Turki Alalshikh-in Derby County planı dağıldı
Derby County yay boyunca davam edən səs-küylü satış hekayəsində gözlənilməz dönüş nöqtəsinə çatdı. Səudiyyə Ərəbistanı hökumət rəsmisi Turki Alalshikh klubu almaq planından rəsmi şəkildə geri çəkildi. Və klub rəhbərliyi qapını indi az qala çırparaq bağladı: Derby artıq satışda deyil.
Bu, yalnız bir biznes sövdələşməsinin pozulması deyil. Bu, həm də İngiltərə futbolunda yeni yaradılmış müstəqil tənzimləyicinin – IFR-in – ilk böyük sınaqlarından birinin ortasında baş verən siyasi, etik və idman qatlı hekayədir.
Razılaşma hazır idi, amma alıcı getdi
Alalshikh-in Lion Sport şirkəti ilə razılaşma demək olar ki, başa çatmış hesab olunurdu. İngiltərə Futbol Liqası (EFL) və Müstəqil Futbol Tənzimləyicisi (IFR) artıq sövdələşməyə yaşıl işıq yandırmışdı. Sənədlər masada, təsdiqlər əldə, proses final düzünə girmiş kimi görünürdü.
Sonra isə xəbər gəldi: Derby rəhbərliyinə bazar ertəsi bildirildi ki, Alalshikh artıq klubun nəzarət paketini almaq niyyətində deyil. BBC Radio Derby-nin məlumatına görə, məhz bu nəzarət paketi sövdələşmənin əsasını təşkil edirdi.
Klubun açıqlaması qısa, amma kifayət qədər sərt idi: “Hər hansı şübhəyə yer qalmaması üçün bildiririk ki, klub artıq bazarda deyil. Derby County fəaliyyətini Clowes Developments-in sadiq, qətiyyətli və dəyişməz dəstəyi ilə davam etdirəcək”.
Yəni, bütün bu səs-küyə baxmayaraq, sahiblik strukturu dəyişmir. Derby, hazırkı sahibi Clowes Developments-in əlində qalır.
Alalshikh: “Vaxtı itirdik”
Turki Alalshikh sosial şəbəkədə yayımladığı bəyanatda Derby County rəhbərliyinə təşəkkür etdi, amma əsas səbəbi də açıq şəkildə göstərdi: vaxt.
O, IFR prosesinin uzun çəkə biləcəyini başa düşdüklərini, buna hörmətlə yanaşdıqlarını yazdı. Lakin mövsüm artıq başlayanda, komandanı və klubu yeni dövrə hazırlamaq üçün real zaman pəncərəsinin qalmadığını vurğuladı.
Mesajın mərkəzi belə idi: Mövsüm içində, bu qədər gec təsdiqlə, komandanı yenidən qurmaq, struktur dəyişiklikləri etmək, investisiya planını işə salmaq faktiki olaraq mümkün deyil. Alalshikh “diqqətlə düşündükdən sonra” bu şəraitdə davam etməyin doğru olmadığı qənaətinə gəldiklərini bildirdi.
Qapını isə tam bağlamadı. Onun sözlərinə görə, klubla dialoq davam edə bilər və gələcəkdə nə mümkündürsə, ona baxılacaq. Yəni bu, prinsipial olaraq Derby-dən imtina deyil, daha çox “indi yox” mesajıdır.
IFR-in sınağı: 55 gündə “müsbət qərara yaxın”
Sövdələşmə may ayından bəri IFR-in masasında idi. Yeni tənzimləyici qurum ilk dəfə belə yüksək profilli bir alıcıyı – həm də siyasi mübahisələrin mərkəzində olan bir fiquru – test edirdi.
IFR sözçüsü rəqəmləri açıq şəkildə ortaya qoydu: qanuna görə onlara 90 gün vaxt verilsə də, qiymətləndirmə 55 günə tamamlanıb. Üstəlik, qurum artıq 2026-27 mövsümü başlamazdan əvvəl təklifi təsdiqləmək barədə “minded-to decision” – yəni ilkin müsbət niyyət qərarı – vermiş və bunu ötən həftə bütün tərəflərə çatdırmışdı.
