Declan Rice və İngiltərə Futbol Komandasının İstiqaməti

Aaron Cresswell onu “təbiət möcüzəsi” adlandıranda, bu sadəcə köhnə komanda yoldaşına simpatiya deyildi. Declan Rice son illərdə futbolun ən ağır marafonlarından birini qaçıb. Və indi, İngiltərənin dünya çempionatına çılğın 4:2-lik Xorvatiya qələbəsi ilə başladığı axşam, ilk dəfə ciddi-ciddi sual yaranır: bu marafonun sonuna qədər nəfəsi çatacaqmı?

360 oyunun bədəni: dayanmayan Rice

2020-21 mövsümünün əvvəlindən bəri 360 oyun. Klub və yığma. Avropa səfərləri, final gərginlikləri, hər üç gündən bir başqa stadion, başqa təzyiq. West Ham-ın ardıcıl iki mövsüm Avropada dərin yürüşləri, Gareth Southgate dövründə İngiltərənin daimi dayağı olması, son üç ildə Arsenal ilə Premyer Liqa və Çempionlar Liqasında aparıcı fiqura çevrilməsi – hamısı eyni bədənin üzərinə yığılıb.

Bu mövsüm təkcə 63-cü oyununa çıxıb. Və Xorvatiyaya qarşı həmin 63-cü matçda 27 yaşlı Rice ilk dəfə həqiqətən yorğun göründü.

Meydanın mərkəzində ritm pozulmuşdu. Rice ilə Elliot Anderson arasında məsafə həddindən artıq böyüyürdü, İngiltərənin mərkəzi xətləri sanki dartılıb uzanmış kimi idi. Rice tez-tez çox geriyə çəkilir, Luka Modrić onu mövqedən qoparıb boş zonalara sürükləyirdi. İngiltərə topu itirir, mərkəzdə nəzarət əldən çıxırdı.

Thomas Tuchel-in Gana ilə oyuna qədər bu taktiki qırışları hamarlamaq üçün vaxtı var. Amma narahatlıq başqa yerdədir.

72-ci dəqiqə həyəcanı: nadir səhnə

3:2 hesabı, rəqib təzyiq edir, son 20 dəqiqə. Bu, normalda Declan Rice üçün ideal mühitdir: top qopar, oyunu sakitləşdir, tempi idarə et. Onun üçün tipik “burdayam” anları.

Əvəzləmə lövhəsində isə 4 nömrə yanır.

Tuchel açıqladı: belin aşağı hissəsi və yuxarı arxa bud əzələsində narahatlıq. Əvəzləməni “profilaktik” adlandırdı. Rice özü də Gana matçına hazır olacağını dedi. Kağız üzərində hər şey sakit görünə bilər.

Amma bu səhnə – İngiltərə hesabı qoruyarkən Rice-in çıxması – son altı ildə demək olar ki, baş verməyən haldır. Və bir sualı kəskinləşdirir: İngiltərə vitse-kapitanını bu tempdə nə qədər sıxa bilər?

Tuchel performansını ehtiyatla şərh etdi: “Declan qeyri-adi top itkiləri etdi.” Diplomatcasına cümlə, amma mərkəzdəki problem açıq idi. Rice 100 faiz deyildi. Və o bu formada olanda belə, İngiltərə onsuz oyuna çıxmaq istəmir.

Plan B yoxdur – hələlik

Məsələ budur: bu heyətdə Rice-in funksiyasını birbaşa təkrarlaya bilən ikinci futbolçu yoxdur.

Kobbie Mainoo top ilə möhtəşəmdir, amma nə fiziki gücü, nə də standart vəziyyət icrası Rice səviyyəsindədir. Jordan Henderson təcrübəlidir, amma 36 yaşındadır və Xorvatiyaya qarşı yüksək temp tələb olunduğu anlarda ehtiyatda saxlanıldı. Tuchel-in qarşısında aydın, sadə cavab yoxdur.

Rice meydanı tərk edəndə ilk reaksiya Jude Bellingham-ı geri çəkmək oldu. Kağız üzərində məntiqli görünən bu gediş, meydanda demək olar ki, Xorvatiyanın bərabərlik qoluna səbəb olacaqdı. Bellingham-ın rolu dağıldı, hücumda itdi, mərkəz isə yenə də boşaldı. Təcrübə cəmi səkkiz dəqiqə çəkdi.

Elə bu an Tuchel üçün yeni qapı açıldı.

Djed Spence oyuna daxil oldu, Bellingham çıxdı, Reece James isə sağ cinah müdafiəsindən mərkəzə keçdi – son 18 ayda Chelsea-də dəfələrlə icra etdiyi rola.

Və birdən-birə İngiltərə Rice-siz necə yaşaya biləcəyinin konturlarını göstərdi.

