Şotlandiya futbolunun yeni mövsümü: Qaranlıq günlərdən sonrası

Buludlar ölkəsində yaşayanlar istisna olmaqla, Şotlandiya futbolunun qaranlıq yaydan ildırım sürətilə çıxacağına ciddi-ciddi inanan qalmayıb. Adətən həyəcan gətirən yeni mövsüm bu dəfə daha çox keçən mövsümün acı həqiqətlərini xatırladır.

Dünya çempionatındakı biabırçı çıxışdan sonra Şotlandiya Futbol Assosiasiyasından nə ətraflı izah, nə də real bərpa planı gəldi. Heç kim təəccüblənmədi, amma bu, məyusluğu azaltmadı. Assosiasiyanın prezidenti Mike Mulraney son dəfə Gianni Infantino və ABŞ prezidentinin arxasında, Trump Tower-in kadrlarında gözə dəydi. İcraçı direktor Ian Maxwell isə Steve Clarke istefa verdikdən sonra qısa açıqlamasında ölkənin Dünya çempionatındakı çıxışı ətrafında gedən müzakirələri “isterik şərhlər” adlandırdı. Halbuki eyni rəhbərlər, Şotlandiya ABŞ-a yola düşməzdən bir neçə gün əvvəl Clarke-a dörd illik müqavilə verilməsinin riskli qərar ola biləcəyi xatırladılarkən, bunu gülüşlə qarşılamışdılar.

Bəlkə də Mulraney ilə Maxwell bütün enerjisini Clarke-ın varisini tapmağa xərcləyir. Onlara, qocalmış milli komandanı yenidən quracaq məşqçini seçmək üçün müəyyən qədər vaxt tanımaq ədalətlidir. Ölkənin aparıcı klubları isə Dünya çempionatında çılpaq şəkildə üzə çıxan, amma illərlə görməzdən gəldikləri “böyük şəkil” barədə susmağa davam edir. Problem ondadır ki, Şotlandiyanın ən böyük səhnədəki çıxışına görə haqlı qəzəb, Premyerşip geri dönərkən daha geniş bir narazılıq dalğası ilə üst-üstə düşür. Qarşıdakı mövsüm asanlıqla zəhərli, gərgin bir kampaniyaya çevrilə bilər.

Qaynayan şəhərlər: Celtic, Rangers, Hearts

Celtic azarkeşləri klub rəhbərliyinə hələ də qəzəblidir. Onları özlərini rahat hiss edən, reallıqdan qopmuş idarəçilər kimi görürlər. Şəhərin o biri tərəfində isə Rangers, Derek McInnes-lə yeni mövsümə girir. McInnes-in adı, Celtic tərəfdarlarının böyük hissəsində açıq antipatiya doğurur. Bu antipatiyanın təsirini heç kim kiçiltməməlidir.

Hearts tərəfdarlarının qəlbində qalan qırğın isə hələ soyumayıb. 2025-26 mövsümünün finalı onların yaddaşında dərin iz buraxıb. Ən iyrənc məqam 11 iyunda yaşandı: Scottish Professional Football League, Celtic-in Hearts-ə qarşı çempionluğu rəsmiləşdirən, amma azarkeşlərin meydan basqını ilə yarımçıq qalan oyunu ilə bağlı intizam qərarlarını açıqladı. Hamilton Academical, Inverness və Stenhousemuir üçün “bilək vurması” səviyyəsində cəzaların yanında Celtic-ə verilən cəza – cüzi cərimə və şərti, simvolik bilet azaldılması – demək olar ki, heç nə idi.

Rangers azarkeşləri üçün bu cür qərarlar hakimiyyətə qarşı qəzəbi alovlandırmaq üçün adətən kifayət edir. Amma onlar sakit qalmışdılar – ta ki, McInnes hakim qərarını tənqid etdiyinə görə texniki zona cəzası alana qədər. Klub, mart ayında Celtic-ə uduzduqları Scottish Cup oyunundan sonra baş verən xaosla bağlı müstəqil hesabatın bəzi hissələrini də açıq şəkildə tənqid edib. Motherwell rəhbərliyi isə sosial şəbəkədə paylaşılan video üçün verilən Şotlandiya FA cəriməsinə görə hüquqşünaslarla işləyir. Hibs azarkeşləri isə Kosovoda 0:2 hesablı Avropa təsnifat məğlubiyyətindən sonra sosial şəbəkələrdə partladı. Belə nəticələr artıq heç kimi şoka salmır; hamı buna öyrəşib.

Høgh effekti və Celtic-in incə balansı

Bununla belə, bəzi klubların gülü açmağa səbəbi var. Celtic-in Kasper Høgh-i klub tarixinin ən bahalı transferi kimi alması, həm azarkeşlərin çoxdan görmək istədiyi maliyyə gücünü nümayiş etdirdi, həm də yay fasiləsinin ən maraqlı keçidini təmin etdi. Bodø/Glimt mühitindən çıxan futbolçuların başqa yerlərdə eyni səviyyəni qoruyub-qoruyamayacağına dair şübhələr qalır. Bu suallar olmasaydı, üstəlik, bir çox Championship klublarının belə problem etməyəcəyi məbləğə başa gəlməsəydi, Høgh çoxdan daha iri bazara keçmiş olardı.

