Fransa – İngiltərə: Bürünc Medal Oyunu

Mükafatı heç kimin istəmədiyi oyun. Dünya çempionatının bürünc matçı həmişə belə adlanır. Lakin şənbə günü pərdə qalxan kimi Dallasdakı duel başqa məna daşıyacaq: Fransa – İngiltərə, iki yaralı nəhəngin qürur oyunu.

Deschamps üçün son döyüş, Tuchel üçün sorğu-sualdan qaçış. Və bu dəfə heç kim “dostluq oyunu” nağılına inanmır.

Deschamps üçün acı vidalaşma

İspaniya ilə yarımfinal fitindən sonra iki ehtimal vardı: ya Didier Deschamps haqlı çıxacaqdı, ya da yenə Dünya çempionatı finalına yüksələcəkdi. Gerçəklik ən sərt variantı seçdi. İspaniya onun “favorit” etiketini cırıb atdı, Fransa isə Dallasda sönük şəkildə 0:2 uduzdu.

Deschamps oyundan əvvəl İspaniyanı açıq-aşkar favorit elan etmişdi. Bu, yalnız mətbuat üçün deyil, bukmekerlər üçün də aydın siqnal idi. Luis de la Fuente-nin komandası isə Euro 2024 və 2024-25 Nations League yarımfinallarında Fransaya qarşı göstərdiyi soyuqqanlılığı təkrarladı. Mikel Oyarzabalın dəqiq penaltisi, ardından turnirin ən parlaq fiqurlarından biri olan Pedro Porro-nun zərbəsi – və İspaniyanın Argentina ilə final bileti rəsmiləşdi.

Ən çox sarsıdıcı olan isə bu deyildi. Kylian Mbappe və hücum xətti cəmi 0.31 Expected Goals-la (xG) məhdud qaldı. Bir vaxtlar qorxu saçan Fransa hücumu, Dallas Stadium-da İspaniya müdafiəsinin divarına çırpılıb dağıldı. “Müdafiə – hücum dueli” kimi təqdim olunan matçda La Roja arxa xəttdə demək olar ki, qüsursuz oynadı.

Bu axşam Deschamps Dünya çempionatlarında ən çox oyun keçirən baş məşqçi rekordunu yenilədi. Ancaq rekord, taktiki planı xilas etmədi. Daxildə də, kənarda da razılaşdıqları bir fikir vardı: Fransa məşqçi skamyasında bu dəfə çox səhv etdi. Elə Mbappe də oyundan dərhal sonra komandanın yanaşmasını açıq şəkildə tənqid etdi.

İndi 57 yaşlı məşqçi karyerasını elə özü “heç vaxt oynamaq istəmədiyini” dediyi matçda başa vurur. Amma masada hələ bir hədəf var: Fransa üçün dörd bürünc oyundan üçüncü medal. 1958-də Qərbi Almaniyanı 6:3 məğlub edərək – Just Fontaine-in dörd qolu ilə – podiuma qalxmışdılar. 1982-də Polşaya uduzub dördüncü oldular. 1986-da isə Belçikanı 4:2 ilə keçib yenə üçüncü yeri tutdular. İndi həmin tarixçəyə yeni bir sətir əlavə etmək şansı doğub.

İngiltərənin köhnə yaraları yenidən açılır

İngiltərə cəbhəsində də vəziyyət parlaq deyil. Yarımfinalda Argentina ilə duel öncəsi ölkədə havada asılı qalan optimizm, Atlanta axşamında dağılıb getdi. Thomas Tuchel-in planı, xüsusilə də hesab 1:0 ikən, onu bir anda “ictimai düşmən nömrə bir”ə çevirdi.

İngiltərə oyuna ağıllı başladı. Argentina cinahlarında boşluqları tapdılar, Anthony Gordon hesabı açdı. Bundan sonra isə komanda sanki özünə beton divar hördü: “Gəlin bizi sındırmağa çalışın”. Lionel Messi üçün bundan yaxşı dəvət ola bilməzdi.

Sekiz dəfə Ballon d’Or sahibi olan ulduz meydanda ritmi tam ələ aldı, əvvəl Enzo Fernandez, sonra Lautaro Martinez üçün qol ötürmələri verdi. Argentina oyunu çevirdi, titulu qorumaq yolunda irəlilədi, İngiltərə isə daha bir böyük turnir sarsıntısına yuvarlandı.

2018 kölgəsi yenidən qayıtdı. İngiltərə, Dünya reytinqində ilk onluqda olan komandalarla pley-off matçlarında hələ də baryeri aşa bilmir. Bu məğlubiyyət, belə rəqiblərə qarşı yeddinci Dünya çempionatı nokaut məğlubiyyəti kimi tarixə düşdü.

Daha bir acı statistika: XXI əsrdə Dünya çempionatında yarımfinalda hesabı açıb finala çıxa bilməyən yeganə ölkə – iki dəfə – İngiltərədir. 2018-də Xorvatiya, indi isə Argentina. FA-nın Tuchel ilə müqaviləni uzatmaq qərarı indi daha sərt suallar doğurur.

