Sumqayıt – Qarabağ: 2025 Premyer Liqa Matçının Dramı

Mehdi Hüseynzadə Stadionunun qaranlığa bürünən axşamında Premyer Liqa-nın 2025 mövsümünün 33-cü turu həm turnir cədvəli, həm də emosional fon baxımından ağır hekayə yazdı. Hakim E. Bayramovun final fitiylə Sumqayıt – Qarabağ qarşılaşması 3:4 hesabı ilə başa çatanda, rəqəmlər sadəcə hesabı yox, iki fərqli futbol fəlsəfəsinin toqquşmasını təsdiqləyirdi.

Turnir cədvəlinə görə, bu oyuna gələn anda Sumqayıt 33 matçda 41 xalla 7-ci pillədə idi, ümumi qol fərqi isə -4 (45 qol vurub, 49 qol buraxmışdı). Qarabağ isə 69 xalla 2-ci yerdə, ümumi qol fərqi +44 (71:27) ilə liqanın ən balanslı komandalarından biri kimi Sumqayıta gəlmişdi. Rəqəmlər artıq öncədən güc nisbətini göstərirdi: Sumqayıt ümumilikdə hər oyunda orta hesabla 1.3 qol vurur, 1.5 qol buraxırdı; Qarabağ isə ümumilikdə 2.2 qol vurub, cəmi 0.8 qol buraxan maşın təsiri bağışlayırdı.

Məhz bu fonun üzərində Sasa Ilic-in start “on biri” formalaşdı. Sumqayıtın heyəti kağız üzərində nisbətən hücumameyilli görünürdü: ön xətdə A. Ramalingom, onun ətrafında isə C. Badolo, R. Ahmadzada və N. Ahmadzada kimi dinamik oyunçular. Arxa xəttin mərkəzində D. Beskorovaynyi və N. Simon, cinahlardan isə K. Farzullayev və V. Pashayev oyunu genişləndirmək üçün seçilmişdi. Lakin statistik reallıq göstərirdi ki, Sumqayıtın evdə orta hesabla 1.5 qol vurub 1.8 qol buraxan komandası üçün bu qədər açıq futbol təhlükəli ola bilər.

Qarabağda Qurban Qurbanov yenə rotasiyaya açıq, amma prinsipial strukturu qoruyan heyətə üstünlük verdi. Müdafiə lideri B. Huseynov, cinahlarda Dani Bolt və T. Bayramov, mərkəzdə topa nəzarəti təmin edən M. Jankovic, hücum xəttində isə E. Addai, O. Kashchuk və R. Şeydayev. Mövsüm ərzində səfərdə orta hesabla 2.1 qol vuran və 1.1 qol buraxan Qarabağ üçün bu, hücumda ağırlıq mərkəzini daim irəlidə saxlamaq planının aydın siqnalı idi.

İntizam xəttində isə hər iki komandanın mövsümi portreti oyunun gedişinə dolayı təsir edəcək tipdə idi. Sumqayıtın sarı vərəqələrinin ən böyük payı 31–45-ci dəqiqələr arasında idi – ümumi sarıların 24.39%-i bu dövrə düşürdü. 46–60 və 76–90 dəqiqələrində isə müvafiq olaraq 18.29%-lik pay var idi; yəni komanda həm ilk hissənin sonlarında, həm də ikinci hissənin başlanğıc və son bloklarında əsəblərə qapılmağa meyllidir. Qırmızı vərəqələrdə də 46–60 (33.33%) və 61–75 (66.67%) dəqiqələri pik nöqtədir – bu, matçın mərkəzi fazalarında riskli müdaxilələrin artdığını göstərir.

Qarabağda isə sarı vərəqələrin paylanması daha “sistemli gərginlik” təəssüratı yaradır: 61–75-ci dəqiqələrdə 21.57%, 91–105-ci dəqiqələrdə isə 19.61% pay. Yəni matçın sonuna doğru, xüsusilə hesab qorunarkən və ya qələbə üçün sıxıntı yaşanarkən, komanda daha aqressivləşir. Qırmızı vərəqə cəmi bir dəfə 61–75-ci dəqiqələrdə gəlib (100.00%) – bu da məhz oyunun ritminin yüksəldiyi anlarda riskin pik həddə çatdığını göstərir.