Reece James – gizli “altı nömrə”

James üçün bu mövqe yad deyil. Wigan-da 2018-19 mövsümündə də mərkəz yarımmüdafiəçi kimi oynamışdı. Karyerasının böyük hissəsini sağ cinah müdafiəçisi və ya sağ cinah yarımmüdafiəçisi kimi keçirsə də, Enzo Maresca-nın Chelsea-də 18 aylıq dövrü onun üçün dönüş nöqtəsi oldu.

İtalyan məşqçi James-i mərkəzə çəkdi. Əvvəl şübhələr vardı. Amma nəticə özünü çox gözlətmədi: keçən il Paris Saint-Germain üzərində qazanılmış Klub Dünya Kuboku finalında James mərkəzdə dominant çıxış etdi. Sonra Barcelona üzərində 3:0-lıq qələbədə Moisés Caicedo ilə tandemdə meydanın mərkəzini bağladı. Cəmi beş gün sonra Stamford Bridge-də Rice-i kölgədə qoydu.

Tuchel əvvəlcə tərəddüd edirdi. Chelsea-də onu çalışdırdığı illərdə James-i klassik sağ cinah müdafiəçisi kimi görürdü. Amma Maresca-nın ideyasını indi daha yaxşı anlayır. James fiziki cəhətdən güclüdür, oyunu oxuyur, müdaxilələri sərtdir, ötürmə diapazonu genişdir.

Dünya çempionatı üçün heyəti açıqlayanda Tuchel bunu açıq dedi: “Reece James altı nömrə oynaya bilər, çünki bunu Chelsea-də yüksək səviyyədə edir.” Məhz bu inam Adam Wharton və Alex Scott kimi gənclərin kənarda qalmasına səbəb oldu.

İndi isə həmin qərarın arxasındakı məntiq özünü göstərməyə başlayır.

Müdafiə zənciri dəyişir, risk artır

Tuchel heyət seçimində çoxməqsədliliyi ön plana çıxarıb. James mərkəzə keçərsə, sağ cinahda variantlar var: Spence, Ezri Konsa, Jarell Quansah. Hətta Konsa-nın sağda, amma faktiki olaraq üçüncü mərkəz müdafiəçisi kimi çıxış etdiyi, John Stones və Marc Guéhi ilə birlikdə daha simmetrik “üçlü” yaratdığı, sol tərəfdə isə Nico O’Reilly-nin daha sərbəst irəli çıxdığı model masadadır.

Bu, kağız üzərində maraqlı görünür. Amma bir böyük “amma” var: Reece James-in bədəni.

Onun zədə tarixçəsi uzun illərdir müzakirə mövzusudur. Xüsusilə də arxa bud əzələləri. Son zədə mart ayında baş verdi, təxminən iki aylıq fasilə. Chelsea onu diqqətlə idarə etməyə məcburdur. Hər oyunda maksimum yüklənməsi real deyil.

İngiltərə üçün bu, sadəcə taktiki deyil, tibbi tapmacadır. Tino Livramento baldır zədəsinə görə heyətdən çıxıb, yerinə Trevoh Chalobah çağırılıb. Mövsüm özü də heyətin çox hissəsi üçün ağır keçib. James sağ cinah müdafiəsində bir nömrədir, amma hər matça başlamağa məcbur edilə bilməz. Rice-in də yükü artarsa, James-i həm müdafiədə, həm də mərkəzdə daimi həll kimi görmək sadəlövhlük olar.

Florida günəşi və tükənmə qorxusu

Dünya çempionatından əvvəl Tuchel-in əsas narahatlığı məhz bu idi: fiziki durum. İngiltərənin turnirdən öncə Floridaya erkən uçması, günəş altında xüsusi hazırlıq düşərgəsi keçməsi təsadüfi deyildi. Bütün plan bədənləri yarışın ortasında deyil, sonuna qədər diri saxlamaq üzərində qurulmuşdu.

Rice isə bu ritmdən kənara çıxa bilmədi. Arsenal ilə Çempionlar Liqası finalına qədər getdi, yığmaya gec qoşuldu. Hər dəfə son həddə qədər oynamağı seçdi. Hər dəfə meydanda qalmağa israr etdi.

İndi sual budur: bunun əvəzini nə vaxt və necə ödəyəcək?

İngiltərə finala qədər gedərsə və Rice bu müddətdə real istirahət almazsa, mövsümü 70 oyunla başa vuracaq. Bu, müasir futbolun belə alışdığı rəqəmlərin də sərhədini zorlayan yükdür.

Tuchel-in alternativ planları artıq sadəcə nəzəri variant ola bilməz. Çünki İngiltərə üçün bu turnirin taleyi təkcə Rice-in nə qədər yaxşı oynayacağından yox, onun nə qədər oynaya biləcəyindən asılıdır.