Ronwen Williams-in çətin mübarizəsi: Nifrət nitqi fonunda Bafana Bafana

Atlanta, Georgia. Bafana Bafana üçün bu nəslin Dünya Kuboku arzusu artıq təkcə meydanda qazanılacaq xal və qollarla ölçülmür. Komandanın kapitanı Ronwen Williams üçün bu turnir, sosial şəbəkələrdə görünməmiş hücumlara qarşı səssiz mübarizəyə çevrilib.

Cənubi Afrikanın anti-immiqrasiya ritorikası qitə boyu qəzəb doğurarkən, zərbə birbaşa milli komandaya dəyib. Dünya Kubokuna aparan yolda yığılan gərginlik, Meksikaya 0:2 hesablı məğlubiyyətlə birlikdə partladı və alovun ortasında ilk yananlardan biri Williams oldu.

Dünya Kuboku arzusu, nifrət tufanında

Bu Bafana nəsli – 2010-cu ildə ölkə Dünya Kubokuna ev sahibliyi edəndə hələ uşaq olan futbolçular – illərlə gözlədikləri səhnəyə nəhayət çıxıblar. Amma qitəni birləşdirməli olan turnir indi onları parçalamağa başlayıb.

FIFA-nın sosial media mühafizə xidməti açıqlayıb ki, Dünya Kuboku başladığından bəri Bafana futbolçularına yönələn onlayn təhqir və zorakılıq misli görünməmiş həddə çatıb. Cəmi bir həftə ərzində qeydə alınan insidentlərin sayı artıq dörd il əvvəl Qətərdə keçirilən bütün turnirin göstəricilərini keçib. Hər şey Azteca Stadium-da Meksikaya qarşı 0:2 hesablı açılış məğlubiyyətindən sonra başladı.

Komandanın zəif oyunu tənqid üçün bəhanə verdi. Amma tənqid çox tez nifrətə çevrildi. Cənubi Afrikanın sərt anti-immiqrasiya mövqeyi isə bu alova benzin tökdü.

“Mən demədiyim sözlərə görə hədəf oldum”

Williams bu günlərdə sadəcə qapıçı və kapitan deyil. O, həm də saxta xəbərlərin, təhrif olunmuş sitatların və qitə boyu dolaşan qəzəbin üzərində toplandığı fiqurdur.

“Sosial mediada hər kəsin sənə hücum etdiyi bir dövr yaşayırıq,” – deyə o bildirib. O, uduzulan oyundan sonra tənqidi qəbul etməyin normal olduğunu deyir, amma həqiqətlə əlaqəsi olmayan məlumatlar yayılanda bunun artıq başqa səviyyə olduğunu açıq şəkildə vurğulayır.

Williams-a aid edilən uydurma sitat – guya komandanın afrikalı azarkeşlərin Meksikanı dəstəkləməsindən məyus olduğu və “demək olar ki, ağladıqları” barədə sözlər – hətta nüfuzlu media orqanlarında belə yer alıb. Kapitan isə bunu qətiyyətlə rədd edib:

O, Afrikanı hər zaman “bir bütöv” kimi gördüyünü, qitə xalqlarının yaxşı və pis gündə bir-birini dəstəkləməli olduğunu xatırladıb. Hücumların təkcə ona yox, “öz ölkəsinə də” yönəldiyini deyəndə səsindəki yorğunluq gizlənmir.

Siyasətin meydanı zəhərlədiyi ikinci dəfə deyil

Bafana Bafana siyasətin kölgəsində ilk dəfə qalmır. 2019-cu ildə Mzansi-də baş verən ksenofobik hücumlara etiraz olaraq Madagascar və Zambia yığmaları Cənubi Afrika ilə yoldaşlıq oyunlarından imtina etmişdi. Nəticədə yeni baş məşqçi Molefi Ntseki komandası ilə normal hazırlıq keçə bilmədi və Bafana 2021 Africa Cup of Nations seçmə mərhələsindən kənarda qaldı. Qrupda Ghana, Sudan və São Tomé and Príncipe ilə yarışan Cənubi Afrika yalnız üçüncü yeri tuta bildi.

İllər keçib, amma ssenari yenidən təkrarlanır. Bu dəfə siyasi ritorika, küçə yürüşləri və sərt bəyanatlar Bafana-nı yenə hədəfə çevirib.

