Arjen Robben: Şüşə Adamdan Final Qatilliyinə
Arjen Robben böyük səhnədə “uğursuz” damğasını almamışdan əvvəl, Avropanın ən qorxulu hücumçularından biri idi. Hamı nə edəcəyini bilirdi, amma heç kim onu dayandıra bilmirdi. Sağ cinahdan sürətlə irəliləyir, içəri qıvranır və sol ayağı ilə uzaq küncə bükərək vuruşunu göndərirdi. Sadə sxem, amma ölümcül silah.
Onun “qurbanları” az deyildi. Manchester United, Barcelona, Borussia Dortmund – hamısı Çempionlar Liqasında Robbenin klassik “içəri kəs, sol ayaqla bük” zərbəsinin dadını hiss etmişdi. PSV, Chelsea, Real Madrid və Bayern Munich ilə qazandığı daxili çempionluqlar isə bu hekayənin yalnız fonu idi.
Münhendə yüksəliş və ilk zərbə
2010-cu ildə hər şey elə görünürdü ki, Robben nəhayət Avropanı fəth edəcək. Qarşısında Mario Gomez, Thomas Müller, Franck Ribéry, Bastian Schweinsteiger kimi adlarla dolu bir Bayern komandası, kənarda isə sərt, amma himayədar Louis van Gaal.
Bundesliqa və kubok gəldi. Çempionlar Liqasında isə start ağır idi. Bayern, 1/8 finalda Fiorentina-nı keçməli idisə, bunu demək olar ki, təkbaşına Robben etdi.
Münhendə ilk oyun 2:1 – Robben penaltidən vurdu. Florensiyada cavab matçında isə Bayern 1:3 geri düşdü. 65-ci dəqiqə. Robben Fiorentina-nın yarımmeydanında topu götürdü, içəri sıyrıldı və karyerasının ən gözəl qollarından birini uzaq küncə sancdı. Ümumi hesab 4:4, səfər qolu qaydasıyla Bayern yoluna davam etdi.
Növbəti mərhələdə ssenari tanış idi. Manchester United ilk oyunda onun zədəsinə sevinirdi. Robben oynamadan Bayern 2:1 qalib gəldi. Old Trafford-da isə almanlar yenə 1:3 geridə. Ribéry künc zərbəsi yerinə yetirdi, Robben cərimə meydanının kənarında topa elə təmiz, elə dəqiq vurdu ki, özü belə heyrət içində qol sevincini yaşadı. Yenə səfər qolu, yenə Bayern irəlidə.
Lyon-a qarşı yarımfinalda da eyni hekayə: uzaq məsafədən qəfil, düşünmədən vurulan zərbə, Hugo Lloris-in şansı yox, 1:0 və final bileti.
Robben oyunları təkbaşına qazanırdı.
Santiago Bernabéu-da Jose Mourinho-nun Inter-inə qarşı isə sanki başqa bir film başladı. Ribéry cəzalı idi, ön xəttdə Ivica Olić və Thomas Müller oynayırdı, Bayern dişsiz görünürdü. Robben çalışdı, amma gücsüz qaldı. 0:2 və əldən gedən kubok.
Yohannesburq travması
Yayda onu daha böyük səhnə gözləyirdi. Və daha dərin bir yara.
Davamlı hamstring zədələrinə görə artıq “Şüşə adam” ləqəbini almış Robben-in Dünya Kubokuna girişini də yenə zədələr gecikdirdi. Amma meydana qayıdanda yenə Oranje-nin taleyini daşıyan adam idi.
1/8 finalda Slovakiya ilə oyunda hesabı o açdı. 1/4 finalda Braziliya ilə matçda həlledici qolun ötürməsini verdi. Uruqvaya qarşı yarımfinalda isə qələbə qolunu başla vurdu.
Finalda isə tarix dəyişə bilərdi.
Johannesburqda, Bert van Marwijk-in Niderland komandası Vicente Del Bosque-nin İspaniyasına qarşı oynayırdı. 120 dəqiqədə doqquz niderlandlı sarı vərəqə aldı. Nigel de Jong-un Xabi Alonso-nun sinəsinə sancdığı “karate” zərbəsi hamının yaddaşında o oyunun simvolu kimi qalıb. Amma əsl an başqa idi: Robben və Iker Casillas arasında, saatı keçəndən dərhal sonra.
Wesley Sneijder mərkəzdən iti ötürmə ilə Robben-i arxaya qaçırdı. Robben boşluğa çıxdı, top ayağında, qapıya doğru tək qaçır. Addımlarını saydı, qərarını gecikdirdi. Soluna doğru yüngül toxunuşla vurmaq istəyəndə Casillas ayaqlarını açıb topu barmaqlarının ucuyla küncə yönləndirdi. Künc zərbəsi. Qol yox.
Sonradan Casillas deyəcəkdi ki, yalnız bir fikri vardı: “Ayaqda qal, ayaqda qal.” Və Robben-in bütün variantlar içində “tam olaraq səhv olanı” seçdiyini deyəcəkdi. O top qapıya girsəydi, bəlkə də dünya çempionu başqa komanda olacaqdı.
