Yay pəncərəsinin son günü: kimlər keçid edəcək?
Yenə həmin gərgin mövsümdür. Yay xərcləmələri yenidən rekorda yaxınlaşır, son gün isə bu rəqəmi bir az da yuxarı qaldıra bilər. Bütün işlərin sıxıldığı o məşhur Son Gün indi başlayır.
Amma nə vaxt bitir? Hansı qaydalar klubların əl-qolunu bağlayır? Kimlər tarixə düşən “son dəqiqə” keçidləri ilə yadda qalıb – və bu dəfə hansı böyük addımlar hələ də baş tuta bilər?
Bu dəfə rəqəmlər və qaydalar hər zamankından daha sərtdir.
Premyer Liqa üçün saat necə işləyir?
Premier League və EFL klubları üçün əsas xətt aydındır: bütün keçidlər çərşənbə axşamı, 1 sentyabr saat 23:00 BST-yə qədər rəsmiləşməlidir. Bu saatdan sonra sistem bağlanır, heç bir forma, heç bir “son cəhd” keçmir.
Dünyanın digər böyük çempionatlarında isə finiş xətti fərqlidir:
- Ligue 1: 1 sentyabr, saat 18:59
- Serie A: 1 sentyabr, saat 19:00
- Bundesliga: 1 avqust, saat 19:00
- La Liga: 1 sentyabr, saat 22:59
- Scottish Premiership: 3 sentyabr, saat 17:00
- Women's Super League: 3 sentyabr, saat 23:00
- Saudi Pro League: 6 sentyabr, saat – dəqiq vaxt hələ açıqlanmayıb
Bütün saatlar BST üzrə hesablanır, yəni menecerlər və agentlər təqvimlə yanaşı saat qurşaqlarını da nəzərə almalıdır.
Fifa-nın sərt çərçivəsi
Fifa-nın qaydası birmənalıdır: bir təqvim ili ərzində transfer pəncərələrinin ümumi müddəti 16 həftəni keçə bilməz. Bu, liqalara müəyyən çeviklik versə də, xaosa imkan tanımır.
Premier League-də isə son saatların öz xüsusi mexanikası var. Pəncərənin bağlanmasına iki saat qalmış – bu il üçün ən tez 21:00 BST-dən etibarən – klublar məşhur “deal sheet” doldura bilər. Bu sənəd 23:00-a qədər liqaya təqdim olunmalıdır.
Bu nə verir? Klub razılaşmanın əldə olunduğunu rəsmən təsdiqləyir və qalan sənədləri tamamlamaq üçün özünə əlavə vaxt qazanır. Amma bir sərt şərt var: bütün lazımi sənədlər 23:00-dan əvvəl sistemə daxil edilməsə, keçid həyata keçmir. Gecikən hər imza, hər skan, hər e-poçt – razılaşmanı öldürə bilər.
Klublar çox vaxt danışıqları son dəqiqəyə saxlayır, ona görə də bu formaya əl atmaq artıq illərin vərdişinə çevrilib. Sənəd olmasa, “razıyıq” sözü heç nə ifadə etmir.
Azad agentlər üçün qapı nə vaxt bağlanır?
Pəncərə bağlandıqdan sonra da bazar tam susmur. Azad agent statusunda olan futbolçularla istənilən vaxt müqavilə imzalamaq mümkündür. Onlar əvvəlki klubla müqaviləni bitiriblərsə, sistem onlara açıq qalır.
Ancaq bir məhdudiyyət var: yeni komanda üçün dərhal meydana çıxa bilməzlər, əgər həmin klubun qeydiyyatdan keçmiş 25 nəfərlik heyətində boş yer yoxdursa. Oyun hüququ üçün növbəti qeydiyyat dövrü gözlənilməlidir.
Rəsmi şəkildə açıqlanan dəqiq son tarix olmasa da, başa düşülən odur ki, bu daxili qeydiyyat həddi pəncərə bağlandıqdan təxminən bir həftə sonra gəlir. Yəni azad agent üçün bazar açıqdır, amma meydançaya çıxmaq üçün yenə də təqvimə baxmaq lazımdır.
25 nəfərlik limit – kim içəridə, kim kənarda?
Premier League qaydalarına görə hər klubun əsas siyahısında 25-dən çox “senior” futbolçu ola bilməz. Pəncərə bağlandıqdan sonra bu siyahı rəsmi şəkildə açıqlanır.
Bu 25 nəfərin maksimum 17-si “homegrown” sayılmayan oyunçular ola bilər. Yəni ən azı səkkiz yer yerli yetişmiş futbolçular üçün saxlanmalıdır. Bu balansı pozan klub, faktiki olaraq, özünü dar çərçivəyə salır.
Bir mühüm detal da var: 21 yaşdan aşağı olan oyunçular bu 25-lik limitə daxil edilmir. Qeydiyyat kəsiyində 21 yaşını tamamlamamış istənilən sayda futbolçu heyətə yazıla bilər. Bu, klublara gənclərə sərbəst yer açmaq imkanı verir, amma eyni zamanda “böyük” futbolçuların sayını çox diqqətlə idarə etməyi tələb edir.
Əks halda nə baş verir? Müqaviləsi olan, maaş alan, amma siyahıya düşmədiyi üçün oynaya bilməyən futbolçular ortaya çıxır. Chelsea bir vaxtlar məhz bu səbəbdən “bomb squad” adlı kənarda qalan böyük qrupuna görə sərt tənqid olunmuşdu. Bu praktika sonradan Fifa tərəfindən qadağan edildi.
Son günü necə izləmək olar?
Transfer pəncərəsinin son günü artıq özlüyündə bir tamaşaya çevrilib. Hər saat, hər “here we go”, hər tibbi müayinə sosial şəbəkələrdə, studiyalarda, xəbər lentlərində anbaan izlənir.
BBC Sport saytında və tətbiqində Premier League və EFL üzrə bütün razılaşmaları canlı izləmək üçün ayrıca səhifə açılır, hər yeni keçid dərhal ora düşür. BBC Sounds üzərindən 5 Live və Birləşmiş Krallıq üzrə yerli radio stansiyaları günboyu bu hərəkəti efirə daşıyır. Bir çox yerli stansiya yayımı həm də canlı video ilə təqdim edir.
Son siqnal çalınana qədər telefonlar susmayacaq, agentlər danışıqları bağlamağa çalışacaq, menecerlər isə bir sualı düşünəcək: bu pəncərə komandanı irəli aparacaq, yoxsa mövsüm boyu peşmanlıq doğuracaq?
