Xavi Espart: Barselonanın Yeni Ulduzu

Kataloniya paytaxtında doğulub, “La Masia”da böyüyüb, indi isə “Camp Nou”da öz mövqeyini zorla deyil, oyunu ilə alır. Xavi Espart klassik “Barça uşağı” obrazının növbəti nüsxəsi deyil, onu yenidən yazanlardan biridir.

Lamine Yamal nəsli ilə böyüyən uşaq

Espart səkkiz yaşında “Barcelona” akademiyasına daxil olanda, eyni komandada Lamine Yamal, Pau Cubarsi və Marc Bernal ilə oynayırdı. O, əvvəlcə mərkəz yarımmüdafiəçisi kimi yetişdi, amma çox keçmədi ki, onun çoxşaxəli oyunu məşqçilərin diqqətini çəkdi.

Cəmi 16 yaşında artıq U19 komandasında, UEFA Youth League-də oynayır, həm mərkəzdə, həm də sağ cinah müdafiəçisi kimi dəyişmədən çıxış edirdi. Juliano Belletti gənclər komandasının sükanını ələ alan kimi isə Espartın rolu tam aydınlaşdı: o, əsasən sağ cinah müdafiəçisi kimi 2024-25 mövsümündə həm daxili arenada, həm də Avropada “trebl” qazanan heyətin aparıcı fiqurlarından biri oldu.

O mövsüm onun adı artıq yadda qalmağa başlamışdı. “Newcastle”ə qarşı 3:2 hesablı qələbədə qol vurdu, birini də ötürmə ilə hazırladı, Paris Saint-Germain-ə qarşı isə Avropa turnirində qalibiyyət qolunu özü vurdu. Elə bu seriyanın ardınca da Hansi Flick-dən zəng gəldi.

Diz zədəsi, itirilən aylar və St James’ Parkdakı an

Mövsümün əvvəlində Espart əsas komandanın skamyasında otururdu. Debütə bir addım qalmışdı ki, dizindən aldığı bədbəxt zədə onu üç aydan çox kənarda saxladı. Amma Flick onu unutmamışdı.

Mart ayında, Çempionlar Liqasının 1/8 finalında “St James’ Park”da “Newcastle”ə qarşı ilk oyunda “Barcelona” 0:1 geridə idi. 88-ci dəqiqə idi, alman baş məşqçi risk etdi və Ronald Araujo-nu əvəzləyib akademiyanın yetirməsini meydana buraxdı.

Gənc müdafiəçi sanki illərdir bu səhnədə idi. Joe Willock-u cərimə meydançasının son xəttinədək sıxışdırdı, vaxtında sürüşmə ilə topu aldı, tez ayağa qalxıb Lamine Yamal-a ötürdü. Bir neçə dəqiqə sonra katalonlar bərabərlik qolunu vurdu.

Espart sonradan klub saytına danışanda, meydançaya daxil olduğu anı “inanmadım, emosiyalarım partlayırdı” sözləri ilə təsvir edirdi. Bu, yalnız başlanğıc idi.

Beş gün sonra o, “Camp Nou”da “Sevilla”ya qarşı La Liqada 5:2 hesablı qələbədə 90 dəqiqə oynadı. Rəqibin yüksək pressinqi səbəbilə bəzən səhvlər etdi, amma hər topa atıldı, oyunun gedişində topa münasibəti və özünə inamı göz qabağında artdı.

Sonra yenidən skamyaya qayıtdı, çempionluqla başa çatan mövsümdə La Liqada cəmi dörd dəfə meydana çıxdı. Amma bir şey artıq aydın idi: Flick onu görürdü.

U-19 Avropa çempionluğunda meydanın beyni

Yayın əsas hekayələrindən biri də Uelsdə keçirilən U-19 Avropa Çempionatı oldu. İspaniya qitəni fəth edərkən, Espart mərkəz xəttində əsas fiqura çevrildi və demək olar ki, hər oyunda meydanın ritmini diktə etdi.

Rəqiblərin yanından asanlıqla sıyrılır, topu itirəndə dərhal geri qazanır, oyunu ağılla yönləndirirdi. Ev sahiblərinə qarşı ilk matçda 7:0 hesablı qələbədə əvvəlcə zərbə üçün topu özünə incə toxunuşla hazırladı, sonra isə qapını güclü zərbə ilə “açdı”. Yarımfinalda Xorvatiyaya qarşı 12-ci dəqiqədə hesabı açan da o oldu.

