Tuchelin üçüncü fəslində İngiltərə: Səhv haqqı yoxdur

Thomas Tuchel bu dünya çempionatını roman kimi danışır. Mayamidəki hazırlıq düşərgəsi – birinci fəsil. Qrup mərhələsini lider kimi keçmək – ikinci fəsil.

İndi isə süjet kəskin dönür. “Üçüncü fəsil” başlayır – buradan o yana hər səhv ölümcül ola bilər.

Çərşənbə günü Atlanta Stadionunda, bağlanmış damın altında, kondisionerin altında oynanacaq DR Congo oyunu kağız üzərində sadəcə 1/16 finaldır. Reallıqda isə bu, Tuchelin hekayəsinin ya davamı, ya da qəfil sonu olacaq qarşılaşmadır. Bu turnirin artıq sürprizlər mundialına çevrildiyini nəzərə alsaq, favorit olmaq daha çox yük deməkdir, üstünlük yox.

İstilikdən qaçış var, təzyiqdən yox

Atlanta şəhərinin boğucu istisi və rütubəti bu dəfə İngiltərəni narahat etməyəcək. 1,6 milyard dollarlıq futuristik arenada hər şey nəzarətdədir – dam bağlı, temperatur tənzimlənib.

Meydanın içində isə xaos riski qalır.

İngiltərənin bu günə qədərki yürüşü “vəzifə yerinə yetirildi” tipli olub: qrupdan vaxtından əvvəl çıxış, H qrupunda zirvə, nəticədə də nisbətən “rahat” rəqib. Amma indi artıq heç bir təhlükəsiz zona yoxdur. Bir zəif gün, bir səhv qərar – və hər şey bitə bilər.

Tuchel indiyə qədər heyətlə kifayət qədər oynayıb: həm zədələrə uyğunlaşmağa çalışıb, həm də taktiki xırda dəyişikliklərlə komandanın ritmini axtarıb. Ancaq bir zona var ki, artıq xırda detal yox, qırmızı siqnala çevrilib.

Müdafiə xətti: hamı görür, hamı hədəf alır

Wayne Rooney BBC Sport-a danışarkən bunu açıq dedi: meydanın ən sabit olması gərəkən hissəsi – qapıçı və arxa dördlük – İngiltərədə oturuşmayıb. Jordan Pickford öz yerindədir, amma onun qarşısında sabitlikdən söhbət belə gedə bilməz.

Turnirdən əvvəl də xəbərdarlıq var idi. Xüsusilə də Newcastle-dan Tino Livramento və Chelsea kapitanı Reece James kimi zədəyə meyilli oyunçuların durumuna görə. Livramento mundiala belə çata bilmədi. James isə Xorvatiyaya qarşı zədələndi – Tuchel buna təəccübləndiyini desə də, onun zədə tarixçəsini bilənlər üçün bu, gözlənilməz deyildi.

Panamaya qarşı oyunda James-in əvəzedicisi Jarell Quansah da sıradan çıxdı. Nəticə? Sağ cinahda resurslar demək olar ki, tükənib. DR Congo ilə matçda nə James var, nə də Quansah. Tuchel deyir ki, hər ikisi qayıdışa yaxındır, Quansah bir az öndədir, amma bu, bu gün üçün heç nəyi dəyişmir.

İndi sağ cinahda son “dayanan adam” Djed Spence-dir. Alternativ variant – Ezri Konsanı sağa sürüşdürmək, mərkəzdə isə John Stones-a yenidən şans verməkdir. Ancaq bu da riskli plandır: 32 yaşlı Stones son mövsüm Manchester City-də cəmi beş Premier League oyununa start götürüb. James-in Chelsea-dəki mövsümü də yalnız 20 startla yekunlaşmışdı.

Tuchelin çoxistiqamətli, hər mövqedə oynaya bilən müdafiəçilərə xüsusi üstünlük verməsi indi özünü tərs yöndə göstərir. Çox yönlü oyunçular yaxşıdır, amma bəzən sənə sadəcə bir mütəxəssis lazım olur.

Xüsusilə də potensial 1/4 finalda Mayamidə Braziliya və Vinicius Jr kimi rəqib gözləyirsə. O cinah üçün təsadüfi eksperiment yox, ixtisaslaşmış sağ müdafiəçi lazımdır. Tuchel indi yalnız ümid edə bilər ki, həmin vaxta qədər Reece James haqda optimist cümlələri real plana çevriləcək, boş təsəlli olaraq qalmayacaq.

Saka, ağrılar və risk hesabı

Hücum xəttində də qərarlar asan deyil. Arsenal ulduzu Bukayo Saka Panamaya qarşı mundialdakı ilk startını aldı, 63 dəqiqə meydanda qaldı, amma hələ də Axilles tendonundakı problem onu tam sərbəst buraxmır.

DR Congo ilə oyunda onu yenidən başdan meydana atmaq – cəsarətli, bəlkə də riskli addım olacaq.

Tuchel Atlantada mətbuat konfransında sözünü gizlətmədi: bu mərhələdə məsələ gözəl oyun yox, qalibiyyət yolunu tapmaqdır. “Qazmaq”, “sınırda oynamaq”, maksimum səviyyədə çıxış etmək – indi İngiltərənin şüarı budur.

O, açıq şəkildə bildirir ki, İngiltərə favoritdir və komanda özü-özündən 1/16 finaldan o yana getməyi gözləyirsə, ictimaiyyətin də eyni tələbə haqqı var.

