“Defy the odds”.
Manchester United Women üçün 2025-26 mövsümünün şüarı qısa, sərt və iddialıdır. Klub rəhbərliyindəki yüksək vəzifəli şəxslərdən birinin masasından çıxan bu cümlə yeni mövsüm üçün savaş çağırışı kimi düşünülmüşdü: nəhayət Avropadasan, amma hələ də Women’s Super League-də Arsenal, Chelsea, Manchester City kimi oturuşmuş nəhənglərlə eyni masaya əyləşməyə çalışırsan.
Ancaq bu şüar indi daha çox dediklərindən çox demədikləri ilə maraq doğurur.
Komandaya yaxın olanların dilində bir müddətdir eyni fikir dolaşır: bu “möcüzə”ni reallaşdırmaq tapşırığı verilən oyunçuların özləri, müəyyən mənada, həmin “əleyhlərinə olan şərtləri” elə öz klublarının yaratdığını hiss edirlər. İçəridə və komandaya yaxın mənbələr bir neçə mövsümdür eyni cümləni təkrarlayır: “Oyunçular daha yaxşısına layiqdir”.
Bu komanda illərdir real imkanlarından artıq nəticə qoparır. Elə bu həddən artıq gərginlik, bu “öz gücünün fövqündə oynamaq” məcburiyyəti də soyunub-geyinmə otağında sıx bir ruh, bərkimiş bir nüvə formalaşdırıb. Çərşənbə günü Münhendə həmin ruh United-i yenidən möcüzənin astanasına gətirdi: Melvine Malard erkən vurduğu qolla hesabı ümumilikdə 3-3 etdi, qarşıda isə daha 79 dəqiqə var idi. Rəqib – səkkiz dəfə ardıcıl 1/4 final görmüş Bayern Munich.
Sonra isə köhnə çatlar yenidən üzə çıxdı.
İkinci Hissə
İkinci hissəyə United daha dərin, daha ehtiyatlı bir mərkəzlə çıxdı; yorğun, zədələrlə didik-didik olmuş heyətlə. Ehtiyat skamyasında cəmi dörd meydan oyunçusu, onlardan biri – cəmi 18 yaşlı Jess Anderson, həftəsonu WSL-də debüt etmişdi. Bayern isə fasilədən sonra sürəti artırdı, pressinqi sıxdı, hücuma axını gücləndirdi. United nə ritmə cavab verə bildi, nə də oyunu sakitləşdirə.
Rəqəmlər soyuq, amma danışandır: ilk hissədə altı zərbə, dördü qapıya, ikinci hissədə isə cəmi bir cəhd, xG – sıfır, topa sahibolma – 24 faiz. Bayern 45 dəqiqəyə doqquz zərbə və 1.45 xG yazdırdı. United-in fədakar müdafiəsi uzun müddət dayandı, amma axırda sındı: son 10 dəqiqədə iki ardıcıl künc zərbəsindən qol, 5-3 ümumi hesab və xəyalların dağılması.
Mövsüm boyu künc və standart toplarda görünən zəiflik Münhendə 12-ci və 13-cü kornerdə cəzasını kəsdi. Bütün mövsüm “xətti qorumaq” olar, amma onu hər dəfə yenidən “müəyyən olunmuş həddi aşmaqla” müdafiə etmək olmur.
İndi sual budur: bu çıxış United Women-i hara qoyur?
Komanda artıq Avropadan və FA Cup-dan kənardadır, League Cup finalında Chelsea-yə uduzub, WSL-də isə son üç turda yenidən Çempionlar Liqasına düşmək uğrunda çarpışır. Klub daxilində və idarə heyətinin müxtəlif pillələrində aylardır dolaşan sual dəyişmir: bu komanda gələn mövsüm Avropaya necə qayıdacaq və bunu elə bir mühitdə necə edəcək ki, hər dəfə yenidən “möcüzə” gözlənilməsin?
Yayda Jess Park, Fridolina Rolfo və Julia Zigiotti Olme heyətə qatıldı, amma daha iki hədəf oyunçu üçün klub rəqiblərə uduzdu. Bundan sonra qadınlar komandasına yatırımı artırmağın başqa yolları – o cümlədən xarici sərmayə ehtimalı – masaya gəldi.
INEOS-un 2024-cü ilin dekabrında klubda azlıq payı alması ilə qadınlar komandasına əlavə maliyyə axını zərurəti rəsmi şəkildə tanındı, amma sürət yavaşdır. Həmin il klubun həmtəsisçisi Sir Jim Ratcliffe açıq şəkildə bildirmişdi ki, diqqətini ilk növbədə kişi komandasının əməliyyat və maliyyəsinə yönəltməsi qadınlar üçün planlara tam cəlb olunmasına mane olur.