Tez-tez belə epizodlar yaranırdı: Espart topu qəbul edir, başını qaldırır və qarşısında 11 rəqib görür. Bəzən mərkəzdən iti ötürmə ilə müdafiəni yarır, bəzən komanda yoldaşı ilə kombinasiyaya girib arxaya sızır, bəzən isə sadəcə birbaşa driblinqlə müdafiəçilərin arasından keçir və hücumu alovlandırırdı.

İspaniya turnir boyu qapısından qol buraxmadı, Espart isə rəsmi olaraq turnirin rəmzi komandasına seçildi. O, Barselonaya artıq başqa statusla – “hazır” oyunçu kimi qayıtdı.

Nömrə 12, yarımçıq məzuniyyət və Flick-in planı

Yayda rəsmi şəkildə əsas komandaya yüksəldi, 12 nömrəni aldı. Məlum oldu ki, Avropa çempionatından sonra yay tətilini yarıda qoyub, formasını itirməmək üçün Barselonada qalıb. Bu risk öz bəhrəsini verdi: hazırlıq oyunlarının hamısında sağ cinah müdafiəçisi kimi Flick-in etibarını qazandı.

“Bura qayıdandan bəri 100 faizimi verirəm ki, burada qalmağa layiq olduğumu göstərim,” – deyirdi. “Futbol günbəgün işdir, hər gün sübut etməlisən.”

“Birmingham”la yoldaşlıq görüşündə topu sakit idarə edir, rəqib cinah oyunçusunu nə cinahda, nə də cərimə meydançasına daxil olanda nəfəs almağa qoymurdu. Bəzən mərkəzə sıxılıb oyunun tempini qurur, bəzən klassik cinah müdafiəçisi kimi genişlik verirdi. Flick matçdan sonra bir cümlə ilə hər şeyi dedi: bu yeniyetmə “bizə açıq şəkildə göstərdi ki, ən yüksək səviyyəli oyunçudur”.

Maraqlısı odur ki, sağ cinah illərdir “Barcelona”nın zəif nöqtələrindən biri idi. Yayda transfer pulları Rodri, Anthony Gordon və Karim Adeyemi kimi hücumçulara yönəldildi, sağ cinahda isə yalnız Jules Kounde və Joao Cancelo təbii seçim kimi qaldı. Amma Espart üçün Flick-in planı fərqli idi.

Sağdan sola: Alejandro Balde-ni kənara çəkən gediş

La Liqanın ilk dörd turunda Espart tam fərqli rolda göründü. Flick onu sağda yox, solda oynatdı və o, Alejandro Balde-ni ehtiyatda saxladı.

Elche-yə qarşı matçda sol cinahda güclü təsir bağışladı və ilk məhsuldar ötürməsini verdi: uzaqdan, diaqonal ötürmə ilə Fermín-i cərimə meydançasının kənarında tapdı, hesab 5:0 oldu.

Dörd gün sonra “Athletic Club”a qarşı o, artıq sadəcə gənc istedad yox, tam formalaşmış rəqib idi. Fiziki mübarizələrə qorxmadan girir, hücumların qurulmasında iştirak edir, bəzən mərkəzə driblinqlə sıxılıb fərqlilik yaradırdı. Onun mükəmməl ötürmələrindən biri Raphinha-nı ideal vəziyyətə çıxardı, amma braziliyalının baş zərbəsi dirəyə dəyib geri qayıtdı – Espartın statistikaya düşəcək növbəti məhsuldar ötürməsi orada itib.

“Xavi Espart inanılmazdır,” – deyə qapıçı Joan Garcia 2:0 hesablı qələbədən sonra onun müdafiə performansını dəyərləndirdi.

Flick də təəccübünü gizlətmədi: “Sol cinahda necə oynadığını görüb çox məmnunam, hətta bir az təəccüblənmişəm. Həmişə fokuslanır. Birə-bir müdafiədə ən yüksək səviyyədədir.” Amma alman mütəxəssis bir cümlə ilə də xatırlatdı: inkişaf üçün yer həmişə var.

Bir neçə gün sonra Raphinha ilə yenidən eyni xəttə qoşuldu. Bu dəfə yarımfəzaya sıxılıb kapitanla “divar” oynadı, braziliyalı isə qaçışa çıxıb Rayo Vallecano-ya qarşı 5:2 hesablı qələbədə bərabərlik qolunu vurdu.

