Chris Richards: Dünya kubokunun xatirələri və liderlik yolu
Chris Richards Dünya kuboku haqda danışmağa başlayan kimi, beynində əvvəlcə qol epizodları, uçuşlar, meydandakı sevinc səhnələri canlanmır. Onu daha çox kənardakı anlar çəkir. Donmuş fotokadrlar kimi yadda qalan o səhnələr.
Christian Pulisic-in bütün komandaya saat hədiyyə etdiyi gün kimi.
“Christian hamımıza saat aldı, bunu da çöldə etdik,” – Richards həmin günü yada salır. “Kiçik baraban effekti verdik, hər kəs saatını götürməzdən əvvəl bir az özünü gülünc vəziyyətə salmalı idi. Hamı o anı xatırlayır, çünki hamımız yenə uşaq kimi idik, sadəcə bir-birimizi və bu anı yaşayırdıq. İlk oyundan əvvəl o əsəbi enerji vardı, amma bu, həmişə belə olur.”
O günlərdə Richards boş vaxtının çoxunu Timothy Weah və Mark McKenzie ilə keçirirdi. “Pop the Balloon” və “Find Love” kimi şouları izləyir, otaqlarının qarşısındakı tonqalların ətrafında marşmelou qızardır, musiqiyə qulaq asırdılar. Sadə, gündəlik anlar idi. Amma məhz həmin sadəlik onlara futbolu unutmağa, özləri olmağa, Richards-ın sözləri ilə desək, turnirdən çox-çox sonrasına uzanacaq bir qardaşlıq qurmağa imkan verdi.
“Əsas məsələ o qardaşlığı qurmağımız idi və bu bizdən heç vaxt alına bilməz,” – o deyir.
İkinci Dünya kubokunu da qaçırmaq qorxusu
Bu Dünya kuboku Richards-dan az qala alınacaqdı. 2022-də heyətdən kənarda qalan müdafiəçi bu dəfə turnirdən əvvəl topuq zədəsi aldı. Bir neçə həftə ərzində çoxları barmaqlarını çarpazlayıb gözlədi. Dünya kubokunu qaçırmaq təhlükəsi real idi. Richards özü də buna inanmışdımı?
“Bəli də, xeyr də,” – deyə indi gülümsəyərək etiraf edir. “Əvvəllər də topuq zədələrim olmuşdu, bərpa üçün nə lazım olduğunu bilirdim. Ən pis halda yaxşı ağrıkəsici qəbul etməli olacaqdım. Yaxşı tərəfi odur ki, demək olar, buna ehtiyac qalmadı.
“Mənim üçün nə lazım olacağı vacib deyildi. Bu Dünya kubokunda oynayacaqdım, xüsusilə də sonuncunu buraxdıqdan sonra. Bu turniri ikinci dəfə qaçırmaq variant deyildi.”
Bu sınaqdan sonra Richards öz bədəninə, özünə qulluq məsələsinə əvvəlkindən qat-qat ciddi yanaşır. İki Dünya kubokunu ardıcıl zədə səbəbi ilə itirmək qorxusunu bir dəfə dadmaq kifayət edir.
“Öz-özümə deyirəm ki, Palace-a ilk gələndə bərpa, qidalanma və bu tip məsələlərdə o qədər də peşəkar davranmırdım,” – deyir. “Bəzən zədələr qaçılmazdır, amma meydanda kömək edəcək xırda şeyləri meydandan kənarda həyatımın bir hissəsinə qatmağa çalışdım.
“İndi Stelo qlükoza sensoru taxıram, meydanda kömək edir, amma ən böyük fərqi meydandan kənarda görürəm. Çünki bunlar bir-birinə bağlıdır. Qidalanma… Düşünürəm ki, bir az böyüdüm. Metabolizm də yavaşlayır, əvvəlki uşaq deyiləm artıq!”
Qısa istirahət, tez qayıdış: London intizamı
USMNT-nin Belçikaya məğlubiyyəti ilə Richards üçün yay faktiki olaraq bitdi. O, ABŞ-da çox qalmadı, tezliklə yenidən Londona qayıtdı. Qısa fasilə idi. Niyə? Cavabı özü verir.
“Evdə, Amerikada qalmaq, o yeməklər…” – deyə gülərək əlavə edir. “İnsana təsir edir.”
Palace-a qayıdanda komanda artıq hazırlıq prosesində idi. Üstəlik, bu, Dünya kuboku tarixçəsi ilə zəngin bir heyət idi. Yay turnirinə 13 futbolçu göndərmişdilər. Dünyada bu rəqəmdən çox oyunçu yollayan cəmi beş klub vardı. Bu, həm Dünya kuboku veteranlarına fərqli münasibət, həm də bu səviyyəni artıq normal sayan bir mühit demək idi.