Niderland toparlana bilmədi. Əlavə vaxtda Andrés Iniesta tarixi qolu vurdu.
“Belə bir şansı qaçırmaq ağrıdır,” – Robben dörd il sonra etiraf edirdi. – “Bu, idmanın bir hissəsidir, bir an, bir kadr. Amma ömrüm boyu mənimlə qalacaq.”
Hələ qarşıda onu müəyyənləşdirəcək başqa kadrlar da var idi.
Münhendə kabus, Bernabéu-da revanş
2010/11 mövsümündə Robben demək olar ki, bədəninin gücü qədər oynadı. Cəmi 14 Bundesliqa matçında meydana çıxdı, amma 12 qol, 8 məhsuldar ötürmə ilə yenə ölümcül idi. Növbəti mövsümdə zədələrdən tez qurtuldu, yenə alovlandı, Bayern-i yenidən Çempionlar Liqasının finalına daşıdı.
Yarımfinalın cavab oyununda, Santiago Bernabéu-da, bu dəfə keçmiş komandası Real Madrid-ə qarşı şanslar onların əleyhinə idi. İlk 14 dəqiqədə 0:2 geridə, ümumi hesabda 2:3. Münhenin arzusu sürüşüb gedirdi. 27-ci dəqiqədə penalti.
Topun arxasında Robben. Qarşıda Casillas. İki il əvvəl Yohannesburqda qaçan fürsətin xatirəsi.
Bu dəfə barmaq ucu çatmadı. Robben topu torlara göndərdi, ümumi hesabı bərabərləşdirdi. Bayern penaltilərdə finala çıxdı. Bu epizod sanki gələcək üçün məşq idi.
Finalda isə ssenari tam əksinə yazıldı.
Chelsea ilə Allianz Arena-da oynanan finalda hesab 1:1, əlavə vaxt. Didier Drogba, Ribéry-ni cərimə meydanında yıxdı, penalti. Yenə topun arxasında Robben. Yenə bütün şəhər onun ayağında.
Bu dəfə zərbə aşağı, küncə doğru. Petr Čech istiqaməti oxudu, atıldı və topu tutdu. Stadion susdu. Sonra penaltilər, bu dəfə Bayern uduzdu.
Bundan bir neçə həftə əvvəl Borussia Dortmund-a qarşı Bundesliqada titul müəyyən edən penaltini də qaçırmışdı. Hekayə artıq yazılmış kimi görünürdü: möhtəşəm istedad, amma böyük anda büdrəyən adam.
“O gecəni sözlərlə təsvir edə bilmirəm, dəhşətli idi,” – Robben deyirdi. – “İki-üç dəfə elə bil kubok əlimdə idi, amma sonda heç nə ilə qalırsan. Zərbə də pis idi. Yüksək və güclü vurmaq istəyirdim, top kifayət qədər yuxarı getmədi. Dəhşət penaltı idi.”
Zədələr onu yenə sıxırdı. 2012/13 mövsümünün də əldən çıxacağından qorxurdular. Bundesliqada cəmi 16 oyuna çıxa bildi, uzun fasilələrlə, tez-tez kənarda qaldı.
Bayern onsuz da liqanı dağıdırdı. Amma Çempionlar Liqasında həlledici anlarda Robben möcüzəvi şəkildə sağlam qaldı.
Barcelona-nı diz çökdürən gecə və “Wembley” anı
Yarımfinalda rəqib Barcelona idi. İki oyunun ümumi hesabı 7:0 – tarixə düşən hegemonluq. Bu ssenarinin baş aktyorlarından biri də Robben idi.
Münhendə ilk oyunda Jordi Alba üçün kabusa çevrildi. Oyunun sonunda vurduğu üçüncü qol – tipik Robben: sağdan içəri, sola çək, bük və uzaq küncə.
Camp Nou-da isə dünya onun klassik imzasını bir daha gördü. İkinci hissənin əvvəlində sağ cinahda uzun ötürməni qəbul etdi, bir toxunuşla Adriano-nu kəsdi, özünə yarım metr boşluq açdı və topu yuxarı küncə sancdı. Barcelona qapıçısının heç bir şansı yox idi.
İllər sonra Sport Bild-ə deyəcəkdi: “O 4:0 mənim Allianz Arena-dakı ən yaxşı oyunum idi. Belə böyük komandaya qarşı.”
Amma onun üçün ən böyük səhnə hələ qarşıda idi.
Wembley-də Borussia Dortmund-a qarşı final. Jürgen Klopp-un “ağır metal” futbolu ilk hissədə Bayern-i boğurdu. Amma hesabı açan yenə Bavariya oldu: Robben sağdan cərimə meydanına soxuldu, topu qapı qarşısına ötürdü, Mario Mandžukić tamamladı.
Səkkiz dəqiqə sonra penalti ilə Dortmund bərabərləşdirdi. Ardınca Robben-in qarşısına asan bitirəcəyi bir şans düşdü, amma Neven Subotić son anda ayağını uzadıb topu xəttdən çıxardı. Hamının beynində eyni sual: “Yenəmi final lənəti?”