Bu mövsüm isə məhdud heyətlə bir neçə cəbhədə mübarizə aparmaq gərginliyi daha aydın göstərdi: Avropada və ölkə daxilində rəqabət tempi sürətlə artır, United isə nəfəsi çatdırmaqda çətinlik çəkir.
Mart ayına qadınlar strukturunda əsas fiqurlar və klubun icraçı rəhbərliyi üçün kritik görüş planlaşdırılmışdı. Məqsəd – qadınlar komandası üçün müxtəlif investisiya modellərini, o cümlədən xarici tərəfə pay satmaq ehtimalını müzakirə etmək idi. Klubdakı mənbələr deyir ki, xarici sərmayə variantı tez bir zamanda rədd edilib və konkret plan formalaşmayıb. Buna baxmayaraq, prosesə bələd olan bir neçə şəxs bildirir ki, daxili müzakirələr davam edir, yekun tövsiyələr hələ klubun idarə heyətinə və sahiblərinə təqdim olunmayıb.
Bu söhbətlərin fonunda brendin müəyyən incə dəyişikliklərlə yenilənməsi ideyası da qaldırılıb. Bir neçə mənbə bunu təsdiqləsə də, yüksək rəhbərlik səviyyəsində belə bir addım atmaq niyyəti yoxdur.
Qadınlar futbolunda sərmayə axtarışı yalnız United-ə məxsus deyil. Ötən mayda Reddit-in həmtəsisçisi və Angel City həmtəsisçisi Alexis Ohanian Chelsea Women-də təxminən 10 faiz pay alaraq komandaya 20 milyon funt sterlinqlik dəyər biçdi və ümumi qiymətləndirməni 200 milyonun üzərinə qaldırdı. Everton Women dekabrda Kanadada yerləşən GED Investments-dən azlıq sərmayəsi qəbul etdiyini açıqladı. Sunderland Women isə ABŞ mərkəzli Sixth Street-in qadın idmanı platforması Bay Collective vasitəsilə çoxluq payının satışı üzrə irəliləmiş danışıqlar aparır.
United-də müzakirələrin davam etməsinin səbəbi həm bu dəyişən bazar reallığı, həm də artan daxili zərurətdir. Komandaya yaxın bir neçə şəxs klubun oyunçu maaşları və transfer haqlarındakı yeni bazar qiymətlərinə çatmaqda çətinlik çəkdiyini, büdcə məhdudiyyətlərinin sərt olduğunu deyir. Klub daxilindən cavab isə fərqlidir: bu, “davamlı model”in nəticəsi kimi təqdim olunur.
Yanvar pəncərəsində heyətə qatılan ən azı iki oyunçunun transferi əslində yayda planlaşdırılmışdı, amma gecikdi. Gələn yay üçün nəzərdə tutulan bir transfer isə hələ də rəsmiləşdirilə bilmir – ümumi büdcəyə cavabdeh qərarvericilərdən gələn qeyri-müəyyənlik səbəbilə.
Mövsüm boyu klubun yuxarı eşelonuna dəstək tələbi ilə müxtəlif siqnallar göndərilib. Onlardan biri – WSL rəqiblərindən birinə qarşı matçda zədələrdən boşalmış, cəmi bir neçə nəfərlik ehtiyat skamyasının ekran görüntüsü.
Mənbələr komandanı fiziki olaraq “son həddə qədər sıxılmış” kimi təsvir edir. Zədəlilər siyahısı uzundur: Dominique Janssen, Ellen Wangerheim, Anna Sandberg, Leah Galton, Elisabeth Terland, Ella Toone. Bayern-ə qarşı cavab oyununda Simi Awujo da əzələ dartılması ehtimalı ilə meydanı tərk etdi. Nəticə: məşqlər əsasən taktiki gəzintilər, analiz və bərpa seanslarına çevrilib, çünki daha bir zədənin riski hamını qorxudur.
Tamamilə sərmayəsiz bir mühitdən danışmaq da ədalətli olmazdı. Marc Skinner-in beş illik dönəmində klub 37 transfer gerçəkləşdirib. Komandanın ümumi əməliyyat büdcəsi 2021-22 mövsümündəki 5 milyon funtdan 2024-25-də 10.7 milyona qalxıb.