Özünü “Cənubi Afrikada sənədsiz miqrasiyaya dair artan narahatlıqlara cavab verən, aşağıdan-yuxarı vətəndaş hərəkatı” kimi təqdim edən March and March qrupu daxildə tonları daha da sərtləşdirib. Onlar 30 iyunu sənədsiz miqrantların ölkəni tərk etməsi üçün “son tarix” elan ediblər. Növbəti addımın nə olacağı açıq deyilməsə də, yürüşlərdən gələn görüntülər zorakılıq ehtimalını xatırladır.

Bu atmosfer təkcə siyasi gündəmi yox, futbolu da zəhərləyib. Qitənin müxtəlif ölkələrindən azarkeşlər Bafana oyunlarını artıq “nifrətlə izləyir”. Bəziləri üçün bu komanda, Cənubi Afrikanın siyasi mövqeyinin simvoluna çevrilib.

Atlanta: nifrət günündə birləşdirən zal

Bütün bunlar fonunda Bafana Bafana bu həftə Atlanta şəhərində, National Center for Civil and Human Rights-də təşkil olunan tədbirdə diqqət mərkəzinə düşdü. Cəmi bir neçə kilometr aralıda, Atlanta Stadium-da isə onları 2026 FIFA World Cup Group A çərçivəsində taleyüklü rəqib – Czechia gözləyir.

Maraqlıdır ki, bu oyun Beynəlxalq Nifrət Nitqinə Qarşı Mübarizə Gününə təsadüf edir. Sosial şəbəkələrdə nifrət seli axarkən, komandanın kapitanı tribunalar və zallar daxilində başqa mənzərə gördüyünü deyir: bir yerdə əyləşən afrikalılar, cənubi afrikalılar, meksikalılar.

Onun sözləri sadə, amma aydındır: idman insanları bölmək yox, birləşdirmək üçündür. Futbolçular siyasətçi deyil. Meydandakı performansa görə sərt tənqidə hazırdırlar, amma meydandan kənar siyasi savaşların yükünü daşımaq istəmirlər.

“Bir milyon fikrə qulaq assan, ağlını itirərsən”

Bütün bu xaosun içində Bafana-nın qarşısında çox konkret və sərt bir vəzifə dayanır: Czechia ilə oyunda nəticə qazanmaq. Group A-da ilk iki yer birbaşa 1/16 finala aparır, 12 qrupun ən yaxşı səkkiz üçüncüsü isə onlara qoşulacaq. Yəni hər xal, hər qol, hər səhv həlledici ola bilər.

Bu nöqtədə məsələ təkcə taktika deyil. Məsələ, futbolçuların sosial şəbəkələrdən gələn zəhəri nə qədər “kəsə” bilməsindədir. Öz ölkələrindən gələn ağır tənqid, qitənin müxtəlif guşələrindən yönələn nifrət, saxta sitatlar, təhqirlər – hamısı bir yerdə komandanın psixoloji yükünü artırır.

Williams deyir ki, oyunçular artıq bu reallığı “dünyanın bu günkü halı” kimi qəbul ediblər. Onlar komanda daxilində bu mövzunu müzakirə ediblər. Burada təcrübəli baş məşqçi Hugo Broos-un rolu ön plana çıxır. Williams-a görə, Broos-un israrla vurğuladığı bir şey var: səs-küyü kənara qoyub yalnız oyunun təhlilinə fokuslanmaq.

Əgər hər kəsin fikrinə qulaq assan, itirəcəksən – əvvəlcə konsentrasiyanı, sonra oyunu, sonda isə özünü. Komanda üçün bu anda ən vacib səs, texniki heyətin səsidir. Onlar futbolçuları tanıyır, güclü və zəif tərəflərini bilir. Qalan milyonlarla “ekspert” isə sadəcə fon səsidir.

Komanda içində bağlanan dairə

Williams bir cümlə ilə Bafana-nın hazırkı ruh halını xülasə edir: “Bura birlikdə gəldik, buradan da birlikdə gedəcəyik.” Bu, sadəcə şüar deyil, sosial mediada parçalanan komandanın içində qorunmağa çalışılan bağdır.

Onlar indi Atlanta-da, növbəti 90 dəqiqənin taleyini, bəlkə də bütün Dünya Kuboku kampaniyasının istiqamətini müəyyən edəcəyi şəhərdədirlər. Kənarda siyasət, sərhədlər, yürüşlər, nifrət nitqi, saxta xəbərlər var. İçəridə isə top, qapı, hesab tablo-su və bir komandanın özünə verdiyi sual:

Bu qədər nifrətin içində, hələ də oyunu sevə biləcəklərmi?