90-cı dəqiqəyə yaxın, sanki taleyin göndərdiyi bir top havada Dortmund cərimə meydançasının kənarına doğru süzülürdü. Ribéry mübarizəyə atıldı, topu zərif bir tapança kimi arxaya, sıx sarı formanlı oyunçuların arasına topukla ötürdü. Orada isə Robben peyda oldu.
Qarşısında Roman Weidenfeller, yanlarında Mats Hummels və Subotić. Yohannesburq və Münhenin bütün ağırlığı yenə onun çiyinlərində idi.
Bu dəfə nə əsəbi, nə tərəddüd. Müdafiəçilərin arasından süzülüb keçdi, Weidenfeller-i aldadıb topa elə yüngül, elə incə toxundu ki, bu toxunuş anın gərginliyinə meydan oxuyurdu. Top otun üstü ilə asta-asta qapıya doğru yuvarlandı və tora dəyən anda yalnız bir söz qaldı: “Nəhayət.”
“Topu aldığım an boş idim,” – oyundan sonra deyirdi. – “Franck-in hərəkətini qabaqlamışdım. Yalnız bir şey düşünürdüm: ‘Kaş topu ora qoysun’, çünki boşluğu görürdüm. Birinci fikrim Weidenfeller-i sol tərəfdən keçmək idi, amma o hərəkət etdi, mən də topu digər tərəfə vurdum. O, yanlış ayaqda qaldı.”
Bayern yenidən Avropanın kralı oldu.
“Bu Çempionlar Liqasını nəhayət qazanmaq – xəyalın gerçəkləşməsidir,” – Robben deyirdi. – “Bunu təsvir etmək olmur, başından o qədər emosiyalar keçir, xüsusilə də uduzmağın nə olduğunu bildiyin üçün. Qazandığın an hər şeyi ikiqat yaşayacaqsan.”
Və bir cümlə ilə öz hekayəsinin altını cızdı: “2010, ötən il, Dünya Kuboku – üç final. ‘Uduzandır’ damğasını istəmirsən. Nəhayət bu gün etdik və o şeyləri bir az da olsa unuda bilərik. Bu, ‘nəhayət’ hissi idi.”
2025-ci ildə Bayern azarkeşləri klubun 125 illik tarixində ən yaxşı qol üçün səs verəndə, birinci yerə məhz həmin Dortmund-a vurulan o topu çıxardılar. İkinci yerdə? Yenə Robben – bu dəfə Manchester United-ə qarşıki qol.
Lənətin qırılması və yenidən yazılan əfsanə
Final kabusları dağıldıqdan sonra Robben sanki daha da azadlaşdı. 2014-cü ildə Braziliyada keçirilən Dünya Kubokuna 30 yaşında, amma gənc futbolçu azadlığı ilə gəldi.
Niderland üçün ilk oyun – 2010 finalının revanşı, İspaniya ilə. Bu dəfə Oranje rəqibini 5:1 dağıtdı. Robben isə şou göstərdi.
Birinci qolunda uzun ötürməni havadan qəbul etdi, Sergio Ramos-u asanlıqla arxada qoydu, sakit, soyuqqanlı zərbə ilə işi bitirdi. İkinci qolu isə tamaşa idi. Öz cərimə meydanına yaxın zonadan başlayan sürəti, Ramos-u yenidən havada saxlayan sprinti, Casillas-ı yerə yıxan driblingi və qapıçı hələ diz üstə sürünərkən vurulan amansız zərbə.
Bu dəfə Casillas-ın barmaq ucu yox idi. Yalnız tamaşaçı idi.
Niderland, Louis van Gaal-ın rəhbərliyi altında gücündən artıq iş gördü və üçüncü yerə qədər gəldi. Robben isə artıq başqa cür dəyərləndirilirdi. O, “böyük oyunda büdrəyən” deyil, böyük səhnəni yandıran fenomen idi.
Zədələr onu yenə incidirdi, amma o, Bavariyada on il ərzində səkkiz Bundesliqa, beş DFB-Pokal qazanmağa kömək etdi. 307 oyunda 144 qol, 101 məhsuldar ötürmə – qanad oyunçusu üçün ağılsız rəqəmlər.
2013-dən sonra Bayern daha dörd dəfə Çempionlar Liqasının yarımfinalına çatdı, amma Pep Guardiola ilə kuboku bir daha qaldıra bilmədi. Buna baxmayaraq, Robben artıq öz mirasını yazmışdı.
2019-cu ildə, son Bundesliqa titulunu qaldırıb göz yaşları ilə Münhenə vida edəndə, bir vaxtlar onu fitə basan azarkeşlər tribunaları silkələyən alqışlarla onu yola salırdı. Onlar artıq yalnız qaçırılmış penaltiləri, final travmalarını xatırlamırdı.
Onların qarşısında başqa bir Robben dayanmışdı: təzyiq altında çökmüş, ən böyük səhnədə yıxılmış, amma yenidən qalxmış, Yohannesburqdan Wembley-ə qədər bütün yaralarını qola çevirib adını futbol tarixinin daimi səhifəsinə yazdırmış hücumçu.
