Uşaqlıqdan Peşəkar Futbolçuya: Yolda Qalxan Maneələr
Uşaqlıqda evinin arxasında top qovan bir oğlan idi. Təxminən səkkiz-doqquz yaşında. İlk komandası Senrab. Orada cəmi bir il qaldı, sonra Buckhurst Hill-ə keçdi – David Beckham-ın da ilk addımlarını atdığı həmin yerə. Doqquz yaşında artıq oradaydı və ordan Leyton Orient akademiyasının inkişaf qrupuna yol açıldı: 11-dən 13-14 yaşa qədər.
14 yaşdan sonra isə həyatını dəyişəcək adamla qarşılaşdı – Lester Thomas. Rayonunda adi məşqçi kimi tanınırdı, amma Chelsea üçün skaut işləyirdi. West Ham qatar stansiyasının yanında meydançalar kirayələyir, akademiyalardakı kimi ciddi məşqlər təşkil edirdi. Peşəkar olmaq istəyən uşaqlar, sərt məşqlər, əlaqələr, skautlar… Bəzilərini Chelsea-yə aparır, bəzilərini müxtəlif klublara sınağa çıxarırdı. O, 14-dən 16 yaşa qədər hər həftə onunla işləyirdi. Bu müddətdə Man United, Blackburn, West Brom sınaqları gəldi-gedi, nəhayət 16 yaşında Chelsea ilə müqavilə imzaladı.
Cobham illəri: ulduzlarla eyni meydanda
Chelsea-yə gələndə orada artıq Nathaniel Chalobah vardı. O, əsasən ehtiyat heyətlə və birinci komandaya yaxın məşq edirdi, çünki həmin yaşda səviyyə baxımından fərqli idi. Eyni komandada John Swift, Lewis Baker, Adam Nditi, Charlie Colkett kimi adlarla oynadı. Ola Aina iki yaş aşağı idi, amma tez-tez yuxarı qrupla məşq edirdi. Jeremie Boga iki-üç yaş aşağı olsa da, tez-tez onlarla birlikdə olurdu. Ruben Loftus-Cheek də həmin mühitdə idi.
Cobham-da səviyyə inanılmaz idi. 15 yaşdan etibarən bir çox futbolçular artıq təqaüd müqavilələrini imzalamışdı. O isə sonradan gəlmişdi və klubun ona baxışı fərqli idi. Chelsea rəhbərliyi onu oradakı oyunçular qədər, bəlkə də onlardan daha yaxşı ola biləcək biri kimi görmədi. Taleyi isə bir transferlə dəyişdi: o imzaladıqdan cəmi bir-iki ay sonra Nathan Aké gətirildi və onun üçün nəzərdə tutula biləcək yeganə boş yer bağlandı.
Mərkəz müdafiəçisi üçün yer artıq dolu idi. Alex Davey, Dion Conroy, Jordan Houghton kimi adlar – bəziləri bir yaş aşağı olsalar da – artıq iki illik təqaüd və iki illik peşəkar müqavilə ilə təmin olunmuşdu. O isə 16 yaşında gec gəlmişdi, klubdakılar isə onun bacarığına təəccüblə baxsalar da, akademiyada səkkiz yaşından olan uşaqlara və onların ailələrinə qarşı bir növ sadiqlik vardı. Nathan Aké transferi isə onun Chelsea-də qalmaq şansını faktiki olaraq məhv etdi. Beləliklə, növbəti dayanacaq Sheffield Wednesday oldu.
İngiltərədən kənara çıxmaq cəsarəti
Sheffield Wednesday-dən sonra karyera zikzaq çəkdi. O, 16-dan 19 yaşa qədər orada oynadı, 20-21 yaş arasında Charlton-a keçdi. Ardınca 21 yaşında National League. Sonradan etiraf edir ki, elə o vaxt birbaşa Finlandiya və ya İsveçə getməli idi, yaxud birbaşa Şotlandiyaya.
