Premyer Liqada yay transfer pəncərəsi: yeni mövsümün başlaması

2025/26 mövsümü bağlandı, tablo donduruldu. Amma klublar üçün iş indi başlayır. Yay transfer pəncərəsi açılır və 2026/27 kampaniyasına qədər kim güclənəcək, kim risk edəcək, kim isə səhv addım atacaq – hamısı bu aylarda müəyyənləşəcək.

Bu, sadəcə kağız üzərində imza mərhələsi deyil. Bu, çempionluq yarışının, avrokubok şansının, hətta sağ qalma mübarizəsinin gizli başlanğıcıdır.

Tarixlər: kim nə vaxt hərəkətə keçməlidir?

Rəsmi start: 15 iyun, bazar ertəsi.
Son zəng: 1 sentyabr, saat 23:00 BST.

Bu saatdan sonra Premyer Liqa klubları üçün qapı bağlanır, yalnız qeydiyyatı tamamlanmış və ya deal sheet ilə “xilas edilmiş” sövdələşmələr sistemə düşə bilər. Pəncərə bağlandıqdan dərhal sonra isə klublar yenilənmiş heyət siyahılarını liqaya təqdim etməlidirlər.

Keçən yay xərclənən məbləğ təxminən 3 milyard funt sterlinq idi. Bu dəfə rəqəm daha da şişəcəkmi, yoxsa bazar nəhayət nəfəs alacaq?

Transferin kökləri: futbolçunun azadlığı necə qazanıldı?

İngiltərə futbolunda peşəkarlığın doğulduğu 19-cu əsrin sonlarından bəri oyunçular klublar arasında hərəkət etməyə başladı. Amma bu, heç də indiki kimi azad proses deyildi.

1893-cü ildə tətbiq olunan məşhur – və bir o qədər də mübahisəli – “retain-and-transfer” sistemi klublara demək olar ki, tam hakimiyyət verirdi. Müqavilə bitirdi, amma klub istəmirdi? Oyunçu yenə də həmin klubun qeydiyyatında qalırdı. Yalnız klubun qənaətbəxş saydığı məbləğ ödəniləndən sonra yol açılırdı.

Sonra səhnəyə iki ad çıxdı: George Eastham və Jean-Marc Bosman.
1963 və 1995-ci illərdəki məhkəmə işləri futbol tarixini dəyişdi. Bu qərarlar sayəsində müqaviləsi bitən oyunçuya azad agent kimi yeni klubla pulsuz anlaşmaq imkanı verildi. Bugünkü “free transfer” anlayışının arxasında məhz bu mübarizələr dayanır.

2002/03 mövsümündə isə daha bir dönüş baş verdi: iki pəncərə sistemi rəsmən qüvvəyə mindi – yay və qış. Ondan əvvəl oyunçular mövsüm bitənə, martın sonuna qədər istənilən vaxt klub dəyişə bilirdilər.

25 nəfərlik çərçivə: heyət qaydaları nə deyir?

Premyer Liqada hər klub maksimum 25 oyunçu qeydiyyatdan keçirə bilər. Bu 25 nəfərin ən çoxu 17-si “Home Grown Player” statusuna uyğun gəlməyən futbolçular ola bilər.

Qalan yerlər “Home Grown” oyunçularla doldurulmalıdır. Amma bir vacib detal var: 21 yaşadək futbolçular bu 25 nəfərlik limitə daxil edilmir. Gənc oyunçular üçün qapı daha geniş açıqdır.

“Home Grown Player” anlayışı isə sadə bir şərtə söykənir: vətəndaşlıq və yaşdan asılı olmayaraq, həmin futbolçu 21 yaşı tamam olanadək (və ya 21 yaşını tamamladığı mövsümün sonuna qədər) azı üç tam mövsüm, yaxud 36 ay ərzində İngiltərə Futbol Assosiasiyası və ya Uels Futbol Assosiasiyasına bağlı hər hansı klubda qeydiyyatda olmalıdır.

Bu qayda illərdir ki, klubları akademiyalarına daha ciddi yanaşmağa məcbur edir. Çünki hər bahalı legionerin yanında yerli sistemdən çıxan ən azı bir neçə oyunçuya ehtiyac var.

Transfer növləri: hər imza böyük məbləğ demək deyil

Əsas yol məlumdur: bir klub digərinə transfer haqqı ödəyir, oyunçu yeni forma geyinir. Amma bazar bununla məhdudlaşmır.

Müqavilə müddəti bitən kimi oyunçu azad agent olur və heç bir transfer haqqı ödənilmədən yeni klubla anlaşa bilər. Premyer Liqada bütün müqavilələr rəsmi olaraq 30 iyunda başa çatır. Həmin tarixdən sonra azad oyunçular üçün telefonlar susmur.

Daha bir əsas mexanizm – icarə. Rəsmi adı ilə “temporary transfer”. Bəzən bu icarə müqavilələrinə məcburi satınalma bəndi əlavə olunur: ya mövsüm sonunda, ya da müəyyən oyun sayına çatdıqda alıcı klub həmin futbolçunu tam şəkildə almağa borclu olur.

Liqanın bu sahədə də sərhədləri var. Eyni anda digər ingilis klublarından yalnız iki icarə oyunçu qeydiyyata salına bilər. Xarici klublardan olan icarələr isə bu kvotaya daxil edilmir və klublara manevr imkanı verir.

Sövdələşmənin mətbəxi: bir transfer necə doğulur?

Premyer Liqa səviyyəsində demək olar ki, hər transfer çoxsaylı tərəflərin masaya oturması ilə başlayır: alan klub, satan klub, oyunçunun agenti, bəzən də vasitəçi şirkətlər.

Rəqəmlər böyüdükcə, müqavilələr də mürəkkəbləşir. Məhz buna görə pəncərənin son günlərində gərginlik zirvəyə qalxır. Son saniyəyə qədər gözlənilən, birdən-birə reallaşan keçidlər, yarımçıq qalan danışıqlar – hamısı bu təzyiqin məhsuludur.

Ən kritik anlarda klubları xilas edən bir mexanizm var: deal sheet. Bu sənəd pəncərə rəsmi olaraq bağlandıqdan sonra əlavə iki saatlıq “nəfəs” verir. Əgər tərəflər vaxtında deal sheet göndəribsə, qalan sənədləşmə həmin qısa müddətdə tamamlanaraq transfer rəsmiləşdirilə bilər.

Son sözü isə Premyer Liqa deyir. Hər yeni oyunçunun qeydiyyatı üçün bütün sənədlər liqaya təqdim olunur və yalnız təsdiqdən sonra həmin futbolçu yeni klubunun heyətinə daxil edilir.

Klublar müqavilələrə müxtəlif şərtlər əlavə edə bilirlər: bonuslar, gələcək satışdan faiz, ödənişin mərhələlərlə həyata keçirilməsi və daha nələr. Bəzən məhz bu detallara görə danışıqlar günlərlə, hətta həftələrlə uzanır.

Yay pəncərəsi açılarkən sual təkcə “kim gəlir, kim gedir?” deyil. Sual budur: bu üç aylıq xaosun sonunda hansı klub öz mövsüm taleyini düzgün yazacaq?