Almaniyanın Qırmızı-Qara Yay Nağılı: Futbolda Nifrətdən Simpatiyaya
Almaniya yığmasının dünya futbolunda imici onilliklər boyu soyuq, hesablı, bəlkə də bir az da qəzəb doğuran olub. 1954‑də Ferenc Puskas‑lı Macarıstanı, 1974‑də Johan Cruyff‑lu Niderlandı finalda diz çökdürən, çoxlarının “əsrin komandası” adlandırdığı bu nəsillərin kuboka gedən yolunu kəsən məhz almanlar idi.
1980‑ci illərə gəlinəndə antipatiya artıq nifrət həddinə çatmışdı. 1982 Dünya Çempionatında İspaniyada yaşanan “Gijon rüsvayçılığı” – Germany və Austria‑nın Algeria hesabına əl‑ələ növbəti mərhələyə çıxması – tribunaları alovlandırdı. Ardınca yarımfinalda Harald “Toni” Schumacher‑in France müdafiəçisi Patrick Battiston‑a sərt müdaxiləsi bu imici daha da qara rəngə boyadı.
Amma almanlar başqalarının fikrinə aldırmadı. Sadəcə kubok yığmağa davam etdilər: Euro 1980, 1990 Dünya Çempionatı, Euro 96. Gary Lineker‑ə aid edilən məşhur cümlə boşuna deyildi: “22 nəfər 90 dəqiqə topun dalınca qaçır, sonda isə həmişə almanlar qalib gəlir.”
2006: nifrətin buzunu əridən yay
Yeni minilliyin başlanğıcında axın dəyişməyə başladı. 2006‑cı ildə evdə keçirilən Dünya Çempionatı Almaniyanı dünyaya başqa tərəfdən göstərdi. Germany yarımfinalda sonradan çempion olacaq Italy‑ya uduzdu, amma ölkə elə bir futbol bayramı təşkil etdi ki, dünya bu dəfə almanlara simpatiya ilə baxdı.
2010‑da South Africa‑da gənc, cəsarətli komanda – Mesut Özil, Thomas Muller və digərləri – rəqibləri sürətlə, kombinasiyalarla sarsıtdı. Yarımfinalda bu dəfə də sonradan çempion olacaq Spain‑ə minimal hesabla uduzdular, amma simpatiya qazandılar. İndi növbə Brazil‑də həm kuboku, həm də ürəkləri qazanmağa gəlmişdi.
Qırmızı‑qara plan: “Rio üçün forman”
DFB 2014‑ün fevralında növbəti zərbəni meydandan əvvəl vurdu. Yeni səfər forması təqdim olundu: qırmızı‑qara üfüqi zolaqlar, demək olar ki, Flamengo‑nun məşhur ev formasının kopiyası. Kampaniyanın şüarı sadə idi: “Sənin Rio üçün forman.”
Almaniyanın səfər formaları illərlə əsasən yaşıl olub. Bəzən qırmızı, bəzən qara çalarlar gəlib‑gedib, amma qırmızı ilə qara heç vaxt bu qədər bərabər paylanmamışdı.
Mesut Özil formaya baxanda bunu gizlətmədi: “Yeni forma əladır və mənə Flamengo Rio de Janeiro formasını xatırladır. Əminəm ki, Brazil Dünya Çempionatı üçün bizə uğur gətirəcək.” Bu, təsadüfi dizayn deyildi. Bu, düşünülmüş cazibə hücumu idi – həm kuboka, həm də ev sahiblərinin rəğbətinə oynayan plan.
Plan işə düşdü. Hələ turnir başlamamış, qırmızı‑qara Germany forması Brazil‑də həvəs dalğası yaratdı. Yerli “O Dia” qəzeti bir azarkeşdən sitat gətirirdi: “Flamengo rənglərində Almaniya formasını görəndə qərar verdim ki, Germany üçün azarkeşlik edəcəyəm.”
Sevinc alış‑veriş dəliliyinə çevrildi. Rio de Janeiro idman mağazalarında forma sürətlə “sold out” oldu, Copacabana saxta variantlarla doldu. Germany‑də isə Bastian Schweinsteiger Bayern Munich məşq bazasında orijinal Flamengo forması ilə obyektiv qarşısına keçdi – körpü daha da möhkəmləndi.
Rioda “MC Gringo” və alman ritmi
Rio‑da yaşayan alman mühacir Bernhard Weber, ləqəbi ilə desək, MC Gringo, yaranmış fürsəti qaçırmadı. Germany‑nin xüsusi formasından ilham alıb mahnı yazdı: “Deutscher Fussball ist geil, beweg' dein Hinterteil” – tərcümədə “Alman futbolu əladır, tərpət arxanı”.