Bu çərçivədə “Hunter vs Shield” dueli bir neçə xətt üzrə oxunurdu. Hücum tərəfdə Qarabağın ümumi 71 qolu (evdə 37, səfərdə 34) və oyuna 2.2 qol ortalaması, müdafiədə isə Sumqayıtın ümumi 50 qol buraxdığı və hər oyunda 1.5 qol təslim etdiyi reallıq. Evdə 24 qol buraxan Sumqayıtın orta göstəricisi 1.8 idi – belə bir fon qarşısında R. Şeydayev, E. Addai və O. Kashchuk üçlüyünün hər hücumu statistik olaraq təhlükə vəd edirdi. Qarabağın “ovçu” xətləri, xüsusilə Dani Bolt və T. Bayramovun cinahlardan dəstəyi ilə, Sumqayıtın struktur zəifliklərini daha da qabartdı.

“Engine Room” – mərkəz xətti mübarizəsində isə daha çox fiziki və intellektual duel göz önünə çıxırdı. Sumqayıtda C. Badolo və S. Abdullazada topu birinci və ikinci zonalar arasında daşımalı, həm də A. Ramalingom üçün arxa xəttə qaçış kanalları açmalı idi. Qarabağda isə M. Jankovic, H. Cabrayilzada və M. Imamaliyev üçlüyü topa nəzarəti ələ alıb tempi diktə etmək missiyasını daşıyırdı. Mövsüm boyu Qarabağın ümumi 14 “quru” oyunu (onlardan 4-ü səfərdə) bu mərkəz blokunun nə qədər balanslı işlədiyini təsdiqləyir.

Disiplin baxımından fərdi fiqurlar da önə çıxır. Sumqayıtın müdafiəçisi R. Senhadji liqanın həm sarı, həm də qırmızı vərəqələr üzrə siyahıbaşında yer alır: 26 oyunda 6 sarı, 1 qırmızı ilə bu qarşılaşma tipli yüksək tempdə oyunlarda onun sərtliyi həm silah, həm də risk mənbəyidir. Qarabağda Ş. Məhəmmədəliyev-in qapıçı olmasına baxmayaraq 1 sarı vərəqə ilə intizam cəbhəsində adı çəkilir; bu da komandanın arxa xəttinin belə zaman-zaman sərhəddə oynadığını göstərir.

Statistik proqnoz bu cür qarşılaşma üçün aydın idi: yüksək temp, çox qol, amma nəzarəti daha yaxşı quran tərəfin üstünlüyü. Qarabağın səfərdə 2.1 qol ortalaması, Sumqayıtın isə evdə 1.5 qol vurub 1.8 qol buraxması, gözlənilən qollar (xG) baxımından qonaqların daha yuxarı plafona sahib olduğunu işarə edirdi. Müdafiə sabitliyi də bunu dəstəkləyirdi: Qarabağ ümumilikdə cəmi 27 qol buraxdığı halda, Sumqayıt 50 qolla ikiqat zəif tablo sərgiləyirdi.

Nəticədə 4:3-lük hesab, rəqəmlərin əvvəlcədən pıçıldadığı hekayənin dramatik, amma məntiqli davamı oldu. Qarabağ hücum gücü və struktur intizamı ilə bu “futbol atışması”ndan qalib çıxdı, Sumqayıt isə riskli, açıq oyunun həm tamaşaçı üçün gözəlliyini, həm də turnir reallığında nə qədər acı ola biləcəyini bir daha hiss etdi. Bu matçdan sonra hər iki komanda üçün əsas dərs aydındır: Sumqayıt üçün balans və intizam, Qarabağ üçün isə belə “vəhşi” oyunlarda belə hesabı daha tez bağlamaq bacarığı.