2016-17 çempionu Tottenham idimi? Pochettino-nun mübahisəsi
2016-17 çempionu gerçəkdən də Tottenham idimi? Pochettino-nun alovlandırdığı mübahisə
Mauricio Pochettino illərdir içində saxladığını indi açıq deyir: əgər Chelsea qaydaları pozduğunu etiraf edibsə, o zaman 2016-17 mövsümünün Premyer Liqa titulu “ikinci ən yaxşı” komandanın – yəni Tottenham-ın olmalı idi.
O mövsüm Chelsea 93 xalla çempion oldu, Tottenham isə cəmi yeddi xal geridə – 86 xalla ikinci yeri tutdu. Kağız üzərində fərq aydındır. Amma indi üzə çıxan gizli ödənişlər, sanksiyalar və maliyyə qaydalarının sərt tətbiqi fonunda həmin yeddi xalın mənası tam başqa cür görünür.
Chelsea-nin gizli ödənişləri və titulların kölgəsi
Premyer Liqa araşdırmasına görə, Chelsea 2011–2018-ci illər arasında qeydiyyatsız agentlərə və üçüncü tərəflərə ümumilikdə 47 milyon funt sterlinq məbləğində gizli ödənişlər edib. Bu sxem birbaşa olaraq bir neçə böyük transferlə əlaqələndirilir: Eden Hazard, Samuel Eto'o, Willian, Ramires, David Luiz, Andre Schürrle və Nemanja Matić.
Bu siyahıdakı dörd futbolçu – Hazard, Willian, Luiz və Matić – 2016-17 mövsümündə klubun heyətində idi. Həmin illərdə Chelsea iki Premyer Liqa (2014-15, 2016-17), iki FA Cup, bir EFL Cup və bir Europa League qazanıb. Yəni söhbət təkcə bir mövsümdən yox, bütöv bir uğur dövrünün ədalətindən gedir.
UEFA, Premyer Liqa və İngiltərə Futbol Assosiasiyası artıq klubu cərimələmişdi. Amma Pochettino üçün bu yetərli deyil. Onun məntiqi sadədir: “Əgər etiraf ediblər ki, qaydaları pozublar, o zaman titul ikinci komandanın payına düşməli idi”.
Bu cümlə ilə o, tribunada və sosial şəbəkələrdə çoxlarının pıçıldadığı fikri ucadan səsləndirən ilk nüfuzlu şəxslərdən birinə çevrildi.
Everton və Nottingham Forest azarkeşləri isə haqlı olaraq soruşurlar: daha kiçik maliyyə pozuntularına görə xallar silindiyi halda, gizli ödənişlərlə ulduz futbolçular alan klub niyə yalnız cərimə ilə canını qurtarır?
Eyni zamanda Manchester City-nin Premyer Liqa maliyyə qaydalarını pozmaqla bağlı 115 ittiham üzrə işində hələ də qərar yoxdur. Sistemə inamı yeyib bitirən də elə bu uzanan sükutdur.
Hazard – qayda pozuntularının simvolu
Chelsea-nin bu işdə “poster ulduzu” şübhəsiz Eden Hazard sayılır. Klub onu 2012-ci ilin yayında Lille-dən 32 milyon funt sterlinqə alanda Avropanın yarısı belçikalının dalınca düşmüşdü.
Araşdırmaya görə, 2013-cü ilin mayından 2016-cı ilin avqustuna qədər Hazard transferi ilə bağlı klubun xeyrinə fəaliyyət göstərən qeydiyyatsız agentə yeddi ödəniş edilib. Cəmi 5,6 milyon funt sterlinq.
Pochettino-nun arqumenti budur: əgər Tottenham da eyni qaydaları saymazdısa, bəlkə onlar da bu səviyyədə futbolçulara imza ata bilərdi. Və bəlkə də o mövsüm fərqli bitərdi.
Hazard-ın 2016-17 mövsümündə təsiri ölçülə biləcək qədər açıqdır. Belçikalı 36 Premyer Liqa oyununa start heyətində çıxıb, 16 qol vurub, 5 məhsuldar ötürmə verib. Komandada ondan çox yalnız Cesar Azpilicueta oynayıb, ondan çox qolu isə yalnız Diego Costa (20) vurub.
Hazard həmin mövsüm Chelsea-nin il futbolçusu seçildi, PFA-nın ilin komandasında yer aldı və PFA-nın ilin futbolçusu mükafatına namizəd oldu.
Qollarının birbaşa nəticəyə təsir etdiyi matçlara baxanda mənzərə daha da kəskinləşir:
- Avqustda West Ham-a qarşı 2:1 qələbədə ilk qolu vurdu
- Noyabrda Southampton-a qarşı 2:0 qələbədə qol və ötürmə ilə fərqləndi
- Martda yenə West Ham-a qarşı 2:1 qələbədə hesabı açdı
- Apreldə Manchester City-yə qarşı 2:0 qələbədə hər iki qolu vurdu
Bu dörd oyunda onun birbaşa təsiri təxminən 10 xal dəyərində görünür. Yeddi xallıq fərqin fonunda bu rəqəm az deyil.