Klipdə Weber Rio de Janeiro‑nun küçələrində, çimərliklərində, bazarlarında, favelalarında rəqs edir, növbə ilə portuqal və alman dillərində oxuyur, əynində qırmızı‑qara Germany forması, başında Flamengo papağı, yanında isə az geyimli braziliyalı qadın. Mahnı tezliklə Brazil telekanallarında və çimərlik barlarında müntəzəm səslənməyə başladı.
Komanda iyunun əvvəlində nəhayət Brazil‑ə endi və xüsusi inşa olunmuş Campo Bahia düşərgəsinə yerləşdi. İlk gündən aydın idi: onlar bu ölkəyə qonaq kimi yox, qonşu kimi gəlmişdilər. Schweinsteiger və Manuel Neuer Bahia bölgəsinin yerli klubunun himni sədaları altında azarkeşlərlə birgə rəqs edir, bütün komanda ətraf cəmiyyətin tədbirlərinə qatılırdı. Brazil idman jurnalisti Renato Costa “Deutsche Welle”‑yə danışanda bunu belə ifadə etdi: “Görünür ki, DFB komandası Brazil‑ə həqiqətən maraq göstərib və çox çalışır.”
Meydan: Muller‑in het‑triki, xilas olunan gecə və Brazil‑in ağrısı
Meydanda Germany nəfəskəsən futbolla başladı. İlk oyunda Portugal 4:0 hesabı ilə darmadağın edildi, Thomas Muller het‑trik etdi. Ardınca Ghana ilə çətin heç‑heçə gəldi. Səfər forması ilk dəfə United States‑ə qarşı geyildi – qələbə və qrup liderliyi.
Sonra isə real təhlükə. Algeria ilə 1/8 finalda almanlar ip üstündə yeriyirdi. Oyunun taleyi yalnız əlavə vaxtda həll olundu, Germany bir addımla uçurumdan geri döndü.
Ev sahibi Brazil da azarkeşlərini əsəbdə saxlayırdı. Qrup liderliyindən sonra Chile‑yə qarşı dramatik penalti seriyasında keçid, tribunada ağlayan, dua edən insanlar, meydanda sinəsini döyən futbolçular. Maraqlısı o idi ki, həmin anlarda Schweinsteiger və Lukas Podolski də Brazil bayraqları ilə sevincə qoşulmuşdu. O görüntülər sosial şəbəkələrdə ildırım sürətilə yayıldı.
1/4 finalda Brazil Colombia‑nı keçdi, amma ən böyük ulduzu Neymar‑ı bel zədəsinə itirdi. Germany isə ilk dəfə Flamengo‑nun evi olan Rio de Janeiro‑ya, France ilə oyuna gedirdi.
Flamengo: qırmızı‑qara xalq
Clube de Regatas do Flamengo bir vaxtlar qayıqçılıq klubu idi. Tezliklə diqqətini futbola yönəltdi və 1930‑cu illərdə Brazil‑in ilk böyük ulduzu, 1938 Dünya Çempionatının bombardiri Leonidas komandanın simasına çevrildi.
Təxminən 50 il sonra, 1981‑də əfsanəvi Zico Flamengo‑nu tarixə yazdı: ilk Copa Libertadores, ardınca Tokyo‑da Liverpool üzərində qələbə və Club World Cup. O gündən Flamengo ölkənin açıq‑aşkar ən populyar klubu statusunu qoruyur.
Mario Zagallo‑dan Bebeto‑ya, Romario‑dan Ronaldinho‑ya, Adriano‑dan Vinicius Jr‑a qədər saysız ulduz bu klubun formasını geyinib. Uzun quraqlıqdan sonra sevinc yenidən qayıtdı: Brazil liqa titulları 2019 və 2020‑də, Copa Libertadores 2019 və 2022‑də, Copa do Brasil isə 2022 və 2024‑də qazanıldı.
Sorğulara görə, Flamengo‑nun təxminən 47 milyon azarkeşi var – ölkə əhalisinin beşdə birindən çoxu. Onlar özlərini “qırmızı‑qara xalq” adlandırırlar.
Maracana‑ya çıxış: Podolski‑nin ikinci vətəni
Germany‑nin Maracana‑dakı ilk matçından əvvəl Schweinsteiger və Podolski Rio çimərliyinə açılan eyvanda Flamengo formalarında şəkil paylaşdı. Xüsusilə Podolski bu yeni münasibətdən doymaq bilmirdi.
Dünya Çempionatı ərzində o, portuqal dilində tvitlər atır, Ronaldo və Ronaldinho ilə fotolar paylaşırdı. Turnirdən sonra da Flamengo azarkeşləri ilə sosial şəbəkədə əlaqəni kəsmədi. Klub növbəti onillik ərzində onu dəfələrlə transfer etməyə cəhd etdi.
“Hamı bilir ki, Dünya Çempionatı ərzində Brazil‑i, xüsusilə də Flamengo klubunu sevirəm,” – Podolski “Globo Esporte”‑yə danışanda belə deyirdi.