Bu rəqəmlər bir tərəfdən “davamlı inkişaf” modelinə işarə edə bilər. Ancaq həm içəridən, həm də çöldən bir qrup insanın vurğuladığı fərq başqadır: davamlı sərmayə ilə rəqabət üçün yetərli sərmayə eyni şey deyil.
Ötən mövsüm United qadınlar komandasının maaş xərci 5.88 milyon funt olub – Arsenal-ın 11.3 milyonluq paketinin təxminən yarısı. WSL-də dördüncü olan Manchester City qadınlar komandası 14 milyon funt əməliyyat xərci açıqlayıb, bu da United-dən 4 milyon artıqdır. Chelsea hələ 2024-25 mövsümünün hesabatlarını təqdim etməyib, amma ondan əvvəlki mövsümdə – ardıcıl beşinci WSL çempionluğu, FA Cup və Çempionlar Liqasında yarımfinal – qadınlar komandasının ümumi əməliyyat büdcəsi 20 milyonun üzərində idi. United-in ikiqatı.
Skinner dönəmində United liqada dördüncü, ikinci (klub tarixi üçün rekord), beşinci və üçüncü yerləri tutub. Dörd böyük finala çıxıb, amma yalnız birində – 2023-24 FA Cup-da Tottenham Hotspur üzərində 4-0 hesablı qələbə ilə – kuboku qaldırıb. Digər üç finalda Chelsea-yə ümumi 0-6 hesabı ilə uduzub.
Son iki mövsümdə Skinner-in komandası Chelsea, Arsenal və City-yə qarşı bütün turnirlərdə cəmi 17 oyunda üç qələbə qazanıb. Manchester United, Chelsea-yə son 19 oyunda yalnız bir dəfə – 2023-24 FA Cup yarımfinalında – qalib gəlib. Skinner-in şəxsi göstəricisi də sərtdir: London klubuna qarşı 15 matçda bir qələbə, bir heç-heçə.
Komandaya yaxın bəzi səsələr Skinner-in gənc istedadları inkişaf etdirmək bacarığını sorğulayır, onun daha çox artıq formalaşmış, təcrübəli oyunçularla işləməyi üstün tutduğunu deyir. Statistika da bu narahatlığı gücləndirir: United bu mövsüm WSL-də 21 yaşdan aşağı oyunçulara verilən dəqiqələrdə liqanın sonuncusudur. 16 yaşlı Layla Drury 15 fevralda WSL-də debüt edənə qədər Skinner bütün mövsüm ərzində 21 yaşdan aşağı oyunçunu cəmi 90 dəqiqə meydanda saxlamışdı. Həmin vaxt da zərurətdən – Safia Middleton-Patel noyabrda Manchester City-yə 0-3 uduzulan oyunda göz yuvası sınığı yaşayan əsas qapıçı Phallon Tullis-Joyce-un yerini doldurmuşdu.
Bəzi oyunçuların şikayəti də eynidir: texniki zona susqundur. Matçlar zamanı hücum quruluşu ilə bağlı az göstəriş verilir, kombinasiyalar meydanda “improvizasiya” ilə yaranır. Skinner meydanda birbaşa məşq prosesinə nadir hallarda qoşulur, texniki məşqləri əsasən köməkçilərinə həvalə edir – özünü daha çox idarəçilik və kommunikasiya öhdəliklərinə yönəldir.
Məşqlərdə də bənzər mənzərə: heyətin qısalığı və zədələrə görə bəzi məşqçilər ya məşqlərdə birbaşa oynayaraq say tamamlayır, ya da hakimlik edir. Taktiki təlimat isə bəzən ikinci plana keçir.
Amma hamı bu mənzərəyə eyni cür baxmır. Başqa mənbələr Skinner-in ictimai təzyiqi öz üzərinə götürmək istəklərini, komandanı mətbuatın zərbəsindən qorumağa çalışmasını yüksək qiymətləndirir. Onu, xüsusən mövcud məhdudiyyətlər fonunda, müdafiə təşkilatlanmasında düşündüyündən daha çevik, taktiki cəhətdən daha ağıllı hesab edənlər də var. 43 yaşlı mütəxəssis həm ictimai, həm də qapalı mühitdə səmərəli ünsiyyətçi kimi təsvir edilir, oyunçularla tez-tez fərdi söhbətlər aparır.
Bəzi futbolçular meydanda bu azadlıqdan zövq alır, amma Avropada və İngiltərədə daha ağıllı, daha güclü rəqiblərə qarşı bu yanaşma bəzilərini “silahsız” buraxır. Çərşənbə günü Münhendə ikinci hissə bunun bariz nümunəsi idi: United rəqibin dalbadal hücumlarına cavab verə bilmədi, irəli çıxmaq üçün plan tapmadı.
