsiz deyil. Bodo/Glimt-in kapitanı Patrick Berg oyunu səliqəyə salan, topu ağılla paylaşan tipik “dərin oyun qurucu” obrazıdır. İtaliyada çıxış edən Kristian Thorstvedt və Morten Thorsby isə temp, pressinq və dinamiklik qatır.
Bununla belə, mərkəzdə səhnənin işıqları bir adın üzərinə düşür – Ødegaard. Klub səviyyəsində bəzən qeyri-sabit çıxışı, oyundan itməsi ilə tənqid olunsa da, milli formanı geyinəndə tez-tez fərqli adam kimi görünür. Zədələrlə dolu mövsümə, səkkiz seçmə matçının üçününü buraxmasına baxmayaraq, yerdə qalan beş oyunda yeddi qol ötürməsi verdi. İsrailə qarşı bir matçda üç assist – və bu, Avropada hamıdan çox.
Norveçin hücum quruluşunda o, Haaland qədər vacibdir. Cinahlardakı sürətli oyunçularla əlaqə, mərkəzdən City-nin ulduzuna açılan dəqiq ötürmələr – hamısı Ødegaard-ın ayağından keçir. Şimali Amerikada bu komanda nəsə iddia edəcəksə, o, turnir boyu ən yüksək səviyyəsində olmalıdır.
Haaland əbədidir, amma plan B də var
Solbakken-in planında Haaland hər oyuna start verəcək, hər dəqiqəni meydanda keçirəcək futbolçu kimi görünür. Lakin futbolda “ağlasığmaz” deyilən ssenarilər də mövcuddur. Norveç bu halda tamamilə silahsız qalmır.
Sørloth artıq qeyd olundu – mərkəzdə birinci seçim məhz o olacaq. Norveç millisində pis qol göstəricisi yoxdur, Atletico Madrid-də isə start heyətində daim yer almamasına baxmayaraq, mövsümü 20 qolla başa vurub. Solbakken-in FIFA-ya verdiyi müsahibədə onun haqqında dedikləri rolunu mükəmməl izah edir: fiziki güc, fərqli hücum mövqelərində oynamaq bacarığı, həm qol, həm assist təhlükəsi və ən əsası – komanda üçün “sevmədiyi” mövqelərdə belə yorulmadan işləməsi.
Digər alternativ Crystal Palace hücumçusu Jørgen Strand Larsen-dir. Haaland meydanda olsa belə, Sørloth-un cinaha çəkilməsi sayəsində onun da kifayət qədər dəqiqə alacağı gözlənilir. 26 yaşlı forvard 2024-cü ildə Premier League-ə gəlişindən sonra təriflər qazanıb, Dünya Çempionatından öncə İsveçə qarşı yoldaşlıq görüşündə dubl edib. Seçmələrdə İtaliyə qarşı da qol vurub. Əgər Norveç Haaland-sız qalarsa, bu, artıq ümidsizlik yox, sadəcə plan dəyişikliyi olacaq.
Qeyri-adi cinah konsepti və gizli silah: Ryerson
Norveçin hücum modelini fərqli edən məhz budur: cinahda nəhəng forvard, mərkəzə qatlanan hücumçu və arxadan gələn, “həqiqi” cinah oyunçusu… sağ cinah müdafiəçisi Julian Ryerson.
Sørloth mərkəzə hərəkət etdikcə, Borussia Dortmund-un oyunçusu boşalan sağ zolağı tam öz nəzarətinə götürür. Bu, sadəcə bir overlapp qaçışı deyil. Ryerson oradan ölümcül ötürmələr çıxarır. 2025-26 mövsümündə Bundesliqa-da verdiyi 18 qol ötürməsi bunun sübutudur – cinah müdafiəçisi üçün qeyri-adi, hətta absurd rəqəm.
Dahiyanə detal budur: cərimə meydançasında yalnız Haaland yox, həm də içəri qatlanan Sørloth var. İki hündür hədəf, üstünə də ikinci dalğadan gələn yarımmüdafiəçilər. Rəqib müdafiəçilər üçün kabus ssenarisi.
Ryerson standart vəziyyətlərdə də fərqlənir. Onun asistlərinin xeyli hissəsi künc zərbələrindən və cərimə zərbələrindən gəlir. Şimali Amerikada rəqiblər yalnız Haaland-a fokuslanarsa, Norveç onları məhz bu cinahdan cəzalandıra bilər. Ryerson-u analiz etməyən komandalar üçün o, “gizli silah” olmayacaq – açıq-aşkar təhlükəyə çevriləcək.
28 ildən sonra geri dönüş və “ölüm qrupu”
Norveç 28 ildən sonra yenidən Dünya Çempionatına qayıdır. Və bu dönüş romantik nağıl kimi yox, ağır sınaq kimi başlayır. Qarşılarında Fransa, Senegal və İraq ilə birlikdə adətən “ölüm qrupu” adlandırılan bir qrup var.
Solbakken özü də reallığı gizlətmir. O, komandasını turnirin ümumi favoritləri sırasına yazmır, amma bir şeyi də vurğulayır: bu Norveç istənilən gündə daha güclü rəqibi yıxa biləcək “qara at” ola bilər. Onun fikrincə, məsələ bütün turniri udmaqda deyil, həmin sıx qrupdan çıxmağın yolunu tapmaqda, təşkilatlanma ilə fərdi ustalığı eyni anda meydanda göstərməkdədir.
Bu Dünya Çempionatı Norveç üçün sadəcə dönüş deyil. Özlərini yenidən tanıtmaq, “müdafiəçi, fiziki, dar çərçivəli” obrazını qırmaq imkanıdır. Solbakken-in də dediyi kimi, bu komanda indi daha çox hücum düşüncəli, fərdi keyfiyyətləri yüksək, amma bir-biri üçün işləməyə hazır oyunçulardan qurulub.
Haaland qolları ilə səhnəni işıqlandıra bilər. Ødegaard pasları ilə ritmi diktə edə bilər. Cinahlardan Nusa, Ryerson və Sørloth dalğa-dalğa gələcək. Sual budur: 28 illik gözləntidən sonra Norveç bu qədər silahla yalnız sürpriz komanda kimi qalacaq, yoxsa həqiqətən də böyük səhnədə iz qoyacaq?