Amma 25 yaşlı hücumçunun fiziki profili və birbaşa, aqressiv oyunu Şotlandiya futboluna çox uyğun görünür. Burada əsas məsələ başqa yerdədir. Celtic, Arne Engels və Alistair Johnston kimi hazır birinci komanda oyunçularına “qarşısıalınmaz” təkliflər gəldiyi halda, onları əvəzləyib, eyni zamanda balans hesabatını kuboklardan üstün tutan “xalis mənfəət” rekordu qırmamaq dilemması ilə üz-üzədir. Høgh transferi tribunada alqışla qarşılandı, amma bu azarkeşlərin gözləntilərini təkbaşına doyurmayacaq.

Rangers-in yenidən qurulması və McInnes-in şansı

Rangers son illərdə inanılmaz məbləğlər xərcləyib, amma kubokları əsasən başqalarının qaldırdığını izləyib. Tribunadakı qəzəb və klubun imicinə dəyən ziyan artdıqca, yeni amerikalı sahiblərin bu dalğanı niyə ciddi şəkildə yönləndirmədiyi sualı böyüyür.

Bu dəfə sükan arxasında McInnes var. Rangers mövsümə cümə axşamı Dundee United səfərində başlayır. Klubun mədəniyyətini, təzyiqini, şəhərin ritmini bu qədər yaxşı tanıyan baş məşqçi, son illərin bir çox sələfindən daha uyğun fiqur təsiri bağışlayır. Partizan Belgrade-dən gətirilən Vanja Dragojevic orta sahəyə ağıllı əlavə kimi görünür. Komandaya hələ də hücumda alov lazımdır, amma McInnes-in ilk işinin komandanın “onurğa sütununu” möhkəmləndirmək olması təəccüblü deyil.

Bu, onun illərlə arzuladığı və heç vaxt motivasiya çatışmazlığı hiss etməyəcəyi işdir. Bu versiya Rangers əvvəlkindən xeyli güclü görünür. Amma uzaq məsafədə sabit qaçış, çempionluq təcrübəsi və son illərin ritmi nəzərə alınanda, titul üçün favorit hələ də Celtic-dir.

Hearts-in qırılmış yuxusu və Vrancken-in uzun yolu

Hearts ətrafında yaşananları qısa müddətdə tam həzm etməyi heç kimdən gözləmək olmazdı. Klub 66 ildən sonra ilk çempionluğuna bir neçə dəqiqə qalmış idi ki, yuxu əlindən alındı. Ardınca McInnes-in Rangers-ə gedişi, Wouter Vrancken-in tam fərqli üslubu və tribunadakı gözləntilərin kəskin artması – hamısı eyni anda gəldi. Hearts-in titul iddiası klubun özündən də tez yetişdi, planlardan qabağa qaçdı.

İndi isə klub, əvvəllər Şotlandiya futboluna biganə olan insanlar üçün belə maraq obyektinə çevrilib. Champions League təsnifatında Sturm Graz qarşısında alınan ağır məğlubiyyət, Vrancken-in qarşısında duran işin miqyasını aydın göstərdi. Burada tələskənlik, tənqid tufanı deyil, səbr daha məntiqli seçimdir.

Motherwell modeli, gənclik dalğası və süni otun sonu

Motherwell-in Jens Berthel Askou dönəmində və ondan sonra gördüyü iş, Premyerşip nəhənglərinin kölgəsində qalan klubların sadəcə sağ qalmağa çalışmaq məcburiyyətində olmadığını sübut etdi. Meydandakı futbol cəlbedici idi, tribunalar dolmağa başladı, bazarın diqqəti bu kiçik klubun üzərinə yönəldi. Elijah Just və Elliot Watt-ın multimilyonluq satışları, “qutudan kənar düşünən” klub modelini tamamilə haqlı çıxardı.

St Mirren açıq şəkildə daha çox gənc oyunçuya şans vermək və daha baxımlı futbol oynamaq istəyir. Kilmarnock bu yolun sonunu ötən mövsümün sonunda Neil McCann rəhbərliyi altında bir az göstərdi. Aberdeen isə Stephen Robinson ilə bu dəfə daha ciddi qüvvə təsiri bağışlayır. Şotlandiya Premyerşipində süni örtüklü meydanlardan yalnız biri qalıb – özü belə, illərlə davam edən şikayətlər fonunda azarkeşlər üçün kiçik, amma real bayram səbəbidir.

Futbol ölkədə hələ də obsesiyadır. Eyni zamanda, açıq-aşkar xəstə bir pasiyent təsiri bağışlayır. Yeni mövsümün doğrudan da həyəcan yaratması üçün təkcə təqvimin dəyişməsi yox, meydanda və kabinetlərdə həqiqi, cəsarətli düşüncə dəyişikliyi görünməlidir. Əks halda, bu yay qaranlığının ardınca gələn mövsüm, sadəcə daha böyük fırtınanın başlanğıcı olacaq.