“Düşünürəm ki, komandadan yeni bir etimad hiss etmişəm,” – Richards deyir. “Yaxşı Dünya kuboku keçirdim, amma orada hamı hamını izləyirdi. Klub yoldaşlarının oyununa baxırsan, geri qayıdanda hamıda səninlə bağlı yeni bir hörmət formalaşır – istər çox yaxşı çıxış etmisən, istər sadəcə Dünya kubokunda oynamısan.”
Palace-də yeni status: Son qalxan
Palace üçün bu yay dəyişikliklərlə dolu olub. Əsas futbolçular gedib, yeniləri gəlib, komanda yenidən bir-birinə alışmağa çalışır. Çox keçmədən növbəti beynəlxalq fasilə gələcək və Richards yenidən USMNT rejiminə keçəcək. Bu dəfə isə başqa bir ruh halı ilə.
Səbəblərdən biri də klubdakı yeni komanda yoldaşıdır.
“Düşünürəm ki, bu dövrün bir az fərqli hiss olunmasının səbəblərindən biri də Palace-da artıq Zavier kimi uşaqların yanımda olmasıdır,” – o deyir.
Palace yayda Real Salt Lake-dən Gozo-nu gətirəndə Richards nə ilə üzləşəcəyini tam bilmirdi. Eyni ölkənin futbolçuları olduqları üçün avtomatik bağ yaranacağı düşünülür. Amma bu, heç vaxt zəmanət deyil. Xarakterlər uyğun gələcəkmi? Richards-ın liderlik tərzi Gozo-ya oturacaqmı? Meydandakı mövqeləri nəzərə alınanda, bir-birlərindən nə öyrənə bilərlər?
“Belə böyük kluba gənc oyunçu gələndə, xüsusilə də öz ölkəndəndirsə, bir az tərəddüd edirsən,” – Richards etiraf edir. “Daxildə bir səs var: ‘Onu sən qoruyub, sən yönləndirməlisən’. Amma məni ən çox heyran edən odur ki, o, heç kimdən çəkinmir.”
“Çox vaxt gənc futbolçular gənc kimi oynayır. O isə çox yetkin oynayır, bu da ona çox kömək edir.”
Gozo isə, fərqinə varsın, ya yox, Richards-a da kömək edir. Artıq 26 yaşı var, 40-dan çox yığma oyunu. USMNT-də veteran sayılır. Artıq Dünya kubokunda oynayıb, 2030 dövrü üçün kapitan namizədlərindən biridir. ABŞ yığmasının heyətini sıralasan, ilk çəkilən adlardan biri o olacaq.
Gozo isə həmin səviyyəyə can atan tərəfdir. MLS-də yüksəlişi Dünya kuboku heyətinə düşmək üçün bir neçə ay gec gəldi. Amma USMNT-də debütü çox da uzaqda deyil. Onun yolu aclıqla, iddia ilə cızılıb. Richards öz yolunu yaxşı xatırlayır və bu aclıqdan yeni başlayan biri ilə danışmaq ona yaxşı təsir edir.
“Görürsən ki, milli komandaya necə son hədəf kimi baxır,” – deyir. “Mənim üçün ilk oyununa çıxmağa çalışan birinin gözündən baxmaq çox təravətləndiricidir. İndi yeni dövr başlayır. Dünya kuboku seçmələri gəlir, elə şeylər var ki, keçən dövrdə yaşamamışdıq.”
Müdafiənin sütunu və soyunma otağının səsi
Palace-də Richards-a baxan təkcə Gozo deyil. Klubun hazırkı durumunda o, komandanın ən vacib fiqurlarından birinə çevrilib.
Marc Guehi qışda getdi. Onu yayda Lacroix izlədi. Son illərin tarixi kuboklarını qazanan müdafiə xəttinin üçlüyündən iki nəfər artıq başqa yerdə oynayır. Richards isə hələ də buradadır. Ard-arda iki mövsüm kubok qaldıran komandanın mərkəzi müdafiəsindən son qalan sütun odur.
Bu, illərdir böyüdüyü, hazırlaşdığı roldur. İndi isə onu tam mənimsəməyə hazırdır.
