Ronaldo-nun tənqidinə dair yanlış anlama

Cristiano Ronaldo-nun Portuqaliya yığmasında “amansız” tənqid olunduğu iddiası bir anda manşetləri bəzədi. Sanki hansısa komanda yoldaşı çıxıb onu təkəbbürlü, faydasız, artıq yük adlandırmışdı. Reallıq isə xeyli daha sakitdir.

Sun saytının iri hərflərlə verdiyi başlıqlar – “JUST ANOTHER PLAYER” və “brutal comments” – oxucunu elə hazırlayır ki, guya soyunma otağında partlayış olub. Amma Joao Neves-in dediyi cümlələrə baxanda tablo tam fərqlidir:

“Biz bilirik ki, Cristiano bizim üçün, yığma üçün, ümumiyyətlə futbol dünyası üçün nə edib. Amma bu anda o da, biz də bilirik ki, burada fərqli deyil. O, sadəcə bizə kömək edən daha bir oyunçudur. Başqalarından heç nə ilə fərqlənmir. Burada hamımız kimi öz töhfəsini verməyə gəlib.”

Heç bir təhqir, heç bir zərbə, heç bir “blasting” yoxdur. Gənc yarımmüdafiəçi sadəcə komanda içində statusun deyil, kollektiv işin önəmini vurğulayır. Normal, sağlam soyunma otağı cümləsidir. Amma “normal, sağlam” klik gətirmir.

İngiltərə müdafiəsi, “təbii” cinah müdafiəçiləri və süni isterika

Eyni qəzetin köşə yazarı Charlie Wyett İngiltərənin müdafiə xəttini dartıb uzatmaqla məşğuldur. O, xəyalən Arsenal-in arxa dördlüyünü – Jurrien Timber, William Saliba, Gabriel və Riccardo Calafiori – Thomas Tuchel-in ixtiyarına versə, İngiltərənin Dünya kubokunu qazanacağına inanır. Çünki guya bu halda müdafiə problemi birdəfəlik həll olunacaq.

Burada məntiq bir yerdə ilişir: həmin “ideal” dördlükdə bir dənə də “təbii” cinah müdafiəçisi yoxdur. Amma mövzuya emosional girəndə bu detallar çox vaxt yaddan çıxır.

Wyett İngiltərə yığmasının hazırkı cinahlarını “bərbad vəziyyət” adlandırır, Tino Livramento zədələndiyi üçün onun yerinə “eyni tip” futbolçu gətirilmədiyinə görə narahat olur. Söhbət, real olaraq, ehtiyat skamyasında 24–25-ci sırada olacaq oyunçudan gedir. Yəni, çox güman, turnir boyu ya bir neçə dəqiqə, ya da ümumiyyətlə oynamayacaq birindən.

Tuchel həmin boş yeri Trevoh Chalobah ilə doldurub, Wyett isə buradan nəticə çıxarır: “İngiltərənin tam sağlam, formada, təbii cinah müdafiəçisi yoxdur.” Qanunauyğun istisnalar o qədər çoxdur ki, cümlənin özü mənasızlaşır. Xüsusən də Xorvatiya üzərində qələbədə oynayan iki cinah müdafiəçisini görməzdən gələndə.

Üstəlik, Nico O’Reilly ilə bağlı iddia daha da qəribədir: “O, əslində yarımmüdafiəçidir, amma arxaya sıxışdırılıb.” Reallıqda isə o, Manchester City üçün sol cinah müdafiəçisi kimi start heyətində çıxır və Pep Guardiola onu məhz bu mövqedə kifayət qədər görüb. Əgər Pep üçün bu “problemdirsə”, futbol dünyasının qalan hissəsi üçün yəqin ki, faciə deyil.

Luke Shaw məsələsində də ton yüksək, nəticə isə ziddiyyətlidir. Wyett yazır ki, Tuchel-in onu heyətə çağırmaması “gülüncdür”, amma dərhal ardınca etiraf edir: o, Euro 2024 finalından bəri yığmada oynamayıb, yəni heyətdən kənarda qalması sürpriz sayılmamalıdır. “Gülünc” qərarın “tam gözlənilən” olması – bu da müasir futbol mediasının paradoksudur.