Bürünc oyunu bu fonunda xırda təsəlli kimi görünə bilər. Amma fakt budur: İngiltərə tarixində yalnız bir dəfə daha yaxşı nəticə göstərib – 1966-cı il çempionluğu. İki dəfə üçüncü yer uğrunda oynamış, hər ikisində uduzmuşdular: 1990-da İtaliyaya 1:2, 2018-də Belçikaya 0:2. İndi isə ən azı turniri podiumda bitirmək şansı var.

Amma bu, məyus İngiltərə üçün nə dərəcədə təsəlli olacaq? Üstəlik, son doqquz oyunda Fransaya cəmi bir qələbə, 2022 Dünya çempionatının 1/4 finalında Deschamps-ın komandası qarşısında yaşanan ağrı hələ də yaddaşlardadır.

Zədələr, dəyişikliklər və son şanslar

Fransa üçün ən ağır zərbələrdən biri William Saliba-nın zədəsi oldu. “Belim getdi, belim getdi” – müdafiəçinin meydanı tərk edərkən dediyi bu sözlər həm Fransa, həm də Arsenal azarkeşləri üçün həyəcan siqnalı idi. Onun durumuna dair rəsmi açıqlama hələ verilməyib, amma şənbə günü oynamaq şansı praktik olaraq yoxdur.

Bu, Maxence Lacroix üçün qapını açır. Crystal Palace müdafiəçisi İspaniyaya qarşı Saliba-nı əvəzləmişdi, indi isə start heyətində yer alması gözlənilir. Deschamps, Ibrahima Konate-ni “ən yaxşı vəziyyətində olmaması” və sol mərkəz müdafiəçisi kimi oynamamasına görə ehtiyatda saxlamışdı. Lakin indi Dayot Upamecano-nun da yerini itirməsi mümkündür. Son oyun, son düzəlişlər – Deschamps son dəfə taxtanı xırda-xırda dəyişməyə hazırlaşır.

Məşqdən xoş olmayan xəbər də gəldi: ehtiyat qapıçı Brice Samba zədələndi. Amma qapıda dəyişiklik gözlənilmir, əsas çərçivə qoruyucusu yerini qoruyacaq.

İngiltərədə də oxşar ssenari. Reece James, Argentina ilə yarımfinalda əzələ zədəsi ilə meydanı tərk etdi. Cəmi bir həftə əvvəl hamstring problemindən tam sağalmışdı, indi isə yenidən müalicə otağına qayıdır. Müdafiə xəttində planlar dəyişməlidir.

İki oyunluq cəzasını başa vuran Jarell Quansah variantlardan biridir. Amma hazırda “an”ın adamı Djed Spence sayılır. Onun cinah dəyişib əks tərəfə keçməsi, Nico O'Reilly-nin isə sol tərəfə qaytarılması ehtimalı yüksəkdir. Jordan Henderson bilək zədəsinə görə yenə meydanda olmayacaq, amma qalan heyət bürünc matçı üçün tam hazırdır.

Tuchel-in buraya “eksperimental” heyətlə çıxacağı gözlənilmir. Alman mütəxəssis, ən azı turniri yüksək notla bitirmək üçün güclü start on birinə güvənməlidir. Lakin kölgədə daha bir narahatlıq dolaşır: Jude Bellingham-ın mümkün cəzası. Argentina oyunundan sonra Valentin Barco-nun baş nahiyəsinə vurduğu zərbə kameralar tərəfindən aydın şəkildə qeydə alınıb. İntizam orqanlarının qərarı bu qarşılaşmanın taleyinə təsir edə bilər.

Fransanın ehtimal olunan start heyəti:
Maignan; Kounde, Konate, Lacroix, T. Hernandez; Kone, Zaire-Emery; Cherki, Olise, Doue; Mbappe

İngiltərənin ehtimal olunan start heyəti:
Pickford; Spence, Konsa, Guehi, O'Reilly; Rice, Anderson; Rogers, Bellingham, Gordon; Kane

Bürünc üçün deyil, nüfuz üçün

Bu oyun kağız üzərində “təsəlli finalı” kimi görünə bilər. Amma meydanda söhbət başqa şeydən gedəcək: nəsil dəyəri, məşqçilərin mirası və iki futbol ölkəsinin öz gücünə inamı.

İspaniya, Fransanın hücumunu necə susdurmağın planını bütün dünyaya göstərdi. İngiltərə isə bu planı təkrarlayacaq qədər taraz, yetkin və soyuqqanlı görünmür. Yarımfinalda nokaut mərhələsində bircə dəfə də olsun qapısını toxunulmaz saxlaya bilməyən komanda, Mbappe və onun arxasındakı texniki xəttə qarşı eyni risklə meydanda olacaq.

Fransa bir gün artıq dincəlib. Hem fiziki, həm də psixoloji baxımdan. Bu, belə qısa fasilələrdə az şey deyil. Deschamps üçün son oyun, Mbappe üçün isə bu nəsil ilə Dünya çempionatında bəlkə də son bürünc şansı. İngiltərə üçün isə sual daha sərtdir: daha bir dördüncü yer bu komandanın özünə inamını haraya qədər aşındıracaq?

Şənbə axşamı Dallasda cavablar tapılacaq. Və bürünc medal lövhədə kiçik görünə bilər, amma bu iki komanda üçün həmin metalın çəkisi mövsümlərin gedişatını dəyişə biləcək qədər ağırdır.