Bəli, bu Hazard-ın klubdakı beşinci mövsümü idi, Chelsea onu 2016-cı ilin yayında almamışdı. Amma məhz həmin qayda pozuntuları sayəsində o, illər öncə Stamford Bridge-ə gəlmiş və bu titul yarışında həlledici fiqura çevrilmişdi.
Willian – Tottenham-ın əlindən alınan fürsət
Willian hekayəsi Tottenham azarkeşləri üçün daha da acıdır. Braziliyalı 2013-cü ildə Anzhi Makhachkala-dan Chelsea-yə keçdi. Araşdırma göstərir ki, onun və Samuel Eto'o-nun transferləri ilə bağlı iki qeydiyyatsız quruma ümumilikdə 19,2 milyon funt sterlinq ödənilib.
Bu, sadəcə hüquqi detaldan ibarət deyil. Willian-ın transferində Chelsea son anda Tottenham-ın qarşısına çıxıb onu əlinin içindən almışdı. Spurs azarkeşləri üçün bu, illərdir unudulmayan yaradır. İndi isə həmin keçidin ətrafında gizli ödənişlərin olması bu yaraya duz səpir.
2016-17 mövsümündə Willian daim start heyətində deyildi – 34 liqa oyunundan 19-na ehtiyatdan daxil oldu. Amma yenə də 8 qol, 8 məhsuldar ötürmə ilə böyük pay sahibi oldu.
Onun konkret matç təsiri də aydın görünür:
- Dekabrda Sunderland səfərində 1:0 qələbədə qolla nəticələnən ötürmə
- Elə həmin ay Stoke City-yə qarşı 4:2 qələbədə dubl
- Martda yenə Stoke City-yə qarşı 2:1 qələbədə ilk qol
- Mayda Watford-a qarşı 4:3 qələbədə həlledici qola ötürmə
Bu oyunlardan Chelsea-nin götürdüyü xalların ən azı səkkizi Willian-ın birbaşa hücum töhfələri ilə bağlıdır.
Pochettino və Tottenham tərəfi rahatlıqla iddia edə bilər ki, əgər gizli ödənişlər olmasaydı, bəlkə də Willian White Hart Lane-də oynayacaqdı, Stamford Bridge-də yox.
Luiz və Matić – mərkəzdə sabit güc
Araşdırma həmçinin 2012–2015-ci illər arasında “müəyyən Avropa ölkələrində istedadların müəyyənləşdirilməsi xidmətləri” adı ilə 5,1 milyon funt sterlinq ödəniş aşkar edib. Bu vəsait Ramires, David Luiz, Andre Schürrle və Nemanja Matić-in qeydiyyatları ilə əlaqələndirilib.
2016-17 mövsümünə gəldikdə isə həm Luiz, həm də Matić Chelsea-yə ikinci gəlişlərini yaşayırdılar. Benfica ilə 2011-ci ildə Luiz–Matić “dəyişmə” anlaşması da araşdırılıb. Matić 2014-cü ildə Stamford Bridge-ə qayıtdı, Luiz isə 2014–2016-cı illər arasında Paris Saint-Germain-də oynadıqdan sonra yenidən Londona döndü.
Həmin geri dönüş transferləri birbaşa sənədlərdə göstərilməsə də, əlaqə xətti kifayət qədər aydındır.
2016-17-də Matić 35 liqa oyununda meydanda olub, 30-na start heyətində çıxıb. Bir qol vurub, yeddi məhsuldar ötürmə verib. Onun bu hücum töhfələrindən yalnız biri birbaşa nəticəni dəyişib – noyabrda Tottenham-a qarşı 2:1 qələbədə Chelsea-nin ilk qoluna ötürmə.
David Luiz isə mövsümün dayaqlarından biri idi. 33 oyuna start heyətində çıxıb, PFA-nın ilin komandasına düşüb, Liverpool-a qarşı 1:1 heç-heçədə hesabı açan yeganə qolunu vurub.
Bu futbolçuların statistikası Hazard və Willian qədər parlaq görünməyə bilər. Amma onların mövcudluğu Chelsea-nin oyun strukturunu, müdafiə sabitliyini və mərkəz üstünlüyünü formalaşdırdı. Bu da nəticədə titul yarışında incə, amma həyati fərqlər yaratdı.
Tottenham-ın rekord mövsümü və çatmayan zirvə
Bütün bunların fonunda Tottenham-ın həmin mövsümdəki performansı xüsusilə təsirli görünür. Komanda son 13 oyunun 12-sini qazandı, 86 xalla klubu tarixinin Premyer Liqa rekordunu təzələdi.
Bu xal sayı 2015-16 mövsümündə Leicester City-yə çempionluq üçün lazım olandan xeyli çox idi – Leicester 81 xalla zirvəyə çıxmışdı. 1999-2000 mövsümündən bəri yalnız iki dəfə 86 xal titul üçün kifayət edərdi, onlardan biri də son iki mövsümdən birində.