Xaricə getmək qərarı isə bir anda yetişdi. Ən yaxın dostlarından birinin toyuna görə tətildə idi. Elə həmin vaxt agentdən mesaj gəldi: Çin klubu onunla maraqlanırdı. Uzun illərdir ürəyində gəzən bir arzu vardı – ölkə xaricində oynamaq. Şotlandiyada artıq üç-dörd il keçirmişdi, yenidən İngiltərəyə – ən azı Championship səviyyəsinə qayıtmaq istəyirdi. Maraqlananlar oldu, amma qiyməti, şərtləri, bazarlıq masası hər şeyi çətinləşdirdi. İngiltərəyə qayıdış alınmadı.
Beləliklə, Çin macərası cazibədar görünməyə başladı. Öz-özünə dedi: “Onsuz da evdən kənarda oynamağa öyrəşmişəm, tez uyğunlaşıram, başqa mədəniyyətləri sevirəm.” Çin xalqına, mətbəxinə simpatiyası vardı. “Bir şans verim, alınsa, karyerama orada davam edərəm” – deyə düşündü.
18 aylıq müqavilə imzaladı, 2024-cü ilin iyununda ora yollandı. Altı ay oynadı. Meydanda hər şey qaydasında idi, amma pərdəarxası maliyyə xaosu başladı.
Çin kabusu: bir gün gecikən pul və dağılmış klub
Çində maaş məsələləri həmişə sadə olmur. O, öz ödənişini alsa da, yerli oyunçuların gecikmiş maaşları gərginlik yaradırdı. Hər mövsümün sonunda, noyabrda, klublar bütün futbolçuların maaşlarını ödədiklərini təsdiqləyən sənədi imzalayıb CFA-ya göndərməlidirlər. CFA da həmin sənədi təsdiqləyib klubun növbəti mövsüm üçün CSL-də oynaya biləcəyini rəsmiləşdirir. Onlar da bu proseduru keçmişdi.
Amma bir neçə yerli futbolçu öz sosial media hesablarında – ölkənin öz “Twitter” tipli platformasında – bəzi paylaşımlar etdi. Yazılanları CFA gördü və “əgər belə deyirsinizsə, onda sübut göstərin” tələbi gəldi. Klubdan bank çıxarışları, ödəniş sənədləri istəndi. Hamı növbəti mövsüm üçün yaradılan qrup söhbətinə əlavə olundu, vəkillər ora qoşuldu, hər kəs prosesin ortasında qaldı.
Klubun büdcəsinin böyük hissəsi olduğu kimi, onlarınkı da yerləşdiyi vilayətin hökuməti tərəfindən maliyyələşirdi. Pul məhz oradan gəlməli idi. Rəsmi son tarix – Boxing Day. Hökumət vəsaiti 27-də köçürdü. Cəmi bir gün gec.
Bu bir gün isə klubun taleyini həll etdi. CFA dedi: “Gecikmisiniz. Komanda dağılmalıdır.” Etirazlar, müraciətlər oldu, amma liqa artıq sərt qaydalar tətbiq etməyə başlamışdı. Onlara bildirildi ki, nə CSL-də, nə də Çin Futbol Liqasında bir daha oynaya bilməyəcəklər – ya dağılmalı, ya da müflis olduqlarını elan etməlidirlər.
Bu, təkcə onların başına gəlmədi. Çin futbolunun ən titullu klublarından biri, Paulinho-nun da vaxtilə formasını geyindiyi Guangzhou da eyni aqibəti yaşadı. Çempionluq rekordçusu olan klub dağdıldı. Liqa açıq mesaj verirdi: qaydalara əməl etməyən, meydandan silinir. Yeni mövsümdə xeyli klubun xal silinməsi də bu sərt kursun davamı oldu.
Onun üçün isə bu qərar bir zərbədən daha ağır idi. Mövsümün əvvəlində – yanvarın əvvəlində – birdən-birə klubsuz qaldı. CSL-də hər komandaya cəmi beş legioner yeri ayrıldığı üçün digər klublar xarici oyunçularını artıq noyabr-dekabrda almışdı. Yanvarda boş yer tapmaq, demək olar ki, mümkünsüz idi.
