Somalili hakim Omar Artan UEFA Superkubokunda

Omar Artan adını futbol dünyası əvvəlcə bir qalmaqalla eşitdi. İndi isə o, ən böyük səhnələrdən birinə – UEFA Superkubokuna çıxır. Paris Saint-Germain ilə Aston Villa arasında çərşənbə günü keçiriləcək oyuna 34 yaşlı somalili hakim başçılıq edəcək. Bu, təkcə bir təyinat deyil, həm də mesajdır.

Mayamidən geri çevrilən hakim

Dünya Kuboku başlamazdan az əvvəl, iyunda Artan həyatının fürsətinə hazırlaşırdı. FIFA onu turnirin hakimlər briqadasına daxil etmişdi. O isə sadəcə işini görmək üçün ABŞ-a uçdu. Lakin Miami Beynəlxalq Hava Limanında hər şey bir anda alt-üst oldu.

Onu ölkəyə buraxmadılar.

ABŞ Dövlət Departamentinin rəsmisi AFP-yə açıqlamasında Artanın “terror təşkilatlarının şübhəli üzvləri ilə əlaqələndirildiyini”, buna görə də “səyahətçinin ABŞ-a qəbul üçün yararsız” sayıldığını bildirdi. Ağır, damğa vurucu ittiham.

Artan bu iddiaları qəti şəkildə rədd etdi. Somalidə isə qəzəb dalğası qalxdı. Dünya Kubokunda ölkəsini təmsil etməli olan hakim qəhrəman kimi qarşılandı, lakin turniri televizordan izləmək məcburiyyətində qaldı.

“Çox çətin dövr idi,” – o, UEFA-nın saytına müsahibəsində deyib. – “İllərlə işləyirsən, nəyəsə çatmalı olursan, amma sonda edə bilmirsən. Bu, çox ağırdır.”

FIFA prezidenti Canni İnfantino da hadisəyə münasibət bildirmişdi: “Somalidən olan hakimlə bağlı baş verənlər təəssüf doğurur,” – deyə o, əlavə etmişdi. – “Biz hər şeyi nəzarətdə saxlaya bilmirik.”

UEFA-dan cavab kimi gələn təyinat

Məhz bu fonun üzərində UEFA hərəkətə keçdi. Avropa futbolunun ali qurumu elan etdi ki, UEFA Superkubokunun finalını məhz Omar Artan idarə edəcək. Çempionlar Liqasının qalibi PSG ilə Avropa Liqasının çempionu Aston Villa-nın toqquşmasına Somalidən gələn hakim rəhbərlik edəcək.

Bu, sadəcə texniki qərar deyil. UEFA aprelin sonunda Afrika Futbol Konfederasiyası (CAF) ilə əməkdaşlığın gücləndirilməsinə dair saziş imzalayıb və Artanın təyinatını həmin anlaşmanın bir hissəsi kimi təqdim edir. Amma pərdə arxasında daha geniş mənzərə var.

Son iki həftədir UEFA ilə FIFA, daha dəqiqi, UEFA ilə İnfantino arasında gərginlik kulminasiya nöqtəsinə çatıb. Dünya Kubokunu özəl investorlar üçün açmaq planı – və onun fiaskosu. Planın batmasına səbəb olan əsas üsyanı UEFA qaldırdı və indi qurum FIFA turnirlərini, o cümlədən gələcək Dünya Kuboklarını boykotla hədələyir. Məqsəd aydındır: Infantinonu geri çəkilməyə məcbur etmək.

Belə bir şəraitdə somalili hakimin Superkuboka təyinatı həm də siyasi jest kimi oxunur. UEFA öz mövqeyini açıq şəkildə göstərir: Dünya Kubokunda kənarda qalan Artan Avropada mərkəz səhnəyə çıxır.

Uşaqlıq müharibə kölgəsində, arzular isə meydanda

Artan üçün bu oyun karyera pilləkənində daha bir addımdan çox şey deməkdir. O, 2024-cü ildə Afrika Millətlər Kubokunda idarəçilik edən ilk somalili hakim kimi tarixə düşüb. İndi isə ilk dəfə Avropada rəsmi klub oyunu idarə edəcək.

“Oyadığım hər fürsət üçün özümü şanslı sayıram, amma bura gəlmək üçün çox çalışmışam və həqiqətən qürur duyuram,” – o, UEFA-ya bildirib. “Təsəvvür edə bilərsiniz, çətin şəraitdə böyümüşəm, amma bu, məni arzularımın ardınca getməkdən saxlamadı.”

Somalinin müharibə və yoxsulluqla yadda qalan reallığından Avropanın ən parlaq futbol səhnələrindən birinə. Bu yolun hər addımında maneələr, şübhələr, indi isə üstəlik siyasi ittihamların kölgəsi var. Amma o, yenə də meydandadır.

“Macəralar yaşamaq, xatirələr toplamaq və yeni şeylər öyrənmək həmişə gözəldir,” – Artan əlavə edib. – “Bu zəng gələndə, mənim və ailəmin həyatı üçün həqiqətən çox, çox xoşbəxt an idi.”

Superkubokun kölgəsində böyük suallar

UEFA-nın qərarı rəsmi sənədlərdə əməkdaşlıq, inkişaf və qarşılıqlı dəstək kimi təqdim oluna bilər. Lakin mesaj aydındır: Avropa futbolu, FIFA-nın gözdən düşmüş bir hakiminin arxasında dayanır və bunu ən görünən səhnədə edir.

PSG və Aston Villa meydanda kubok üçün döyüşəcək. Amma fitin səsi ilə birlikdə başqa bir hekayə də başlayacaq – Dünya Kubokuna buraxılmayan somalili hakimin Avropanın vitrin oyununda ədaləti qorumağa çıxması.

Sual indi belədir: bu oyun yalnız bir hakimin reabilitasiyası kimi yadda qalacaq, yoxsa UEFA ilə FIFA arasında güc savaşında yeni bir dönüş nöqtəsinə çevriləcək?