Premyer Liqa-da Oyunçu Mübadilələri: McNeil – Johnson Dəyişməsi
Premyer Liqa-da nadir rast gəlinən bir ssenari formalaşır: klassik “pul + bonus”dan çox, köhnə məktəb üslubunda bir oyunçu mübadiləsi.
Everton-un cinah oyunçusu Dwight McNeil Crystal Palace-a yol alır, əvəzində isə Eagles-in hücumçusu Brennan Johnson Liverpul klubuna keçir. Kağız üzərində sadə görünən bu “McNeil – Johnson” dəyişməsi, əslində isə Premyer Liqa-nın maliyyə qaydalarının mərkəzinə düşən mürəkkəb bir hesab kitabdır.
İki oyunçu, amma əslində iki ayrı transfer
Bu razılaşma rəsmi sənədlərdə tək bir barter kimi yox, iki tamamilə ayrı transfer kimi qeydə alınacaq. Səbəb aydındır: Premyer Liqa-nın squad cost ratio (SCR) qaydaları.
SCR klubların xərclərinin gəlirlərə nisbətini sıx nəzarətdə saxlayır. Hər alınan və satılan oyunçu bu balansın bir parçasıdır. Brennan Johnson-ın Palace-a başa gələn ilkin məbləği – 35 milyon funt sterlinq – indi bu mübadilənin mərkəzi rəqəminə çevrilir.
Palace üçün ideal ssenari nədir? Johnson mübadilə çərçivəsində təxminən 30 milyon funt dəyərində qiymətləndirilərsə, hesablar üzərində bu əməliyyat “neytral” görünər. Yəni nə kağız üzərində böyük qazanc, nə də dərhal zərər.
Rəqəmlər oynayanda
Bəs əgər bu rəqəm aşağı düşsə?
Fevralda Dwight McNeil-in Selhurst Park-a keçidi alınmayanda, onun dəyəri 20 milyon funt kimi qiymətləndirilmişdi. İndi təsəvvür edək ki, bu dəfə razılaşma tam “swap” formasında rəsmiləşir və hər iki oyunçu 20 milyon funt dəyərində yazılır.
Nəticə? Palace üçün kağız üzərində 10 milyon funt zərər. Çünki Johnson əvvəllər 35 milyona alınıb, indi isə 20 milyona “çıxır”. Bu, bir anda amortizasiya və SCR hesablamalarında ciddi fərq yaradır.
Beləliklə, bu tip razılaşmalarda dəyər yalnız futbolçunun meydandakı keyfiyyəti ilə yox, klubun maliyyə cədvəllərindəki incə hesablarla ölçülür.
FMV filtri: bazarın gözü
Hər bir mübadilə, istənilən kreativ maliyyə həllinə baxmayaraq, bir maneəni keçməlidir: fair market value (FMV) yoxlaması.
Premyer Liqa 2021-ci ildən bəri həm FMV, həm də associated party transactions (APT) qaydalarını tətbiq edir. Məqsəd açıq şəkildə ifadə olunub: liqanın maliyyə sabitliyini, bütövlüyünü və rəqabət balansını qorumaq.
Bu prosesdə müstəqil qiymətləndirmə şirkətləri işə qoşulur. Onlar oyunçunun yaşını, performans səviyyəsini, müqayisə oluna biləcək digər futbolçuların transferlərini, bazardakı ümumi tendensiyanı nəzərdən keçirirlər. Yəni klub “biz bu oyunçunu 30 milyona dəyərləndirdik” deyəndə, bunu sadəcə daxili istək kimi yox, bazarın real göstəriciləri ilə əsaslandırmalıdır.
Son sözü isə yenə Premyer Liqa deyir. FMV yoxlamasından keçməyən razılaşma, kağız üzərində nə qədər cazibədar görünsə də, təsdiqlənməyəcək.
Nadir alət, böyük təsir
Oyunçu mübadilələri hələ də Premyer Liqa-da nadir hadisədir. Klublar adətən riskləri, dəyər dəyişikliklərini və FMV filtrini nəzərə alaraq, belə “iki tərəfli” əməliyyatlardan çəkinirlər.
Amma maliyyə qaydalarının sıxıldığı, SCR limitlərinin sərtləşdiyi bir mühitdə bu cür razılaşmalar getdikcə daha cazibədar alətə çevrilir. Everton və Crystal Palace üçün McNeil – Johnson mübadiləsi yalnız taktiki seçim deyil, həm də balans hesabatında incə cərrahiyyə əməliyyatıdır.
İndi əsas sual budur: bu addım başqa klublara da cəsarət verəcək, yoxsa Premyer Liqa-nın FMV filtri bu cür kreativ həlləri elə başlanğıc nöqtəsində boğacaq?