Flamengo‑nun evində ilk oyunda Podolski və komandası France‑ı 1:0 hesabı ilə keçdi. Qolu baş zərbəsi ilə Mats Hummels vurdu. İndi isə yarımfinalda rəqib Brazil idi.
Yarımfinal öncəsi: yarım milyon forma, yarım qitəlik simpatiya
Yerlı medianın məlumatına görə, iki komanda qarşılaşana qədər Brazil‑də yarım milyondan çox Germany forması satılmışdı, onların böyük əksəriyyəti qırmızı‑qara idi. İdman qəzeti “Lance” oxucularından xahiş edirdi ki, qırmızı‑qara Germany formasında şəkillərini redaksiyaya göndərsinlər.
Forma Germany‑də də əla satılırdı, adidas rəqəmlərin “bütün gözləntiləri aşdığını” bildirirdi.
Sonra isə Belo Horizonte‑də tarix yazıldı. Muller, Klose, Kroos, Kroos yenə, Khedira – 29‑cu dəqiqədə tablo 0:5 idi. Bu, sadəcə yarımfinal deyildi, bu, bir futbol mədəniyyətinin sarsıntısı idi. Joachim Löw fasilədə komandasından ehtiyatlı olmağı istədi. Komanda da məşqçinin səsini eşitdi. Amma əvəzlikdən oyuna daxil olan Andre Schurrle son dəqiqələrdə daha iki dəfə fərqləndi, yalnız Oscar Brazil‑ə təsəlli qolu qazandırdı: 1:7.
DFB final fitindən sonra sosial şəbəkələrdə portuqal dilində yazdı: “2006‑dan bəri bilirik ki, öz ölkəndə yarımfinal uduzmaq nə qədər ağrılıdır. Sizə gələcək üçün hər şeyin ən yaxşısını arzulayırıq.”
Məsaj fotolarla müşayiət olunurdu: Schweinsteiger David Luiz‑i təsəlli edir, Muller Dante‑nin kürəyinə vurur, Philipp Lahm Oscar‑a dəstək olur, tribunada isə media faciənin simasını tapırdı – bığlı, yaşlı braziliyalı azarkeş, göz yaşları içində Estadio Mineirao tribunasında Dünya Kubokunun maketinə sarılıb dayanmışdı. Sonradan o, bu kuboku bir gənc alman azarkeşə təntənəli şəkildə təqdim etdi.
Onun adı Clovis Acosta Fernandes idi. İllərlə yığmanı dünyanın hər yerində izləmiş sadiq azarkeş, indi isə yəqin ki, həyatının ən acı məğlubiyyətini qəbul etməyə məcbur idi. Matçdan sonra Facebook‑da 1990 Dünya Çempionatında Germany‑nin o vaxtkı meneceri Franz Beckenbauer ilə birgə çəkilmiş fotosunu paylaşdı və alman dilində yazdı: “Ümid edirəm ki, bazar günü müqəddəs futbol məbədində, Maracana‑da kuboku qaldıracaqsınız.”
Bu cümlə Brazil‑də hökm sürən ovqatı dəqiq ifadə edirdi: tarixi yarımfinal darmadağınından sonra belə, ev sahibləri finalda özlərinin əbədi rəqibi Argentina‑ya qarşı Germany‑nin yanında dayanacaqdı.
“Biz hamımız Germany‑yik”
UOL portalı hətta Germany‑ni “oyun üslubuna və qırmızı‑qara formasına görə Brazil‑dən daha çox braziliyalı” adlandırırdı. “O Estado de Sao Paulo” isə almanların “qeyri‑adi davranışını” tərifləyir, “bu bölgənin ruhunu anlamağı öyrəndilər” yazırdı. “Lance” final ərəfəsində manşetə bir cümlə çıxardı: “Biz hamımız Germany‑yik.”
Finalda səslər qarışdı. Germany‑dən gələn azarkeşlər və yerli braziliyalılar eyni komandaya alqış tuturdu. Löw‑ün komandası Lionel Messi‑li Argentina‑nı əlavə vaxtda məğlub etdi – Mario Götze yaxın məsafədən vurduğu qolla tarixə düşdü. Germany dördüncü Dünya Kubokunu qazandı. Amma bu dəfə kubok təkcə vitrin üçün deyildi. Bu titul onlara Brazil‑də və dünyanın bir çox yerində yeni nəsil azarkeş qazandırdı.
Və əlbəttə, Podolski kubokla şəkil çəkdirəndə yenə Flamengo formasındaydı. Qırmızı‑qara xalqın bir parçası Maracana‑nın ürəyində alman kubok sevincinə qarışmışdı.
Sual indi budur: növbəti nəsil Germany bu qədər soyuq hesablanmış planla, amma bu qədər isti qəbul görən bir yay nağılını yenidən yaza biləcəkmi?
