Tottenham Women: Qadın futbolunda partlayış

Keçən mövsüm Tottenham qadın komandası elə bir futbol oynadı ki, klubun kişi komandasının kabusa çevrilən çıxışına demək olar ki, dərman oldu. Kişilər Premyer Liqadan düşməklə flört etmir, onunla ciddi münasibət qururdular – azarkeşlər artıq Tottenham Hotspur Stadium-da Lincoln səfərini real ssenari kimi müzakirə edirdi. Mövsümün sonunda yerini qoruyan kişi komandası üçün “qurtuluş” sözü nə qədər məcburi səslənirdisə, qadınlar üçün rekord xallar toplanan WSL ili bir o qədər təbii bayrama çevrildi.

Qadın komandanın partlayışı

Tottenham Women tarixinin ən yüksək xal sayına imza atdı. Yadda qalan anlar çox idi. Aston Villa ilə 7:2-lik qollu şou. London City Lionesses ilə FA Cup matçında ağılları donduran penalti seriyası – ilk 17 zərbənin hamısı qola çevrildi. Cathinka Tandberg-in təxminən 40 metrdən vurduğu möhtəşəm qol isə mövsümün simvoluna çevrildi.

Kişi komandası meydanda dağılır, zədələr, anlaşılmaz ötürmələr, sonsuz “üçbucaq”lar WhatsApp qruplarını alovlandırdığı bir vaxtda, qadınlar oyuna sevinc qatırdı. “Spurs böhran xətti” zarafatı ilə açılan telefon zənglərinə cavab tapmaq olmurdu: bu qədər cərimə meydançası ətrafı pas nə üçündür, niyə boşluqları bağlayacaq transferlər gəlmir? Cavab yox idi. Amma diqqəti yayındıracaq bir şey vardı.

Üç il əvvəl bir ailə qərarı verildi: qadın komandasına sezonluq bilet. İngiltərə yığmasının 2023 Dünya Kubokunda finala yürüşü bu qərarın qığılcımı oldu. Avstraliyada ailə ziyarəti, Brisbane fan zonasında Colombia üzərində 2:1-lik qələbə, təxminən 2 min Colombia azarkeşi arasında cəmi 20-yə yaxın England tərəfdarı. Kolumbiyalılar yenə də dayanıb əl sıxır, təbrik edirdi. Futbolun bu cür paylaşdığı atmosfer, məğlubun da qalibi alqışladığı mühit – uşağın böyüyüb görməli olduğu məhz belə bir səhnə idi.

Martin Ho effekti

Bu müsbət dalğa Tottenham Women tribunalarında davam etdi. İrəliləyişin mərkəzində isə bir ad dayanır: Martin Ho. O, keçən il baş məşqçi təyin olunanda öz CV-si ilə deyil, qısa müddətdə meydanda yaratdığı aydınlıqla fərqləndi. Manchester United-də köməkçi məşqçi, Norveçin Brann klubunda baş məşqçi kimi keçmişi var. Pərdəarxası söhbətlərə görə, futbolçular onu həm sevir, həm də çox hörmət edir.

Ho azarkeşlərlə də məsafə saxlamadı. Leyton Orient stadionunda – qadınların əksər ev oyunlarının keçirildiyi məkanda – “Legends Lounge” zonasına baş çəkib matçdan əvvəl azarkeşlərlə söhbət etməsi adi hala çevrildi. Amma əsas fərq kənarda yox, meydanda hiss olunurdu. Komanda hücumameyilli, amma eyni zamanda səliqəli və nizamlı futbol oynamağa başladı. Hər futbolçu öz rolunu bilir, bir-birini necə sığortalayacağını, harada kömək edəcəyini dəqiq anlayırdı.

Kadr seçimi də bu sistemi gücləndirdi. Ortasahada Olivia Holdt mövsümü komandanın bombardiri kimi bitirdi. Mərkəz müdafiədə Toko Koga müdafiənin dirəyinə çevrildi. Qışda isə Signe Gaupset gəldi – topu götürüb mərkəzi yarıb keçməyi sevən, rəqibin xəttlərini pozan tipik “qaçan” yarımmüdafiəçi.

Ho-nun ən vacib işlərindən biri isə mövcud heyətlə davranışı oldu. Çünki 2024-25 mövsümündə komanda ciddi şəkildə gözləniləni verməmiş, liqanı düşmə zonasının bir pillə üstündə bitirmiş, bu da o vaxtkı baş məşqçi Robert Vilahamn ilə yolların ayrılmasına gətirmişdi. Yeni mövsümdə Tottenham Women ilk altı oyunun beşini qazandı. Ho-nun soyunub-geyinmə otağında nə dediyini bilmirik, amma bir şey aydındır: bu, oyunçulara “nə hücum edə, nə müdafiə edə, nə də qaça bilirsiniz” deyən Igor Tudor tipli çıxış olmayıb.

Tottenham mövsüm boyu həm hücumda, həm müdafiədə, həm də tempdə güclü göründü. Eveliina Summanen, Amanda Nildén, Lize Kop, Drew Spence və Clare Hunt kimi adları izləmək həzzə çevrildi.