IFR-in sınaq çərçivəsi sərtdir və qanunla müəyyən olunmuş sabit meyarlar üzərində qurulub: maliyyə dayanıqlığı, kifayət qədər maliyyə resursları, vəsaitin mənbəyi, dürüstlük və bütövlük. Buraya hər hansı cinayət işləri və ya məhkumluqlar, mülki iddialar, digər tənzimləyici araşdırmalarla bağlı yoxlamalar da daxildir.
Yəni, tənzimləyici bu işdə yubanmadığını, əksinə, qanuni limitdən xeyli tez hərəkət etdiyini vurğulayır. Buna baxmayaraq, Alalshikh tərəfi üçün bu müddət kifayət qədər gec idi. Mövsüm saatı artıq işə düşmüşdü.
İnsan haqları təzyiqi və “sportswashing” ittihamları
Bu razılaşma yalnız idman və biznes müstəvisində müzakirə olunmurdu. İnsan haqları təşkilatları, xüsusilə də Amnesty International, bu investisiyanı IFR üçün “həlledici sınaq” adlandırmışdı.
Səbəb aydındır. Turki Alalshikh Səudiyyə Ərəbistanının Ümumi Əyləncə İdarəsinin sədridir və krallığın de-fakto lideri hesab olunan Mohammed bin Salman-a yaxın fiqur kimi tanınır. O, uzun müddətdir insan haqları qruplarının tənqid hədəfindədir və “sportswashing” – yəni idmandan ölkənin beynəlxalq imicini yumşaltmaq üçün istifadə etmək – ittihamları ilə üz-üzə qalır.
Səudiyyə Ərəbistanı qadın hüquqları, ölüm hökmündən istifadəsi, LGBT icmasına qarşı mövqeyi və ümumi insan haqları göstəricilərinə görə sərt tənqid olunur. Bu fonun üzərinə bir də İngiltərə futbolunda nüfuzlu bir klubun alınması planı əlavə olunanda, təzyiqin səviyyəsi təbii olaraq yüksəlirdi.
Bu mübahisələr IFR-in masasında rəsmi meyarlar kimi birbaşa yer almasa da, ictimai rəy müstəvisində razılaşmanın hər addımını müşayiət edirdi.
Alalshikh-in futbol izi: Misir, İspaniya və indi də boşa çıxan İngiltərə planı
Turki Alalshikh üçün bu, futbolda ilk böyük layihə deyildi. O, 2018-2019-cu illərdə Misirin Pyramids klubuna sahiblik edib, daha sonra isə İspaniyanın Almeria klubunu alaraq Avropa səhnəsində daha görünən fiqura çevrilmişdi.
Keçən ilin mayında Almeria-nı da Səudiyyə Ərəbistanından olan bir investisiya qrupuna satdı. Yəni, onun futbolda hərəkət trayektoriyası sürətli girişlər və eyni dərəcədə sürətli çıxışlarla yadda qalır.
Derby County ilə plan isə daha fərqli ola bilərdi. İngiltərənin köklü klublarından birində nəzarət paketi, yeni tənzimləyici qurumun nəzarəti altında, insan haqları mübahisələri fonunda – bu, həm futbol, həm siyasət, həm də hüquqi müstəvidə presedent yarada biləcək bir layihə idi. İndi isə bu layihə, ən azı yaxın perspektiv üçün, bağlanmış kimi görünür.
Derby üçün növbəti səhifə necə yazılacaq?
Klubun rəsmi mövqeyi aydındır: satış yoxdur, Clowes Developments ilə davam. Bu, bir tərəfdən sabitlik mesajıdır – xüsusən də son illərdə maliyyə fırtınalarından keçmiş bir klub üçün.
Digər tərəfdən, suallar çoxdur. İri həcmli xarici investisiyasız, Derby Championship səviyyəsində ambisiyalarını necə maliyyələşdirəcək? IFR-in sərt filtri və insan haqları təzyiqləri fonunda, gələcəkdə hansı tip investorlar bu cür klublara yaxınlaşmağa cəsarət edəcək?
Bu yay hekayəsi bir imza ilə bağlanmadı. Amma bəlkə də əsas imza elə budur: Derby County hələ də satılmır, Səudiyyə pulu isə hələlik başqa qapı axtarır. İndi sual budur – növbəti dəfə bu qapı hansı klubun üzərində olacaq?
