Wrexham-ın Premyer Liqa Arzusu: Yeni İmtahan Başlayır

Wrexham üçün mövsümün son gecəsi nağıldan çox, ağır bir ayılma idi. Ryan Reynolds və Rob McElhenney-nin illərlə qurduğu xəyala son zərbəni isə bir qol, bəlkə də bir epizod vurdu.

Racecourse Ground-da Middlesbrough-a qarşı 2:2 – kağız üzərində pis nəticə deyil. Amma Hull City eyni vaxtda Norwich City-ni 2:1 məğlub edəndə, cədvəldə altıncı pillə əl dəyişdi və Wrexham qapının ağzından geri döndü. Pley-off xətti gözlərinin önündən sürüşüb getdi.

Halbuki axşam başqa cür başlaya bilərdi. Norwich üçün oynayan avstraliyalı Mohamed Toure-nin qolu, sanki Wrexham-ın Premyer Liqa arzusunu dolayısı ilə diri saxlayırdı. Lakin Hull geri döndü, Middlesbrough isə – avstraliyalı yarımmüdafiəçi Riley McGree ilə birlikdə – Wrexham-ın qarşısında tab gətirib, sahibkarların ilk böyük zərbəsini gerçəyə çevirdi.

Üç mövsümdə üç ardıcıl yüksəliş. Beşinci pillədən Championship-ə qədər – 43 illik fasilədən sonra. Bir vaxtlar qeyri-liqa klubu olan bu Uels komandası birdən-birə ikinci liqada pley-off iddiaçısına çevrildi. Temp kosmik idi, yüksəliş hekayəsi – dünya futbolunun ən romantik ssenarilərindən biri. Amma həmin gecə final fitindən sonra Racecourse Ground-da göz yaşlarını heç nə saxlaya bilmədi.

Ryan Reynolds oyundan sonra sosial şəbəkədə sarsıntısını gizlətmədi: nəticədən “tamamilə sarsıldığını”, amma mövsümdən “inanılmaz dərəcədə qürur duyduğunu” yazdı. Beş ildə 150 ildən çox tarixi olan klubun ən yaxşı nəticəsinə çatdıqlarını xatırlatdı və bir cümlə ilə həm özü, həm azarkeşlər üçün çərçivəni cızdı: “Görüləsi daha çox iş var.”

“Əsl imtahan indi başlayır”

Keçmiş Watford hücumçusu Troy Deeney, Wrexham-ın indi tam fərqli mərhələyə girdiyini düşünür. O, 2015-ci ildə Watford-u Premyer Liqa’ya qaldıran, 2020-də isə eyni liqadan düşməyin ağrısını yaşayan oyunçulardandır. Yəni bu pillələrin havasını da, zəhərini də görüb.

Onun fikrincə, indiyə qədər hər şey “nəzəri cəhətdən sadə” idi: pul xərclə, yuxarı liqalardan oyunçu al, qalx, yenə qalx. Bu model Konfransdan League One-a, ordan da Championship-ə qədər işlədi. Amma indi rəqiblər başqa səviyyədədir, səhvin dəyəri isə qat-qat bahadır.

Maraqlıdır ki, meydandan kənarda Reynolds və McElhenney demək olar ki, hər addımı düzgün atıblar. Stadionun yeni tribunasının gələn mövsüm hazır olması planlaşdırılır – bu, bilet gəlirlərini artıracaq. “Welcome to Wrexham” sənədli serialı daha üç mövsümə uzadılıb və klubun qlobal azarkeş bazasını genişləndirməyə davam edir. Üstəlik, onlar yaxınlarda klubdakı paylarının bir hissəsini təxminən 475 milyon ABŞ dolları dəyərində qiymətləndirmə ilə satıblar – 2021-ci ildə cəmi 2 milyon dollara aldıqları klub üçün inanılmaz sıçrayış.

Amma bu rəqəmlər başqa bir reallığı da doğurur: gözləntilər artıq sadəcə romantik hekayə səviyyəsində deyil. Bu, ciddi biznesdir, uğursuzluğun qiyməti getdikcə artır.

“Middlesbrough-u evdə uda bilmirsənsə…”

İngiltərənin nüfuzlu qələm sahiblərindən biri, The Times-ın baş müxbiri Martin Samuel, Wrexham-ın Premyer Liqa-ya yüksəlişini “qaçılmaz” sayır. Onun fikrincə, bu mövsüm pley-off-a düşməmələri, əslində, bir siqnaldır: komanda hələ tam hazır deyil.

Samuel-in məntiqi sadədir: Middlesbrough-u evdə udmalı idilər. Uda bilmədilərsə, bəlkə də Premyer Liqa üçün bir il tez olacaqdı. Üstəlik, o qeyd edir ki, əgər Wrexham bu mövsüm altıncı yerdən pley-off-a düşsəydi, 2009/10 mövsümündə Blackpool-dan bəri bunu bacaran ilk komanda olacaqdı.

