Vinicius Jr və Premyer Liqanın ulduzları

Vinicius Jr bu yay Arsenal-ə keçsəydi, Premyer Liqada çox nadir görülən bir hadisə baş verərdi: zirvəsində olan, artıq qlobal superulduz səviyyəsinə qalxmış bir hücumçu İngiltərəyə gələcəkdi.

London klubu braziliyalını əsas transfer hədəfi kimi müəyyənləşdirmişdi. O isə Real Madrid-dən ayrılmaq variantını ciddi şəkildə masaya qoymuşdu.

Amma indi hər şey bitib: Vinicius Bernabeu ilə 2032-ci ilə qədər yeni müqavilə imzaladı.

Bu qərar futbolun hazırkı güc balansındakı qəribə paradoksu bir daha üzə çıxardı.

Pul var, ulduz yoxdur

Premyer Liqa klubları büdcə baxımından rəqibsizdir. İngiltərə çempionatı həm sürət, həm intensivlik, həm də tamaşa baxımından çoxlarının gözündə dünyanın ən güclü daxili turniridir.

Ancaq bir məsələ var: Ballon d'Or səviyyəsində, artıq tam formalaşmış superulduzları bura gətirmək hələ də çətindir.

Müdafiəçilər? Qapıçılar? Problem deyil. Elita səviyyəsində mərkəz müdafiəçiləri və qapıçılar üçün İngiltərə çoxdan cazibə mərkəzinə çevrilib. Hücum xəttində isə mənzərə tamam başqadır. Ən parlaq hücumçular və hücumameylli yarımmüdafiəçilər hələ də tez-tez başqa marşrut seçirlər.

1992-ci ildən bəri, yəni Premyer Liqa dövründə, İngiltərədə çıxış edərkən kişilər arasında Ballon d'Or qazanan cəmi üç futbolçu olub: 2001-ci ildə Liverpool-un Michael Owen-i, 2008-ci ildə Manchester United-in Cristiano Ronaldo-su və 2024-cü ildə Manchester City-nin Rodri-si.

Bu rəqəm liqanın gücünə deyil, profilinə işarə edir.

Ulduz ixracı yox, ulduz istehsalı

İngiltərə başqa sahədə mükəmməldir: potensialı olan oyunçuları götürüb, onları qlobal səviyyədə brendə çevirmək.

Dennis Bergkamp Arsenal-a gələndə, Inter-də çətin dövr keçirmişdi. Londonda isə Premyer Liqa tarixinin ən təsirli fiqurlarından birinə çevrildi.

Eric Cantona – Fransada və Leeds-də istedadının işartılarını göstərmişdi, amma Manchester United-in ilk böyük Premyer Liqa dövrünün simvoluna çevrilməsi məhz İngiltərədə baş verdi.

Thierry Henry Juventus-da inandırmadı, şübhə doğurdu. Arsenal-da isə öz nəslinin ən güclü hücumçularından biri kimi formalaşdı. Cristiano Ronaldo Sporting-dən United-ə gələndə sadəcə həyəcanverici 18 yaşlı istedad idi; beş il sonra Ballon d'Or qazandı və elə həmin yay Real Madrid-ə yollandı.

Bu xətt indi də davam edir.

Erling Haaland buna ən aydın son nümunədir. Manchester City onu 2022-ci ildə Borussia Dortmund-dan aldıqda, artıq Avropanın ən çox axtarılan gənc hücumçularından biri idi, amma indiki səviyyəsinə – rəqiblərin qorxulu yuxusuna çevrildiyi mərhələyə – İngiltərədə çatdı.

Bu, Vinicius kimi oyunçunu hazır, tam formalaşmış superulduz statusunda almaqdan tam fərqli modeldir. O artıq bir neçə Çempionlar Liqası qazanıb, dünyanın ən tanınan futbolçuları sırasına daxil olub.

Şevçenko nümunəsi və gecikmiş ulduzlar

Tarix boyu istisnalar olub, amma çox vaxt ən böyük adlar Premyer Liqaya zirvəni keçdikdən sonra təşrif buyurublar.

