Xorvatiyanın Ofsayd Qaydası və 2026 Dünya Kubokunda Texnologiyanın Rolu
2026 FIFA Dünya Kubokunun Avropa nəhənglərindən biri olan Portuqaliya, 2018 finalçısı Xorvatiya ilə keçirdiyi maraqlı oyunda 2-1 hesabı ilə qalib gəldi. Bu qələbəni gec qol vuran Goncalo Ramos təmin etdi.
Lakin, nəticə ciddi müzakirələrə səbəb oldu. Çünki Xorvatiya müdafiəçisi Josko Gvardiol demək olar ki, sonuncu anda bərabərlik qolunu vurmuşdu. Hakim isə VAR monitoruna baxaraq qolun ofsayd səbəbi ilə qeydə alınmamasına qərar verdi və Portuqaliya 2-1 hesabı ilə qalib oldu.
Ofsayd qərarı necə verildi?
Oyunun əlavə vaxtında, 12-ci dəqiqədə Gvardiolun vurduğu qol VAR tərəfindən incələndi. Texnoloji vasitələrlə aparılan analiz göstərdi ki, Igor Matanoviç topa başı ilə yüngülcə toxunub. Bu toxunuş Mario Paşaliç-in ofsayd vəziyyətində olmasına səbəb olub.
Əgər Matanoviç topa toxunmasaydı, qol keçərli sayılacaqdı, çünki Paşaliç həmin an üçün ofsaydda deyildi. Sonradan portuqaliyalı müdafiəçi Renato Veiga-nın da topa toxunub-toxunmadığı araşdırıldı. Hakim Espen Eskas onun qəsdən müdaxilə etmədiyini, sadəcə topun altında qalmaq istədiyini müəyyən etdi. Bu səbəbdən ofsayd qərarı qüvvədə qaldı.
Chip-in-ball texnologiyasının rolu
2026 Dünya Kubokunda istifadə olunan Adidas Trionda topu, xüsusi sensorlarla təchiz olunmuşdu. Bu sensorlar topa edilən hər toxunuşu dəqiq qeyd edir. İlk baxışda və adi təkrar görüntüdə Matanoviçin topa toxunduğu görünmürdü, amma VAR operatorları üçün mövcud olan bu texnologiya həqiqəti ortaya çıxardı.
Topdakı çip (FIFA tərəfindən "Connected Ball" adlandırılır) hər toxunuşu müəyyən edir və bu məlumatlar video görüntüsü ilə sinxronlaşdırılır. Beləliklə, Matanoviçin başı ilə topa toxunduğu an dalğalanma şəklində ekranda təsbit olundu və ofsayd nöqtəsi yenidən təyin edildi.
“Connected Ball texnologiyası sayəsində Matanoviçin topa toxunduğu sübut olundu və beləliklə, Paşaliçin ofsayd vəziyyəti təsdiqləndi.” – FIFA Media
Connected Ball texnologiyası necə işləyir?
FIFA və adidas əməkdaşlığı ilə hazırlanmış bu sistem topa yerləşdirilmiş kiçik bir sensor vasitəsilə işləyir. Bu sensor saniyədə təxminən 500 dəfə topun sürətini və hərəkətini ölçür.
Alınan məlumatlar real vaxtda VAR otağına ötürülür, orada kameralarla oyunçu mövqeləri izlənərək qərarlar dəqiqləşdirilir. Bu, ofsayd kimi mürəkkəb epizodlarda hakimlərin işini asanlaşdırır və qərarların doğruluğunu artırır.
Bu sistem həmçinin penaltilər, əl topu kimi digər vacib hadisələrin qiymətləndirilməsində də faydalıdır.
Texnologiyanın idman dünyasına təsiri
Connected Ball texnologiyası kriketdə istifadə olunan Ultra Edge texnologiyasına bənzəyir. Orada da bəzən "snicko" deyirlər və topun batçının zərbəsinə toxunub-toxunmadığını aşkar edir.
Dünya kuboku kimi böyük yarışlarda belə yeni texnologiyalar oyunun gedişatını və nəticəsini daha obyektiv edir. Bizcə, həqiqəti tapmaq üçün bu cür detallı sistemlərin istifadəsi gələcəkdə daha geniş yayılacaq.