Onun baxışında gələn mövsümün konturları artıq aydındır: Wrexham yenə iddiaçı olacaq. Premyer Liqa-dan düşəcək klublar, Championship-də indi artıq “super ambisiyalı”, bütün bir ölkənin dəstəyini arxasına alan Wrexham ilə hesablaşmalı olacaqlar. Xüsusilə də ABŞ-da artan azarkeş ordusu, maliyyə və imic baxımından onları bir çox rəqibindən üstün edir.

Samuel-in “qaçılmaz” dediyi ssenarinin gerçəyə çevrilməsi üçün isə indi, bu yayda, bir neçə həlledici qərar yerinə oturmalıdır.

Pley-off genişlənir, risk də böyüyür

Gələn mövsümdən Championship pley-off sistemi dəyişir: dörd yox, altı komanda – üçüncü yerdən səkkizinciyə qədər – son biletlər uğrunda oynayacaq. Yəni mövsümün sonuna qədər “oyunda qalmaq” bir qədər asanlaşır. Amma fundamental həqiqət dəyişmir: Premyer Liqa-ya yenə yalnız üç komanda qalxacaq.

Troy Deeney hesab edir ki, Wrexham indi hər şeyi masaya qoyub yenidən dəyərləndirməlidir. İlk sual, şübhəsiz, menecer Phil Parkinson ətrafında fırlanır. O, klubu beşinci pillədən bura gətirib. Amma bu, onu növbəti addımı atmağa mütləq doğru adam edir, yoxsa yox?

Transfer siyasəti də eyni dərəcədə kritikdir. Məsələn, Manchester City-dən alınan Callum Doyle. O, Norwich, Leicester City, Coventry və Sunderland-də icarə dövrlərindən sonra Wrexham-a dörd illik müqavilə ilə qoşuldu və mövsümün sonunda Championship-in rəmzi komandasında yer aldı. Kağız üzərində möhtəşəm transferdir. Amma Deeney-nin fikrincə, bu, komandanın müdafiə problemlərini kökündən həll etmədi.

Onun xatırlatdığı kimi, Wrexham bu mövsüm saysız-hesabsız “atışma” oyunlarına girdi, tez-tez geridən gəlməyə məcbur qaldı. Təxminən 50 milyon funt sterlinq xərcləyiblər, təkcə Doyle üçün 10 milyon. Deeney bu məbləğin qarşılığında arxa xətti dəmir kimi təşkil edən, meydanda komandanı idarə edən lider görmək istədiyini deyir, amma hələ o səviyyəni görmür.

Buradan başqa suallar doğur: bu tərz futbol – açıq, riskli, hücum yönümlü oyun – Wrexham-ı həqiqətən Premyer Liqa-ya daşıya bilərmi? Yoxsa indi daha praqmatik, balanslı modelə keçmək vaxtıdır?

Keçmiş West Ham və Aston Villa yarımmüdafiəçisi Nigel Reo-Coker də eyni mövqedədir: klubda hər şeyin yenidən qiymətləndirilməsi qaçılmazdır. Məqsəd açıqdır – Premyer Liqa. Bu yolda isə, onun fikrincə, menecer mövqeyində belə dəyişiklik masadan kənar deyil. O, ad da çəkir: Scott Parker. Burnley-dən ayrılan Parker-in klubları yüksəltmək üzrə təcrübəsi var və Reo-Coker belə bir profilin Wrexham-ın “növbəti addım” planına uyğun ola biləcəyini düşünür. Qeyd etməyə dəyər ki, bu, sadəcə analitik fikir, heç bir rəsmi hərəkət yoxdur.

Kadr siyasəti: Doyle, Windass və sərtləşmək ehtiyacı

Yay bazarı Wrexham üçün yenə aqressiv keçəcək. Amma bu dəfə təkcə almaq yox, saxlamaq da çətin olacaq.

Callum Doyle məsələsi buna bariz nümunədir. Manchester City müqaviləyə geri alma bəndi yerləşdirib. Mövsümün sonunda İngiltərə millisinin mərkəz müdafiəçisi John Stones klubdan ayrılır, Nathan Ake-nin də gedişi gündəmdədir. Belə şəraitdə City-nin 22 yaşlı, texniki cəhətdən güclü, sakit və fiziki baxımdan güclü bir müdafiəçini geri çağırmaq ehtimalı real görünür. Onun müdafiə tərəfdaşı, Şotlandiya millisinin üzvü Dom Hyam da Doyle-un “böyük klubları cəlb edəcək” səviyyədə olduğunu etiraf edir.

Hücum xəttində isə Josh Windass bu mövsüm Wrexham-ın can siması oldu. Sheffield Wednesday-dən azad agent kimi gələn hücumçu bütün turnirlərdə 17 qolla bombardir oldu, son səkkiz liqa matçında yeddi dəfə fərqlənərək komandanı demək olar ki, təkbaşına pley-off xəttinə daşıdı və mövsümün oyunçusu seçildi.