Vinicius ilə ən aydın müqayisə Andriy Shevchenko-dur. O, 2006-cı ildə 29 yaşında AC Milan-dan Chelsea-yə keçdi. Cəmi iki il əvvəl Ballon d'Or qazanmışdı, 2005-ci ildə isə səsvermədə beşinci olmuşdu. Yəni hələ də karyerasının yüksək nöqtəsinə çox yaxın idi və bu, İngiltərəyə “hazır” superulduz gəlişinin nadir nümunələrindən biri sayılır.

Ruud Gullit və George Weah da Ballon d'Or qazandıqdan sonra Chelsea-yə gəlmişdilər, amma artıq karyeralarının xeyli irəliləmiş mərhələsində. Cristiano Ronaldo United-ə 36 yaşında qayıtdı. Zlatan Ibrahimovic 34 yaşında Manchester-ə gəldi. Jürgen Klinsmann Tottenham-a imza atdıqda 30 yaşında idi.

İtaliyada 1980–1990-cı illərin Serie A səhnəsini xatırlayaq. O dövrdə həm var-dövlət, həm də ulduz parıltısı baxımından dünyanın mərkəzi idi.

Diego Maradona Barcelona-dan Napoli-yə keçdi. Braziliyalı Ronaldo Barcelona-dan ayrılıb Inter-ə, partlayış dövründə getdi. Michel Platini, Marco van Basten, Lothar Matthäus, Zinedine Zidane – hamısı karyeralarının ən gözəl illərinin bir hissəsini İtaliyada keçirdilər.

İndi isə pulun mərkəzi İngiltərədir, amma transfer bazarının mexanikası dəyişib.

1 “Galactico” yox, 22 elit oyunçu

Premyer Liqa klubları indi nəhəng məbləğlər xərcləyir, amma bu pullar çox vaxt bir superulduza deyil, geniş və dərin heyətə paylanır. Bəzən də artıq liqada özünü sübut etmiş oyunçular arasında dövr edir.

Alexander Isak, Morgan Rogers, Elliot Anderson, Moises Caicedo, Declan Rice, Jack Grealish – hamısı Premyer Liqa daxilində 100 milyon funtdan yuxarı məbləğlərlə hərəkət edib.

Digərləri, məsələn Liverpool-un Florian Wirtz-i, xaricdən gəlir, amma yenə də “ən yaxşı illəri qabaqdadır” kateqoriyasına daxildir.

Model aydındır: bir “Galactico” gətirməkdənsə, 18–22 nəfərlik, yüksək intensiv mövsümü daşıya biləcək elit heyət toplamaq.

Bu fonun içində Haaland həm arqument, həm də əks-arqument kimi çıxış edir. City onu Dortmund-dan 21 yaşında aldı, indi isə dünyanın ən qorxulu “doqquz nömrə”lərindən birinə çevrilib. Premyer Liqa onu zirvəyə daşıdı, amma növbəti pillə məsələsi yenə də köhnə cazibə mərkəzinə – Madridə bağlanır.

Real Madrid cazibəsi hələ də qalır

2026-cı il Dünya Çempionatı zamanı DAZN-ə danışan atası Alfie Haaland-a o məşhur sual verildi: bir gün Bernabeu?

Cavab açıq idi: oğlu City-də xoşbəxtdir, uzunmüddətli müqaviləsi var, amma hər bir futbolçu Real Madrid üçün oynamaq istəyər.

Bu cümlə yaxın keçidin mütləq olacağı anlamına gəlmir. Amma bir həqiqəti çılpaq şəkildə göstərir: Premyer Liqa superulduzları yetişdirmək üçün ideal səhnədir, lakin artıq zirvəyə qalxmış, Ballon d'Or səviyyəsində tanınmış adları ora gətirmək – və orada zirvədə saxlamaq – hələ də ən çətin missiya olaraq qalır.

Vinicius Jr-in imzası Madrid-də atıldı. Sual indi budur: Premyer Liqa nə vaxt bu cür imzanı özündə görəcək – və həmin gün gələndə, bu, futbolun güc xəritəsini nə qədər dəyişəcək?