Mövsüm boyu komandanın künc və cərimə zərbələrinə qarşı müdafiəsi həm içəridən, həm də çöldən sərt tənqid alıb. Uzun illər qapıçılarla işləyən və eyni zamanda standart vəziyyətlərə qarşı müdafiəyə cavabdeh olan Ian Willcock ötən yay bir neçə digər məşqçi ilə birlikdə klubdan ayrıldı. Onun dövründə United 2022-23 mövsümündə WSL-də “quru oyunlar” rekordu qırmışdı. Onun yerini Liverpool Women-dən gələn Joe Potts tutdu.
Yeni mövsümdə isə tablo fərqlidir: FA Cup-ın 1/8 finalında Chelsea-yə əlavə vaxtda künc zərbəsindən buraxılan qolla 1-2 məğlubiyyət, indi isə Bayern-ə qarşı son dəqiqələrdə iki künc zərbəsindən qapıya yol. Kapitan Maya Le Tissier matçdan sonra Disney-ə verdiyi açıqlamada acı həqiqəti etiraf etdi: “FA Cup-da da, indi də – bütün turnirlərdə standart vəziyyətlərdən kənarda qaldıq. Bunun üzərində işləməliyik”.
Skinner-in ümumi taktiki qərarları da sorğu altındadır. League Cup finalında Elisabeth Terland-ı “10 nömrə” rolunda oynatmaq, yanvardan Hammarby-dən gətirilən mərkəz hücumçusu Ellen Wangerheim-i cinahda yerləşdirmək bu sualları daha da artırdı. Wangerheim fevralda League Cup finalı öncəsi The Athletic-ə müsahibəsində danışıqlar zamanı özünə “9 nömrə” – mərkəz hücumçu rolu vəd edildiyini demişdi. Sonradan klub Bayern Munich-dən Lea Schuller-i də hücuma gətirdi.
Wangerheim 10 fevralda “cinahda oynamağa öyrəşmək üçün bir az məşq və oyun lazımdır” deyirdi, amma sıx təqvim nə onun, nə də Schuller-in yeni liqaya adaptasiya üçün yetərincə rəsmi olmayan oyun tapmasına imkan verdi. Klub daxilindən bir mənbə isə iddia edir ki, Wangerheim-ə əvvəldən bəzən cinahda da oynayacağı açıq şəkildə bildirilib.
Bütün bu xaosun fonunda United-in Çempionlar Liqasındakı debüt mövsümünün belə dramatik bitməsi udulması çətin bir dərmandır. Amma liqada hələ üç oyun var və komanda mövsümü başladığı kimi bitir: yenidən “şərtlərə qarşı çıxmağa” çalışaraq. Gələn mövsüm Avropaya bilet almaq üçün, çox güman ki, son turda Chelsea-yə qarşı həmin bir qələbəlik 19 oyunluq kabusu qırmaq, ondan əvvəl isə beşinci yerdəki Tottenham Hotspur və altıncı Brighton & Hove Albion üzərində qələbə qazanmaq lazım olacaq.
Bu xətti, bu gərgin tarazlığı United bu mövsümdən sonra nə qədər saxlaya biləcək? WSL-də United-dən aşağıda olan üç klubun yüksək vəzifəli şəxsləri The Athletic-lə söhbətlərində növbəti mövsümdə keçmək istədikləri əsas komandanın məhz United olduğunu deyiblər. Səbəb kimi yalnız transfer bazarında maliyyə limitlərini yox, həm də komandanı əhatə edən infrastruktur çatışmazlıqlarını göstərirlər.
Marc Skinner Münhendəki məğlubiyyətdən sonra mətbuat qarşısına çıxıb belə dedi: oyunçularının mövcud resurslarla etdikləri işdən “inanılmaz dərəcədə qürur duyur”. Manchester United loqosunu daşıdıqları üçün hamının onları “dünyanın ən yaxşı komandası” kimi görmək istədiyini, özlərinin də bu iddianı daşıdığını, amma hələ səkkiz illik klub olduqlarını xatırlatdı. Tənqidlərin öz üzərinə gəlməsinə razıdır, bunu “işinin bir parçası” sayır. Sonra isə bir cümlə ilə məsələni klubun qapısına qoydu:
“Əgər bu mərhələlərdə rəqabət aparmaq istəyiriksə, bu gün nə etməli olduğumuzu gördük. İndi seçim klubundur, elə deyilmi?”