Amma keçmiş Wrexham oyunçusu və meneceri Brian Flynn-in BBC-yə dediyi kimi, bu cür fiqurların ətrafına daha çox keyfiyyət toplamaq şərtdir. Onun fikrincə, komandaya ən azı üç-dörd əsas oyunçu lazımdır. Flynn, Phil Parkinson-un hücumçuları çox işlətməyi sevdiyini deyir, amma meydanın digər hissələrində – Hyam kimi sabit performans göstərənlər, Ollie Rathbone kimi vacib qollar vuranlar – baza pis deyil. O, Wrexham-ın gələn mövsüm “daha güclü və daha yaxşı” qayıdacağına qəti inandığını bildirir.

Bu inamın arxasında bir başqa reallıq da dayanır: komanda daha sərt, daha qəddar olmalıdır. Mövsüm boyu aşağı sıralardakı rəqiblərə qarşı itirilən xallar, pley-off-u əldən verməyin əsas səbəblərindən biri kimi görünür.

Nottingham Forest-i məğlub etmək, Chelsea-ni FA Cup-da əlavə vaxta daşımaq, evdə çempion Coventry və həmçinin yüksələn Ipswich Town-u udmaq – bunlar mövsümün vitrinində parlayan nəticələrdir. Amma eyni komanda evdə liqanı tərk edən Sheffield Wednesday və Leicester City-yə qarşı xal səpələdi. Xüsusilə Leicester-ə qarşı 90-cı dəqiqədə buraxılan bərabərlik qolu indi daha ağır görünür.

Leicester dərsi və maliyyə uçurumu

Leicester City-nin hekayəsi Wrexham üçün canlı xəbərdarlıqdır. Cəmi on il əvvəl Premyer Liqa çempionu, Claudio Ranieri ilə 5000-ə 1 ehtimalla möcüzə yaradan klub, indi ardıcıl ikinci enişdən sonra gələn mövsüm League One-da oynayacaq. Səbəb: maliyyə idarəçiliyində ciddi səhvlər, nəzarətdən çıxan xərclər və nəhayət, zəncirvari tənəzzül.

İdman maliyyəsi üzrə ekspert Dr Rob Wilson-un hesablamaları göstərir ki, Wrexham artıq incə xətt üzərində yeriyir. Onun sözlərinə görə, pley-off-u əldən vermək, təxminən 15 milyon funtluq gəlir itkisi deməkdir – əlavə oyunlardan gələn bilet və kommersiya gəlirləri itir. Premyer Liqa-ya yüksəlişin qaçırılması isə təxminən 120 milyon funtluq fürsətin əldən çıxmasıdır. Wrexham-ın son illərdəki yüksək xərcləri, yeni məşq bazası və stadion genişləndirmə planları fonunda bu rəqəm xüsusilə təhlükəli görünür.

Son açıqlanan hesabata görə, klubun League One-dakı dövriyyəsi təxminən 33 milyon funt olub, əməkhaqqı fondu isə 20 milyonun üzərində. Bu, əvvəlki illə müqayisədə zərərin 2,7 milyondan 15 milyona sıçraması deməkdir. Yəni Wrexham artıq qazandığından çox xərcləyir və bu model yalnız o halda yaşaya bilər ki, klub piramidanın daha yuxarı pillələrinə qalxsın.

Championship-də Wrexham-ın bütün əlavə kommersiya aktivliyi nəzərə alınsa belə, orta gəlirin 50 milyon funta yaxınlaşacağı təxmin edilir. Amma heyətə əlavə olunan yeni oyunçular bu xərcləri yenə yuxarı çəkəcək. Hesab sadədir: ya Premyer Liqa qapısı açılır, ya da maliyyə ipi daha da gərilir.

Hollywood üçün növbəti akt

Gələn mövsüm Wrexham azarkeşləri üçün Old Trafford, Anfield, Emirates və Etihad səfərləri olmayacaq. Yalnız yeni bir möcüzəvi FA Cup yürüşü bu səhnələri müvəqqəti də olsa qaytara bilər. Bəlkə də Tottenham səfəri alınar. Amma gündəlik reallıq yenə Championship-in ağır marafonu olacaq.

Bütün bunlara baxmayaraq, Reynolds və McElhenney dövründə Wrexham hekayəsi indiyə qədər qələbə hekayəsidir. Qeyri-liqadan qlobal brendə, yerli klubdan dünya serialının baş qəhrəmanına çevrilmək – bu, özlüyündə inanılmaz transformasiyadır. İndi isə ssenari dəyişir: romantik yüksəlişdən çox, davamlı zərbələrə dözmək, təzyiq altında düzgün qərar vermək, maliyyə ilə meydan arasındakı incə tarazlığı qorumaq mərhələsi başlayır.

Championship-in “dünyanın ən çətin liqası” adlandırılmasının səbəbi də budur. Bu divizion saysız-hesabsız klubu “demək olar ki, çatdıq” dairəsində illərlə saxlayıb. Qapı həmişə göz önündədir, amma kilidi açmaq üçün təkcə pul və romantika kifayət etmir.

Wrexham nəhayət o kilidi qırıb keçəcəkmi, yoxsa Hollywood hekayəsi də bu liqanın tələsinə düşəcək? Gələn mövsüm, bəlkə də, bu sualın cavabına ən çox yaxınlaşdığımız mövsüm olacaq.