Divlərə qarşı mübarizə və beşinci yer

Bəli, Manchester City bir neçə oyunda Tottenham-ı ciddi cəzalandırdı. Amma City-nin silahları da fərqlidir. Khadija “Bunny” Shaw-un qol-oyun nisbəti hətta Erling Haaland-ı üstələyir. City mövsümü Arsenal, Chelsea və Manchester United-in önündə çempion bitirdi. Bu dörd klub WSL-də illərdir çempionluq yarışını monopoliyaya alıb.

Tottenham bu “dördlüyün” arxasında beşinci oldu. Kağız üzərində bu, sadə bir sıralama kimi görünə bilər. Amma reallıqda bu, “divlər liqası”nda özünə yer qazanan komandanın elanıdır. İlk dördlüyə girmək artıq uzaq xəyal deyil, bir-iki il içində real hədəf kimi görünür.

Mövsüm bitən kimi klub sürətli hərəkətə keçdi. Müdafiəni gücləndirmək üçün Wolfsburg-dan Niderland yığmasının yüksək qiymətləndirilən müdafiəçisi Caitlin Dijkstra gətirildi. Hücum xəttinə isə West Ham-da, ümumi komanda zəif olsa da, özü son dərəcə səmərəli oynayan Shekiera Martinez qoşuldu. Ardınca Aston Villa-dan Kirsty Hanson, OL Lyonnais-dən Alice Sombath kimi sübut olunmuş keyfiyyətə malik adlar heyətə qatıldı.

Ağrılı vidalar və dəyişən sima

Bu yüksəlişin fonunda iki ayrılıq azarkeşləri kövrəltdi: Bethany England və Ashleigh Neville. Neville-in evə – Leicester-ə yaxın olmaq istəyi tam anlaşılandır. Amma klubun rekord bombardiri Bethany England-a heç olmasa bir illik yeni müqavilə təklif olunmaması sual işarəsi kimi qalır.

Mövsümün startında meydana çıxacaq Tottenham Women, üç il əvvəl tribunada ilk dəfə izlənilən komandadan xeyli fərqli görünəcək. Adlar dəyişir, oyun üslubu təkamül edir, ambisiyalar böyüyür. Dəyişməyən isə tribunadakı cərgələrdə yan-yana oturan sezonluq bilet sahiblərinin dostluğu və ehtirasıdır.

Bu azarkeşlərin futbol biliyi heyrətamiz dərəcədə dərinidir. Onların çoxu illərdir həm kişi, həm qadın komandasının ardınca gedir, bloqlar yazır, podkastlar hazırlayır, West Ham səfərində yağışın, küləyin altında dayanmağı da özünə “cəza” kimi qəbul edir. Onlar Tottenham qadın komandasını hələ klub Broxbourne Ladies adı ilə aşağı liqalarda oynayanda, cəmi bir neçə nəfərin tribunada göründüyü dövrdən bəri izləyir.

Tribunadakı fərq: sürətli oyun, sakit əsəb

Qadın futboluna gedənləri cəlb edən başqa bir üstünlük də atmosferdir. Bəli, azarkeşlər narazılıqlarını gizlətmir, hakimə “tanınmış optik şəbəkələrdən birinə baş çəkib-çəkmədiyini” sarkastik tərzdə soruşurlar. Amma kişi oyunlarında tez-tez partlayan, söyüş və qəzəb dolu atmosfer burada demək olar ki, yoxdur.

Hər oyundan əvvəl tribunalar Tottenham oyunçularının təsvirləri və Progress Pride bayrağı ilə bəzədilmiş pankartlarla rənglənir. LGBTQIA+ kimliyinin bu qədər görünən, mərkəzi şəkildə ifadəsi bir mesaj verir: buraya hər kəs xoş gəlir. Qadın komandasını izləməyə başlamayana qədər bəlkə də bu detal çoxlarının gözündən yayınırdı. İndi isə aydın görünür ki, futbol dəyişiklik üçün nə qədər güclü, pozitiv bir alət ola bilər.

Qadın futbolu kişi futbolundan cüzi dərəcədə daha yavaş ola bilər, amma oyunların ritmi yüksəkdir, fasiləsizdir və ən əsası – VAR-sızdır. Bəzən kobud hakim səhvləri olur, bəzən bir epizodun ədalətsizliyi tribunada səs-küy yaradır. Amma beş dəqiqə ekrana baxıb, stadionda nəyin baş verdiyini anlamadan gözləməkdənsə, bu riskə razı olmaq çoxları üçün daha rahatdır.

Yeni mövsümdə tribunaların daha da dolacağı gözlənilir. Daha çox ailə, daha çox uşaq, daha çox gənc qız və oğlan qadın futbolunun enerjisini canlı yaşamaq üçün Leyton Orient-ə, bəzən də Tottenham Hotspur Stadium-a yol alacaq. Qadın futbolunu tövsiyə etmək üçün söz tapmaq çətindir, amma bir həqiqət var: Tottenham Women hazırda bu oyunun ən maraqlı hekayələrindən birini yazır.

Sual indi budur: bu hekayə növbəti mövsümdə ilk dördlüyə hücumla tamamlanacaq, yoxsa Londonun ağ və göy tərəfi üçün daha böyük bir sıçrayışın yalnız başlanğıcını izləyirik?