Buradan sonra isə artıq hər qərar həlledicidir. Baş məşqçi üçün də, meydandakı ulduzlar üçün də.

Rice olmadan açıq qalan mərkəz

Qrupdan vaxtından əvvəl çıxmağın bir üstünlüyü oldu: Tuchel Panama ilə oyunda Declan Rice-ı istirahətə göndərə bildi. Arsenal-ın aparıcı yarımmüdafiəçisi həm sarı vərəqə limitində idi, həm də özü də hamstring problemi və Qana ilə oyunda baldırına aldığı zərbə ilə mübarizə aparır.

Panamaya qarşı oyun isə bir şeyi çox aydın göstərdi: Rice bu komanda üçün Harry Kane və Jude Bellingham qədər əvəzolunmazdır. İngiltərə outsiderə 13 zərbə imkanı verdi, geriyə qaçışlarda çox açıq göründü, mərkəz tez-tez boşaldı.

Tuchel hücuma meyilli Jude Bellingham və Aston Villa oyunçusu Morgan Rogers-i birlikdə oynatdı, bu da kreativlik və hücum gücü baxımından öz bəhrəsini verdi. Amma bunun bədəli var idi: mərkəzdə Elliot Anderson tək qaldı, rəqibin hər əks-hücumunda say azlığında qaldı, meydanın ortasında sözün əsl mənasında “boğuldu”. Onun günahı deyildi, sadəcə sistem onu tək buraxmışdı.

Panama bu boşluqlardan tam yararlana bilmədi. Daha təcrübəli, daha keyfiyyətli komandalar isə eyni fürsətləri cəzasız buraxmaz.

Bu mənzərə Rice-ın dəyərini bir daha vurğuladı. O, yalnız müdafiə qalxanı deyil. Topu oyuna düzgün qoşur, oyunun ritmini tənzimləyir, hücumu qurur, standart vəziyyətlərdə təhlükə yaradır.

Ən vacibi isə odur ki, Rice müdafiədəki sualların bir qismini öz mövqeyi ilə örtür. Zəif nöqtələri gizlədir. Onun olmadığı hər dəqiqə İngiltərə üçün əlavə risk deməkdir.

Qısa desək, Rice bu komanda üçün dəyişdirilə bilən fiqur deyil.

Dünya çempionatında silkələnən nəhənglər

İngiltərə düşərgəsində bir şeyə əmin olmaq olar: Tuchel kimi xarakterli baş məşqçi ilə bu komanda özünü arxayın buraxmayacaq.

Əgər hansısa anda kiçik də olsa arxayınlıq yaranmışdısa, Almaniyanın Paraguay-a penaltilərdə uduzması onu dərhal dağıdıb. Julian Nagelsmann artıq təzyiq altında boğulur, kənardan isə Jurgen Klopp-un adı daha ucadan səslənir.

Niderlandın taleyi də fərqli olmadı. Premier League ulduzları ilə dolu heyət, amma nəticə – istedadlı Mərakeş qarşısında məğlubiyyət və Ronald Koeman-ın 24 saat keçməmiş istefası.

Bu iki hadisə dünya çempionatında mükafatın böyüklüyünü, amma uğursuzluğun cəzasının daha da sərt olduğunu xatırlatdı. Bir oyun – və hər şey alt-üst olur. Karyeralar silkələnir, planlar dağılır.

Tuchel bu fonu diqqətlə izləyir. Onun sözləri də bunu göstərir: İngiltərənin hazırlığında özündənrazılığa yer yoxdur. 1/16 final matçlarının hamısı “çox dar çərçivədə” keçir, xırda detallar taleyi həll edir. Bu düşüncə tərzi onu daha çox sakitləşdirir, nəinki əsəbiləşdirir.

O, bunu da vurğulayır: Niderland – Mərakeş, yaxud Yaponiya – Braziliya rahatlıqla 1/4 və ya 1/2 final səviyyəsində duel ola biləcək oyunlar idi. Bu mundialda adlar yox, anlar və detallardır nəticəni müəyyən edən.

Komandalar yaxşı analiz olunub, hamı rəqibini əzbər bilir. Hər hansı birini sındırmaq əvvəlkindən qat-qat çətindir.

Braziliya xəbərdarlığı və DR Congo sınağı

Bu turnirdə artıq kifayət qədər siqnal var. Carlo Ancelotti-nin Braziliyası belə Yaponiyanı yalnız Gabriel Martinelli-nin əlavə dəqiqələrdə vurduğu qolla keçə bildi.

Bu, favoritlərin toxunulmaz olmadığını, hər oyunun son saniyəsinə qədər açıq qaldığını göstərən daha bir nümunədir.

İndi növbə İngiltərə və Tuchelə gəlib. DR Congo kağız üzərində ad-sanlı nəhəng deyil. Amma bu mundialda adlar artıq əvvəlki kimi qorxutmur.

Məsələ sadədir: Tuchel bu “üçüncü fəsil”i necə yazacaq? Müdafiədəki boşluqlar, Rice-ın sağlamlığı, Saka-nın durumu, sağ cinahdakı risklər – hamısı indi cavab tələb edir.

Bir səhv seçim, bir gecikmiş dəyişiklik, bir itirilmiş duel – və İngiltərənin 1966-dan bəri arzuladığı kubok yenə başqa ölkənin əlində qalacaq.

Atlanta Stadionunda bu sualın ilk cavabları görünəcək: İngiltərə bu şoklar mundialında ayaqda qalacaq, yoxsa növbəti başsız qalan nəhəngə çevriləcək?