Tuchel'in İngiltərə millisində yeni dövrü: Argentina yarasından sonra

Thomas Tuchel bu mövsüm yenidən Premyer Liqa stadionlarında görünür. Lakin onu indi də izləyən başqa bir səhnə var – VIP zonasındakı həmkar söhbəti. İngiltərə millisinin baş məşqçisi bir anlıq çiyinlərini çəkib demişdi: “İnsanlar məni məhv edir”. Və sanki alt yazı kimi: Hələ də.

ABŞ-da Argentina ilə 1:2 hesablı dünya çempionatı yarımfinalından iki ay keçib. Amma o gecənin yaratdığı hisslər hələ də səngimir. Ürək yanğısı, ağrı, məyusluq – bu komandanın taleyinə az-çox bağlı olan hər kəsə toxunub. Nəticə elə idi ki, buraxdığı iz bəlkə də heç vaxt tam silinməyəcək.

Bir tərəfdə qəzəb var. Xüsusən də beş dəqiqə qalmış 1:0 hesablı üstünlüyün əldən verilməsini bağışlaya bilməyən azarkeş kəsimində. Onlar günahı birbaşa Tuchel-in ayağına yazırlar.

Digər tərəfdə isə başqa mənzərə – İngiltərənin tarixində cəmi dördüncü dəfə dünya çempionatının yarımfinalına çıxan bu komandanın döyüş ruhuna, xarakterinə, yolda yaratdığı emosiyalara dəyər verənlər. Ən çox da Azteca Stadionundakı Meksika üzərində 1/8 final qələbəsinə.

Norveçə qarşı Mayamidə 40 dərəcə istidə, əlavə vaxtda sıxışdırıb yol tapmaq asan deyildi. Açılış oyununda Xorvatiyaya qarşı qələbə tam bir triller idi. Ardınca Fransa üzərində üçüncü yer uğrunda qələbə gəldi və bu, 1966-cı ildən bəri ən yaxşı mundial nəticəsinə çevrildi.

Bunun fonunda “nifrət edənlərin” sayını ölçmək çətindir. Elə soyuqqanlı qalanların sayını da. Hər iki düşərgə yan-yana mövcuddur, amma Tuchel-i daha çox birincilər yaralayıb. Dünya çempionatından sonrakı reaksiyalar onu həm incitdi, həm də çaşdırdı – çünki İngiltərə üçün yarımfinal hələ də avtomatik gələn mərhələ deyil.

“Mümkünsüz” iş, bitməyən dairə

Tuchel indi yeni dövrə hazırlaşır – İngiltərənin birgə ev sahibliyi edəcəyi Euro 2028-ə aparan yol. Cümə günü o, Millətlər Liqasının ilk dörd oyunu üçün heyəti açıqlayacaq: İspaniya (evdə), Çexiya (evdə və səfərdə) və Xorvatiya (səfərdə).

O, irəli baxmaq istəyir. Elə Futbol Assosiasiyası da. Argentina məğlubiyyətindən sonra gələn tənqidlərə ilişib qalmaq ona heç nə qazandırmayacaq – nə qədər həddini aşmış hesab etsə də, nə qədər həmin səs-küyün turnirdə qazandıqlarının üzərinə kölgə saldığını düşünürsə də.

İngiltərə millisinin baş məşqçisi postu niyə illərdir “mümkünsüz iş” adlandırılır? Çünki gözləntilər boğucu dərəcədə yüksəkdir. Məğlubiyyətdən sonra günahkar axtarışından qaçmaq demək olar ki, mümkünsüzdür. Reaksiyalar isə komandanın növbəti addımlarını daha da ağırlaşdırır. Bu, yalnız bir yolla qırılacaq qısır dövrədir. Bəlkə də ən yaxşısı onu xırdalayıb analiz etməmək, sadəcə reallıq kimi qəbul etməkdir.

Tuchel gücünü FA-nın ona inamından ala bilər. Bu inamı ən yaxşı göstərən nüanslardan biri budur: İngiltərə 1/16 finalda Konqo Demokratik Respublikasına uduzsa belə, FA onu göndərmək istəmirdi. Həmin oyun son illərin ən gərgin İngiltərə matçlarından biri kimi yadda qaldı – 15 dəqiqə qalmış komanda 0:1 geridə, Tuchel özü də sanki turnirlə vidalaşmağa hazırlaşırdı. Sonra Harry Kane səhnəyə çıxdı, dubl etdi, komandanı uçurumdan çəkib çıxardı. Kapitana təkcə “İslandiya 2016” tipli fəlakəti önlədiyinə görə Ballon d’Or vermək istəyənlər az deyil.

FA Tuchel-in oyun içi dəyişikliklərinə heyran qaldı – təkcə o matçda yox, mundialın müxtəlif mərhələlərində. Komandanın daxilində yaratdığı ruh da yüksək qiymətləndirildi. Tuchel dəfələrlə futbolçular arasındakı “qardaşlıqdan” danışıb. Bu, kameralar üçün qurulmuş süni obraz deyildi, həqiqi idi. FA bunu əsas dəyər kimi götürüb. Sadə dildə: qurum Tuchel-in arxasında tam dayanır. Yarımfinaldan sonra onun istefa verməli, yaxud vəzifədən uzaqlaşdırılmalı olduğu fikrini absurd sayır.

