Uefa-dan Infantino-ya sərt mesaj: “Belə davam edə bilməz”

Futbol siyasətində nadir görünən açıq qarşıdurma. Uefa, Fifa prezidenti Gianni Infantino-ya faktiki olaraq xəbərdarlıq elan etdi: bu idarəçilik tərzi ilə yolun sonu görünür.

Qitə futbol qurumunun rəhbərliyi kəskin ifadələrlə dolu bəyanat yaydı. “Gizli sxemlər”, “yarıqaranlıq arxa otaq sövdələşmələri”, “üzü görünməyən fiqurlar” – rəsmi mətndə işlənən bu sözlər, Uefa-nın Fifa-nın hazırkı kursuna qarşı səbrinin tükəndiyini açıq göstərdi.

Səbəb aydındır. Fifa-nın Dünya çempionatı və digər turnirlərdə kommersiya paylarının bir hissəsini satmaq planı gecəyarısı geri çəkilsə də, Avropa futbol elitası bunu sadəcə uğurlu müdafiə epizodu kimi görür. Uefa artıq yalnız bir layihənin ləğvi ilə kifayətlənmək niyyətində deyil, Fifa-nın idarəçiliyinin köklü şəkildə yenidən qurulmasını tələb edir.

Uefa: “Belə davam edə bilmərik”

Aleksander Ceferin-in rəhbərliyi altında Uefa-nın tonu heç vaxt bu qədər sərt olmamışdı. Xüsusilə də o prezident ki, cəmi bir neçə gün əvvəl 55 üzv assosiasiyanı Dünya çempionatının boykotu ideyasının arxasında birləşdirməyi bacardı.

Bəyanatda açıq yazılır: “Gizli sxemlərlə, sürətləndirilmiş vaxt cədvəlləri ilə, üzləri görünməyən şəxslər tərəfindən, oyuna şübhəli fayda gətirən planlarla belə davam edə bilmərik. Məsul şəxsləri müəyyən etməli və onları cavab verməyə məcbur etməliyik”.

Uefa qarşıdakı günlərdə və həftələrdə öz üzvləri və digər konfederasiyalarla birlikdə bu böhranın necə yarandığını təhlil etməyi, sonra isə belə bir halın bir daha təkrarlanmaması üçün “dərin və fundamental” islahat planı hazırlamağı qarşısına məqsəd qoyur. Mesaj aydındır: heç bir variant masadan kənar deyil.

Uefa-nın fikrincə, hazırkı Fifa rəhbərliyi yalnız Avropanın etimadını itirməyib. Bəyanatda “futbol ailəsinin bir çox digər üzvlərinin” də inamının sarsıldığı xüsusi vurğulanır.

Infantino üçün üçüncü müddət təhlükədə

Bu gərginliyin fonunda diqqətlər gələn ilin Fifa prezident seçkilərinə yönəlib. Rabatdakı Fifa Konqresində Infantino-nun üçüncü tam müddət üçün rəqibsiz şəkildə yenidən seçiləcəyi güman olunurdu. İndi isə ssenari dəyişir.

56 yaşlı isveçrəli rəhbər qalmaq niyyətindədir və artıq 200-dən çox üzv assosiasiyadan dəstək məktubu toplayıb. Amma bu məktublar geri götürülə bilər. Üstəlik, alternativ namizədlərin seçkidə iştirak etmək niyyətlərini bildirmələri üçün son tarix 18 noyabrdır. Yəni pəncərə açıqdır.

Avropada bir çoxları Paris Saint-Germain prezidenti, eyni zamanda European Football Clubs lobbi qrupunun sədri Nasser Al-Khelaifi-ni ideal rəqib kimi görür. Lakin o, hələlik bu yarışa qoşulmağa həvəsli görünmür. Digər ehtimal olunan adlar arasında Concacaf prezidenti, kanadalı Victor Montagliani və 2016-cı il seçkilərində Infantino-ya cüzi fərqlə uduzan Asian Football Confederation rəhbəri Salman al-Khalifa göstərilir.

Uefa, Infantino-nu öz sözləri ilə vurur

Uefa bu dəfə yalnız indiki hadisələrə reaksiya vermədi, Infantino-nun siyasi yaddaşını da masaya qoydu. Onun 2016-cı il seçki kampaniyasında dediyi cümlələr, indi əleyhinə silaha çevrilib.