Klassik cinah müdafiəçisi deyil

Espart akademiyada mərkəz yarımmüdafiəçisi kimi böyüyərkən, oyun oxuma qabiliyyəti, mövqe seçimi və topa münasibəti onun əsas üstünlükləri idi. Bu keyfiyyətlər onu sağ cinahda həm müdafiədə, həm də hücumda etibarlı etdi. İndi isə eyni xüsusiyyətlərlə solda parlayır.

O, fiziki duellərdən qaçmır, rəqib cinah oyunçusunun üzünə qədər çıxır, topu qoparıb dərhal irəli oynamağa çalışır. Amma klassik overlapp edən cinah müdafiəçisi də deyil. Daha çox mərkəzə sıxılıb, qısa kombinasiyalarla oynayır, bəzən driblinqlə cərimə meydançasına doğru irəliləyib komanda yoldaşını ideal vəziyyətə çıxarır.

Özünü belə təsvir edir: mərkəzlə daha çox əlaqə quran, “wing-back” yox, fərqli tipli cinah müdafiəçisi. Həm yarımmüdafiədə, həm cinahda onun ötürmələri təhlükəlidir, qərarları isə sürətlidir – bu da komandanın oyun tempini yüksək saxlayır.

Mövqe dəyişikliklərinə uyğunlaşma sürəti də təsir edir. Mərkəzdən sağa, ordan da mövsümün əvvəlində sola – bu, gənc oyunçu üçün ağır sınaqdır. Amma o, bunu sakitliklə edir.

Pau Cubarsi bunu bir cümlə ilə yekunlaşdırdı: “Hamınız gördünüz: top ayağında olanda möhtəşəmdir, cinahda da, yarımmüdafiədə də oynaya bilir… və bunu hər dəfə mükəmməl edir.”

Flick-in yeni Philipp Lahm-ı?

Bu qədər elastiklik və zəkalı oyun təkcə “Barcelona” azarkeşlərini yox, Flick-i də keçmişinə aparıb. Alman mütəxəssis yayda açıq şəkildə dedi ki, Xavini topa inamına görə çox bəyənir və onu Philipp Lahm ilə müqayisə edir. Onun fikrincə, Espart həm “6 nömrə”, həm də “2 nömrə” kimi oynaya bilər.

Philipp Lahm da peşəkar karyerasına sol cinah müdafiəçisi kimi başlamış, sonra sağa keçmiş, Pep Guardiola dövründə isə mərkəz yarımmüdafiəçisinə çevrilmişdi. Almaniya millisində Joachim Löw – köməkçisi Flick ilə birlikdə – 2014 dünya çempionluğuna gedən yolda məhz o versiyadan maksimum yararlanmışdı.

İndi Flick sanki eyni ssenarini Kataloniyada yenidən yazmaq istəyir. Yaxın məsafədə topa nəzarət, oyunu diktə etmək, mövqelər arasında sərbəst hərəkət – Espartın profilində bunların hamısı var. Baş məşqçi üçün bu, sadəcə gənc istedad yox, gələcəkdə hər boşluğu doldura biləcək “universal açar”dır.

İlk dörd tur: hər dəqiqə meydanda

La Liqanın ilk dörd turunda Espart meydanda bir dəqiqə belə itirmədi. Flick onu yükləməmək üçün Çempionlar Liqasında “Feyenoord”a qarşı qələbədə ehtiyatda saxladı. Bu, təkcə fiziki yox, psixoloji idarəetmə idi: 19 yaşlı oyunçu üçün belə sıx təqvimdə balans vacibdir.

Sol cinahda Balde-ni sıxışdırıb önə keçib, amma Flick hələ də Joao Cancelo-ya bu mövqedə güvəndiyini göstərdi. Rəqabət sərtdir, standartlar isə daha da sərt.

Espart özü də bunu anlayır. “Burada qalmaq üçün hər gün 100 faiz verməlisən. Bura dünyanın ən yaxşı komandasıdır, tələblər hər gün var. Heç vaxt ayıq-sayıqlığı itirə bilməzsən,” – deyir.

Mövqeyi hələ tam müəyyənləşməyib. Sol cinahda qalacaq? Sağda özünü tapacaq? Yoxsa Flick onu bir gün mərkəzə çəkib Lahm ssenarisini tam tətbiq edəcək?

Bir şey dəqiqdir: “Camp Nou”da yeni bir hekayə yazılır və Xavi Espart artıq bu hekayənin kənar qəhrəmanı deyil. O, bu “Barça”nın gələcək xəritəsində mərkəzi fiqurlardan birinə çevrilmək yolundadır. İndi sual başqadır: Flick onu hansı nöqtədə dayandıracaq – cinahda, yoxsa meydanın tam mərkəzində?