Amma 2016-17-də Antonio Conte-nin Chelsea-si eyni dərəcədə amansız idi: son 13 oyunun 11-də qələbə, ümumilikdə 30 qələbə. Tottenham isə 26 dəfə qalib gəldi. Spurs mövsümə məğlubiyyətsiz 11 oyunla başladı, amma həmin seriyada cəmi beş qələbə vardı – çoxlu heç-heçələr startda ritmi sındırdı.
Chelsea daha çox oyun uduzdu – beş məğlubiyyət, Tottenham isə dörd. Fərqi yaradan isə qalib gəldikləri matçların sayıdır. Pochettino-nun baxışında bu boşluğu dolduran məhz Hazard və Willian kimi hücumçuların fərdi parıltıları idi. Onlar səkkiz fərqli oyunda xala birbaşa təsir edən qol və ötürmələrlə çıxış etdilər.
Buraya bir də idman üstünlüyünün “zəncir effekti”ni əlavə edin: Hazard səviyyəsində futbolçunu vaxtında almaq, titullar qazanmaq, ardınca Çempionlar Liqasına getmək, sonra da yeni ulduzları cəlb etmək. Qayda pozuntusu ilə qazanılan hər üstünlük illərlə davam edən domino effekti yaradır.
Pochettino üçün itirilmiş titul, Tottenham üçün qürur
Pochettino özü üçün bu mübahisəni sadəcə statistik söhbət kimi görmür. O, həmin mövsümdə öz adının qarşısında “Premyer Liqa çempionu” yazılmalı olduğuna inanır.
İroniya ondadır ki, argentinalı sonradan bir mövsüm Chelsea-ni də çalışdırdı. 2023-24 kampaniyasında klub Premyer Liqanı altıncı pillədə tamamladı, azarkeşlərlə münasibət heç vaxt tam isinmədi və tərəflər ayrıldı. Həmin dövrə nə klub, nə də Pochettino nostalji ilə qayıtmaq istəyəcək.
Tottenham-da isə mənzərə tam fərqlidir. 2014–2019-cu illər arasında beş illik dövr klub tarixində xüsusi yer tutur. Premyer Liqada ikinci yer, Çempionlar Liqasının finalı, White Hart Lane-in köhnə versiyasında son mövsümdə evdə məğlubiyyətsiz seriya – hamısı Pochettino dövrünün parlaq səhifələridir. 2016-17-də toplanan 86 xal klub rekordudur və hələ də qırılmayıb.
Azarkeşlər də bu nostaljini gizlətmir. Proud Lilywhites təşkilatının həmsədri Chris Paouros bunu emosional şəkildə ifadə edir: Pochettino ona “ayın halumidən hazırlandığını” desə belə, inanacağını deyir. Onun fikrincə, 2016-17 Tottenham-ı liqanın ən yaxşı komandası idi – ən yaxşı hücum, ən yaxşı müdafiə, ən az məğlubiyyət, köhnə White Hart Lane-də son mövsümdə evdə məğlubiyyətsiz seriya. Əgər oyun meydanı həqiqətən də “əyridirsə”, sual vermək ən azı borcdur.
Tottenham Hotspur Supporters' Trust-ın katibi Tristan Foot isə məsələni başqa cür qoyur: əgər bir titulu on il sonra qayda pozuntusuna görə alsan, onu necə qeyd edərsən? Cavabı yenə də birmənalıdır – bəli, Spurs azarkeşləri bunu qeyd edərdi. Xüsusən də bu, Chelsea üzərində – gec də olsa – bir qələbə kimi hiss olunacağı üçün.
Amma Foot-un əsas vurğusu daha qaranlıq bir nöqtəyə toxunur: bu hadisələr göstərir ki, müəyyən mənada “cinayət futbolda öz bəhrəsini verir”. Transfer pəncərələrində Tottenham və digərləri üçün əlçatmaz olan futbolçuları Chelsea götürürdü, ən açıq nümunə Willian-dır. Onun fikrincə, Premyer Liqa idman sanksiyalarını tətbiq etməkdə daha sərt olmalı və qaydaların həqiqətən “dişli” olduğunu göstərməlidir.
Gecikmiş ədalət, yoxsa heç vaxt gəlməyəcək titul?
Premyer Liqa və digər qurumların Chelsea ilə bağlı araşdırmaları artıq yekunlaşıb. Heç nə titulların yenidən paylanacağına, Pochettino və ya Tottenham üçün gecikmiş çempionluq paradına işarə etmir.
Qalan isə sualdır: maliyyə qaydalarının pozulmasına görə cərimələr yetərlidirmi, yoxsa xalların silinməsi və titulların əlindən alınması kimi sərt addımlar artıq qaçılmaz görünür?
Və bir də hamının gözünü dikdiyi başqa iş var – Manchester City ilə bağlı 115 ittihamın sonu. O hökm çıxanda, digər klublar və azarkeşlər eyni ədalətsizlik hissini yenidən yaşayacaqlarmı, yoxsa nəhayət, qaydaların həqiqətən işlədiyini görəcəklər?