Ronaldo ətrafında “fırtına” – sosial şəbəkə kölgə teatrı

Sun-un Ronaldo ilə bağlı manşetlərinin altını bir az qurdalayanda, əslində, sadə bir tablo çıxır: Joao Neves komanda daxilində hamının bərabər məsuliyyət daşıdığını deyir, bir qrup fanat isə sosial şəbəkədə bundan inciyir. Bu, indi “storm” adlanır.

Ronaldo-nun yığma üçün gördüyü işləri xatırladıb, sonra da “indi o da sadəcə bizdən biridir” demək, əslində, böyük ulduzun da komanda prinsiplərinə tabe olduğunu göstərir. Amma “hörmətsizlik”, “partlayış”, “şok açıqlama” kimi sözlər daha çox klik gətirir. Hekayə isə, sadəcə, şişirdilir.

Eyni təyyarə, fərqli etiketlər: Cole Palmer və Raheem Sterling

Cole Palmer-in Jet2 ilə uçmasına görə onu “təvazökar ulduz” kimi təqdim edən Sun, illər əvvəl Raheem Sterling-in EASYJET ilə uçuşunu “pullu uşaq xəsisliyi” kimi satmışdı. Orada “slummed it on the budget airline” kimi ifadələr işlədilmiş, həftəlik maaşı xüsusi vurğulanmışdı.

İndi isə eyni hərəkət – ucuz aviaşirkətlə uçmaq – bir futbolçu üçün “sadəlik”, digəri üçün “xəsislik” kimi yozulur. Fərq nədir? Sual havada qalır. Cavab açıq deyilsə də, ton fərqi göz deşir.

Mark Chapman və “yazılmamış” qayda mifləri

BBC-nin aparıcısı Mark Chapman üçün də “qayda pozuntusu” ssenarisi yazılıb. Sun iddia edir ki, o, “yazılmamış MOTD qaydasını” pozub. Söhbət nə sarı vərəqədən, nə də efirdə söyüşdən gedir.

Czechia – South Africa matçından sonra Chapman sadəcə belə deyib: “Bəzən oyun ağıllı yekun cümləni haqq etmir. Sağ olun.” Vəssalam. Bu, guya BBC-dəki “hər matçın sonunda mütləq ağıllı bağlayıcı cümlə olmalıdır” qaydasına ziddir.

Əslində isə bu, həm kifayət qədər sarkastik, həm də kifayət qədər “ağıllı” bir bağlanışdır. Oyun zəif olubsa, onu süni şəkildə bəzəmək nəyə lazımdır? Yaxşı efir bəzən məhz belə qısa, dürüst cümlələrlə yadda qalır.

Emma Hayes, “kiçik lövhə” və böyük şişirtmə

Emma Hayes ətrafındakı diskussiya da hazırda mediada ən rahat manipulyasiya olunan mövzulardandır. Sun yazır ki, o, “məcbur edilib” kiçik qara lövhədə, “kiçik mətbəxi” xatırladan studiyada taktiki analiz aparsın və bu, onlayn “qəzəbə səbəb olub”.

“Kiçik lövhə”, “məcbur edildi”, “mətbəx dekoru” – hamısı bir yerdə oxucuya sanki təhqiramiz, qadın məşqçiyə qarşı hörmətsiz münasibət təsviri verir. Halbuki, real kadrda sadəcə studiya formatı bir az fərqlidir. Michael Scott-un divara sancdığı “plazma televizor” səviyyəsində komediya yoxdur, amma şişirtmə ton eynidir.

Bu cür detallardan “qəzəb” hekayələri düzəltmək indi gündəlik işə çevrilib. Bir az qara lövhə, bir az dekor, bir az da sosial şəbəkədən seçmə reaksiyalar – və yeni “skandal” hazırdır.

Səs-küydən kənarda qalan sual

Bütün bu misalları bir yerə toplayanda eyni xətt görünür: adi, hətta bəzən müsbət məna daşıyan cümlələrdən “şok tənqid”, gündəlik hərəkətlərdən “mübahisə”, studiya dekorundan “hörmətsizlik” düzəldilir. Ronaldo “partladılır”, Chapman “qayda pozur”, Hayes “məcbur edilir”, Palmer “təvazökar”, Sterling isə “xəsis” olur.

Meydanda futbol hələ də 90 dəqiqə oynanılır. Meydandan kənarda isə oyunun nəticəsindən çox, onu necə danışdırmaq istədikləri həlledici olur. Sual budur: növbəti “fırtına”nı hansı adi cümlədən düzəldəcəklər?