Tuchel-in mundialdakı açıq hədəfi sadə idi: formanı ikinci ulduzla bəzəmək. Bunu bacarmadı. Onun “ya ölüm, ya şöhrət” tonundakı bəyanatları – turnir irəlilədikcə bir az yumşaltsa da – sonu daha ağrılı etdi? Bəlkə. Amma o yolu seçməsəydi nə olacaqdı? “Yarımfinal da yaxşıdır” deyən bir baş məşqçiyə bu ölkə necə reaksiya verərdi?

Reallıq belə idi: İngiltərə mundiala dördüncü səbətdən qatılmışdı və FA daxilində, səssiz-səmirsiz, reytinqdən qat-qat yuxarı “zərbə vurmağın”, yəni kuboku qaldırmağın çətin olacağı qəbul edilirdi. Xüsusən də püşkün yaratdığı təqvimə baxanda. İlk oyun gec, birinci və ikinci qrup matçları arasında uzun fasilə, sonra isə sıx qrafik.

Səfərlər, iqlim, məsafələr – hər şey əvvəlcədən amansız görünürdü. Euro 2028 üçün isə real optimizm var. Turnir faktiki olaraq “evdə” keçiriləcək. FA-nın Şotlandiya, Uels və İrlandiya Respublikası ilə birlikdə ev sahibliyi üçün bu qədər israr etməsinin səbəbi də budur.

Argentina yarası sağalmadan yeni dövr başlaya bilərmi?

İndi əsas sual budur: ölkə olaraq Argentina məğlubiyyətini arxada qoymaq mümkündürmü? Tuchel-in həmin oyundakı qərarları üçün gətirdiyi izahlar həzm olunacaqmı? Gələn kampaniya üçün start nöqtəsi bir az da buradan keçir.

İkinci hissədə Argentina “tam qəzəb rejimi”nə keçəndə Tuchel komandasından demək olar ki, heç nə ala bilmədi. Bu, birbaşa onun məsuliyyətidir. İngiltərə futbolçuları fiziki olaraq boşalmışdı – Meksikaya qarşı 10 nəfərlə, Norveçə qarşı isə 120 dəqiqəlik Miami döyüşündən sonra.

Komanda artıq ikinci hissədəki su fasiləsindən xeyli əvvəl geri çəkilməyə başlamışdı. Tuchel həmin anda Anthony Gordon-un əvəzinə Ezri Konsa-nı meydana buraxdı, beş müdafiəçili sxemə keçdi. İngiltərə tam “sağ qalma futbolu”na kökləndi. Topa sahib olma, oyunun axınını dəyişmə cəhdləri boşa çıxırdı. Yenə də məsuliyyət onun üzərində idi.

Müdafiəni gücləndirmək, riskləri minimuma endirmək qərarı soyuq hesablamaya söykənirdi. Tuchel üçün bu, “faiz etibarı ilə” ən məntiqli, bəlkə də ən az ziyanlı variant idi. Amma tutmadı. Və tutmayanda görüntü dəhşətli alındı. Daha hücumameyilli dəyişikliklər daha yaxşı nəticə verərdi? Buna qəti cavab yoxdur. Bir həqiqət var: İngiltərə o gün sonda tam məğlub edildi.

İndi isə saat irəli getməlidir. Millətlər Liqasının A Liqasına qayıdış – üstəlik, ilk oyunun gələn şənbə Wembley-də İspaniyaya qarşı olması – bu baxımdan şansdır.

Ötən dəfə B Liqasında, İrlandiya, Finlandiya və Yunanıstanla daha rahat qrupda olmaq, FA-nın düşündüyündən də çox zərər vurdu. Hətta Yunanıstanla Wembley matçı “rahat” olmadı, İngiltərə 1:2 uduzdu. Dünya çempionatının seçmə mərhələsi də ciddi sınaq sayılmırdı. İndi ümid budur ki, Millətlər Liqası Avropa çempionatına daha sərt hazırlıq meydanı olacaq.

Yeni siyahı, köhnə təzyiq

Tuchel heyət seçimi öncəsi xeyli sualla üz-üzədir. Dünya çempionatında olan dörd futbolçunun – John Stones, Dan Burn, Djed Spence və Jordan Henderson-un – zədə səbəbindən böyük ehtimalla yoxluğu nəzərə alınmalıdır. Müdafiədə Tino Livramento, Levi Colwill, Jarrad Branthwaite və Lewis Hall geri dönüş üçün sıxışdırır.

Mərkəz xəttində Kobbie Mainoo məsələsi var. Mundial onun üçün uğursuz keçdi, amma Manchester United-də komandanın zəif startına baxmayaraq özü yaxşı təsir bağışlayır. Alex Scott və Myles Lewis-Skelly də yenidən çağırılmağı gözləyir. Eyni sözlər “10 nömrə” mövqeyi üçün Cole Palmer və Phil Foden barədə də keçərlidir.

Eberechi Eze və Noni Madueke isə Arsenal-da istədikləri startı verə bilməblər. Buna baxmayaraq, Josh King və Ryo Ngumoha ətrafında xeyli enerji var. Hücumda Dominic Calvert-Lewin və Liam Delap də qapını döyür.

İndi hamı Tuchel-in cümə günkü çıxışına baxacaq. Təkcə kimləri çağıracağına yox, necə danışacağına. Çünki bir həqiqət artıq sübut olunub: meydanda da, mətbuat zalında da, həddindən artıq müdafiə mövqeyi ona heç nə qazandırmır. Bəs o, bu dəfə oyunu – həm meydanda, həm kənarda – necə quracaq? Sezonun taleyini müəyyənləşdirə biləcək sual indi budur.