“Bir neçə futbolçunu itirdiyimizi, yenilərinin gələcəyini anlayanda, milli komandada daşıdığım liderlik roluna bənzər bir rola Palace-da da keçmək mənə yaxşı təsir etdi,” – Richards deyir. “USMNT ilə yaşadıqlarım məni bura hazırladı. İndi daha çox səsli olmalıyam… Uşaqlar məndən təkcə dediklərimlə yox, etdiklərimlə də yol göstərməmi gözləyir.
“Bu, çətinlikdir, amma qaçdığım bir çətinlik deyil. Sadəcə yeni bir sınaqdır və karyeram boyu öyrənib böyümək istədiyim məqam məhz budur.”
Kubok dadı: 119 ildən sonra dəyişən mentalitet
Palace-də gözləntilər də dəyişib. Klub 2025-ci ildə FA Cup-ı qazanaraq 119 illik böyük kubok həsrətinə son qoydu. Ardınca Konfrans Liqasını götürdülər və Avropa kubokunu da muzeyə əlavə etdilər. Bu, klubun özünə baxışını kökündən dəyişdi. Artıq sadəcə Premyer Liqada qalmaq üçün mübarizə aparan komanda deyillər.
“Dörd il əvvəl bura ilk gələndə bu hədəflər nə real görünürdü, nə də ümumiyyətlə lövhəmizdə yazılırdı,” – Richards deyir. “İndi iki mövsət ardıcıl kubok qazanmışıq, dadını hiss etmişik. Davam etmək istəyirik və bu məni çox həyəcanlandırır.
“Yeni transferlər haqda danışanda, klubun mədəniyyətindən söz düşəndə, artıq bizdən ‘kubok qazanan komanda’ kimi danışırlar… İki, üç, dörd il əvvəl bu, bizim üçün real ssenari deyildi. İndi isə bunu etmişik və istəyirik ki, buradan gedəndə Palace-ı gəldiyimizdən daha yaxşı vəziyyətdə qoyaq.”
Richards bu planın mərkəzindədir. Və özü də istəyir ki, belə qalsın.
Uzun illər, xüsusilə də son dörd ildə onun üçün son hədəf aydın idi: Dünya kuboku. O qutuya artıq işarə qoyulub. İndi diqqəti yenidən klub futbolunun gündəlik mübarizəsinə yönəlir. Crystal Palace-da əsas oyunçular gedir, komanda davamlı dəyişir. Richards isə bu dəyişikliklərin içində sabit fiqura çevrilmək, klubu növbəti kuboklara aparacaq lider olmaq istəyir.
“Palace-də lider olmağa davam etmək istəyirəm,” – deyir. “Ümid edirəm ki, bu klub üçün daha bir kuboklu mövsümdə böyük rol oynayaram. Milli komandaya gəldikdə isə, ölkəmi bu dövr boyu kapitan kimi aparmaq, dörd ildən sonra daha bir böyük turnirdə olmaq inanılmaz olardı.”
Futboldan kənar həyat: London səması və kiçik pəncərə
Meydandan kənarda isə hər şey daha sadə, amma daha dərin bir hədəfin ətrafında fırlanır: kiçik qızı.
Valideynlikdə mövsüm bitmir.
“Şəxsi olaraq ən çox qızımın böyüməsini izləməyi sevirəm,” – Richards danışır. “Həyatdakı ən gözəl şeylərdən biridir: yarısı səndən, yarısı partnyorundan olan bir insanın böyüyüb öz şəxsiyyətini formalaşdırdığını görmək. Yeni ifadələr, yeni hərəkətlər qazanmasını izləmək möhtəşəmdir.
“Londonda səmanı yaxşı görən bir mənzilimiz var. Hər dəfə təyyarə uçanda dəli olur. Pəncərəyə baxıb 20-30 dəqiqə tərpənmədən dayanır, gözünü qırpmır. İşdə çətin gün olanda belə xırda şeylər evə qayıtmağı, sadəcə bu anı yaşamağı çox asanlaşdırır.”
Richards üçün keçmişə qapanmaq, miras haqda düşünmək vaxtı deyil. Palace tarixində öz yerini artıq tutub, amma o, hələ yekun hesabı açmaq niyyətində deyil. Onu daha çox bir sual düşündürür: qızı böyüyəndə atasına necə baxacaq?
“Mən elə bir iş görmək istəyirəm ki, özümlə fəxr edim, ailəm fəxr etsin, bir gün qızıma deyə bilim: ‘Bax, atan bunu etdi’,” – Richards deyir. “İyirmi il sonra Palace-a qayıdanda divarda afro saçlı Chris Richards rəsmi görsək, düşünürəm ki, bu, kifayət qədər gözəl son mənzərə olar.”