Başqa ölkələrdən təkliflər gəldi, Çində aşağı liqa variantı da vardı. Amma o, pillə aşağı enmək istəmədi. Çünki həmin regionda aşağı liqaya düşən legionerin yenidən yuxarı səviyyəyə qayıtması çox çətin olur. Paralel olaraq başqa bir ölkəyə keçid üçün də danışıqlar aparırdı və bu, sanki əsas ümid kimi görünürdü. Amma həm Çin planı, həm də xarici variant eyni vaxtda pozuldu. Transfer pəncərəsi bağlandı, klublar heyətlərini komplektləşdirdi, o isə birdən-birə dörd-beş ay meydandan kənarda qaldı.
Nəhayət, mayda Finlandiya qapı açdı.
Sakit Finlandiya, yenidən doğulan karyera
İlk dayanacaq Seinajoki oldu. London kimi nəhəng şəhərdən ora düşmək, demək olar ki, başqa planetə köçmək kimidir. Kiçik, sakit, dar mərkəz. Onun təsvirinə görə, şəhər mərkəzinin ölçüsü təxminən Stratford Westfield və ya Shepherd’s Bush Westfield ticarət mərkəzinin sahəsi qədərdir. Hər kəsin bir-birini tanıdığı, həyətin səsi küçəyə yayılan tipik kiçik şəhər.
Amma o, dəbdəbə axtarmırdı. Beş ay oynamadan qalmışdı və beynində tək fikir vardı: “Yenidən meydanda olmalıyam.” Komanda Avropa turnirlərinə çıxırdı. Bu, həmişə arzuladığı bir səviyyə idi – qitə kuboklarında oynamaq. Onun üçün əsas olan, ritmi bərpa etmək, statistik göstəricilərini – “data”sını – yenidən yığmaq və özünü yenidən bazara çıxarmaq idi.
Sonra Helsinki gəldi. Paytaxt, daha böyük şəhər, daha çox həyat. Seinajoki-dən fərqli olaraq, burda ritm daha sürətli, futbolun havası daha sıxdır. Helsinki derbisi – HJK ilə IF Gnistan qarşılaşması – bu yeni həyatın simvollarından birinə çevrildi.
Gənclərə mesaj: İngiltərədən kənarda da həyat var
İndi 32 yaşındadır və geriyə baxanda bir şeyi açıq deyir: 21 yaşında National League-ə düşmək əvəzinə, daha tez Finlandiya, İsveç və ya Şotlandiya yolunu seçməli idi.
Onun fikrincə, İngiltərədə özünə yer tapa bilməyən gənclər üçün darıxmalı heç nə yoxdur. Futbol həyatı yalnız orada bitmir. Bəli, İngiltərə böyük səhnədir, Premyer Liqa zirvədir, sistem isə gənclərə daim “burada qalmalısan” mesajı verir. Amma bu, bir növ beyin yuyulmasına çevrilə bilər.
Skandinaviya liqalarını seçməsinin əsas səbəblərindən biri də məhz gənc oyunçuların çoxluğudur. Orada 23-25 yaş altı futbolçular meydanı doldurur, oyun tempi yüksəkdir, iti düşüncə və sürətli ayaqlar tələb olunur. Orada parlayan biri üçün başqa ölkəyə, hətta yenidən İngiltərəyə, amma daha yaxşı liqaya keçid yolu açıqdır.
Onun gənclərə çağırışı sadədir: əgər İngiltərədə U-21 komandasında ilişib qalmısınızsa, şans almırsınızsa, başınızı quma soxmayın. Başqa bazarlara baxın. Skandinaviya, Şotlandiya, Avropanın orta səviyyəli liqaları – hər yerdə futbol var. Həyat ritmi daha sakit, təzyiq daha az, inkişaf üçün vaxt daha çoxdur. Karyerasının bitdiyini düşündüyü anda, Finlandiya ona yeni səhifə açdı.
Sual indi budur: eyni cəsarəti növbəti nəsil göstərəcək, yoxsa hələ də yalnız İngiltərə qapısında gözləyəcək?