Bəyanatda xatırladılır ki, Infantino o vaxt üzv assosiasiyalardan səs istəyərkən belə demişdi: “Əlbəttə, şəffaf olmalıyıq. Mən son 15 ildə Uefa-da belə olmuşam. Siz Fifa-nın həyatında hər gün rol oynamalısınız”. Ardınca isə bu fikri əlavə etmişdi: “Fifa-nın pulu sizin pulunuzdur. Bu, Fifa prezidentinin pulu deyil. Siz milli assosiasiyalarsınız və Fifa-nın pulları futboldan başqa heç nəyə yox, onun inkişafına xidmət etməlidir”.

Uefa-nın hökmü kəsindir: “Bu iki vədin hər ikisində o, sözünü yerinə yetirməyib”. Qurum hesab edir ki, Infantino-nun “yarıqaranlıq, arxa otaqda, şəffaflıqdan uzaq” razılaşma cəhdləri öz bəyan etdiyi prinsiplərə tam ziddir. Üstəlik, Fifa ehtiyatlarının 5 milyard dollardan çox olduğu bir vaxtda, bu pulların assosiasiyaların və oyunun inkişafı üçün səmərəli istifadə olunmaması da kəskin tənqid olunur.

Fifa Forward sisteminə hücum

Mübahisənin mərkəzində təkcə idarəçilik üslubu yox, pulun paylanma mexanizmi də dayanır. Uefa, Fifa-nın maliyyə bölgüsü sistemi olan Fifa Forward proqramının təcili şəkildə yenilənməsini tələb edir.

Hazırkı modelə görə, Fifa-nın 211 üzv assosiasiyasının hamısı hər dördillik dövr üçün eyni mərkəzi ödəniş alır. Infantino-nun planına əsasən, yeni yaradılacaq kommersiya şirkəti – Fifa Forward Enterprise – kapitalının 20%-i özəl investorlar üçün satılmalı, bunun hesabına da hər assosiasiyaya ödənilən məbləğ 8 milyon dollardan 20 milyon dollara qaldırılmalı idi. Üstəlik, sxemə qoşulanlara birdəfəlik 20 milyon dollarlıq bonus vəd olunurdu.

Bu model, xüsusilə də kiçik ölkələrə milyonlarla dolların eyni qaydada paylanması, uzun müddətdir patronaj sistemi kimi tənqid olunur – yəni siyasi dəstəyi möhkəmləndirmək üçün qurulmuş mexanizm kimi. 19 sentyabr son tarixindən əvvəl sxemə imza atanlara təklif olunan 20 milyon dollarlıq bonus isə ayrıca narazılıq doğurmuşdu.

Uefa indi oyunu öz meydanına keçirir: “Biz dərhal dünyanın hər yerindən tərəfdaşlarla və futbolun bütün təbəqələri ilə birgə işləməyə başlayacağıq ki, mövcud Fifa Forward proqramı çərçivəsində resursların yeni paylanma modelini təklif edək”. Məqsəd – Fifa-nın bank hesablarında “boş-boşuna yatan” pulların hər bir ölkədə – 211 assosiasiyanın hamısında – əsas və kütləvi futbola real təkan verməsinə nail olmaqdır. Qitə təşkilatı açıq mesaj göndərir: bunun üçün “ailə mirasını satmağa” ehtiyac yoxdur.

Etimadın yenidən qurulması savaşı

Uefa-nın bəyanatı yalnız bir planın dayandırılmasını “bütün oyun üçün qələbə” kimi dəyərləndirir, amma dərhal ardınca xəbərdarlıq edir: bu, hekayənin sonu deyil. Təklif getdi, amma indi əsas mübarizə başlayır – Fifa-da etimadın yenidən qurulması savaşı.

Sual indi budur: Avropa və ona qoşulan konfederasiyalar, Gianni Infantino-nu doğma qurumunda ikinci dəfə seçki meydanında məğlub edəcək qədər güclü namizəd və vahid cəbhə tapa biləcəklərmi? Futbol siyasətinin növbəti fəsli artıq yazılmağa başlayıb.