Martin O’Neill və Celtic-in 14-cü çempionluğu

Telefonun ekranında vaxt 16:47-ni göstərir, tarix 16 may. Məkan – Celtic Park. Kadrajın o başında, təxminən 70-80 metr aralıda eynəkli bir siluet: Martin O’Neill.

74 yaşlı, “müvəqqəti” baş məşqçi sayılan O’Neill köhnə üslublu idman geyimində qapıda dayanıb, balaca nəvələrinin zəif, amma sevinc dolu zərbələrini qarşılayır. Səhnə isti, demək olar nostaljik idi. Bir az da qeyri-adi – çünki ondan cəmi iki saat əvvəl həmin qapının önündə tam başqa bir dünya yaşanmışdı.

Saat 14:30-da çəkilən əvvəlki fotoda eyni qapı ağzında başqa bir qəhrəman var idi. Callum Osmand. Onun vurduğu üçüncü qol Hearts üçün mövsümün nağılını cırıb atdı, Celtic üçün isə Scottish Premiership titulunu möhürlədi. Qapı qarşısı yaşıl-ağ xaosa çevrilmişdi: Osmand görünmürdü, çünki artıq oyunçuların, heyətin, meydançaya axışan azarkeşlərin qucağında itib-batmışdı. Bəziləri köynəksiz, bəziləri göz yaşlı, hamı qışqırırdı.

Meydanın o biri tərəfində isə tamam başqa mənzərə. Hearts oyunçuları ya diz çöküb, ya da başlarını əllərinin arasına alıb donub qalmışdı. 66 illik liqa həsrətinin qırılmasına üç dəqiqə qalmışdı. Üç dəqiqə. 2026-cı ilin futbola lüğət hədiyyəsi olan “Mayo anı”na bənzəyən bir tarix yazılacaqdı. Sonra səhnəyə Daizen Maeda çıxdı. Və hər şey dəyişdi.

Celtic-in Çempionluğu

Celtic-in 15 mövsümdə 14-cü çempionluğu kağız üzərində qeyri-adi görünməyə bilər. Amma bu mövsüm fərqli idi. Gözlənilməz Hearts yürüşü, Celtic-də Rodgers–O’Neill–Nancy–O’Neill “məşqçi hoppancası”, Rangers-in davam edən dalğalanması – bütün bunlar titulun dəyərini başqa yerə daşıdı.

O qarışıqlığın, o səs-küyün mərkəzində yenə O’Neill var idi. Ondan “nağıllar” barədə soruşurdular, bir həftə sonra Dunfermline və Neil Lennon-a qarşı Scottish Cup finalında “dubl” qazanmaqdan danışırdılar. Hamı elə bilirdi ki, həmin final onun Celtic-də son günü olacaq.

Parkhead-də final fitinin səsindən çox, meydançaya dolan sevincin səsi eşidildi. Hearts oyunçuları, Celtic-in gözünün içinə baxan coşqu ilə üz-üzə qaldı, bir an belə dayanmadılar – paltardəyişmə otağına yox, birbaşa stadiondan çıxdılar, formalarını belə dəyişmədən. Bu xaos O’Neill-in günahı deyildi, əlbəttə. Klub ertəsi gün rəsmi üzr istədi, çoxları artıq xatırlamır. Amma O’Neill o günün zövqünü çıxarmaqda azad idi; bu titul ona öz sözləri ilə “yaşamaq üçün səbəb” vermişdi. Hətta abidə ideyası belə dillərə düşmüşdü.

Ancaq məlum oldu ki, fit nəinki mövsümə, O’Neill-in Celtic karyerasına da hələ çalınmayıbmış. Cəmi 26 gün sonra klub onu bir illik + bir il opsiyalı müqavilə ilə daimi baş məşqçi kimi elan etdi. Reaksiya qarışıq idi: təəccüb, sevinc, eyni zamanda planlaşdırmanın çatışmazlığı ilə bağlı narazılıq. Celtic-in klub və azarkeş kütləsi olaraq bölünmüş olduğu yenilik deyil. Elə buna görə O’Neill Hearts-ə qarşı həmin gün tribunaya dönüb “birlik”dən danışmışdı.

Yeni Mövsüm

Təqvim 37 gün irəli atılır. Celtic Park yenə dolur, amma bu dəfə rəqib sadəcə Middlesbrough, oyun isə adi mövsümöncəsi yoldaşlıq görüşüdür. O’Neill proqram qeydlərində “dramatik və həyəcanlı” son görüşü yada salır.

Günəş yenə parlayır, O’Neill yenə eyni idman geyimindədir. Amma tribunalar fərqlidir. Təxminən 6 min azarkeş. Səslər seyrəlmiş, rənglər azalmış. Səbəblər müxtəlif göstərilir, amma bir amil açıqdır: klubun istiqaməti ilə bağlı narazılıq. Bununla belə, cəmi üç həftə əvvəl açıqlanmışdı ki, mövsümlük biletlərin 99,5 faizi yenilənib. Kağızda sadiqlik, tribunada suallar.

Meydanda olmayanlar da diqqət çəkirdi. Motherwell-ə qarşı mövsümün axarını dəyişən 90+9-cu dəqiqə penaltisini vuran Kelechi Iheanacho artıq orada deyildi – Celtic-lə yenidən anlaşmaq əvəzinə, Türkiyənin ikinci liqasında Bursaspor-a keçmişdi. Daizen Maeda isə yoldaydı, istiqamət – Ipswich Town.

Brendan Rodgers bu gedişlərdə Kyogo Furuhashi, Nicolas Kühn, Adam Idah adlarının əks-sədasını eşidib. Celtic azarkeşlərinin böyük hissəsi də elə. Digər tərəfdən, bir çoxu klubun Iheanacho-nun yüksək maaş tələblərindən geri çəkilməsini də anlayırdı. Glasgow-da isə bir həftə keçməmiş yeni şayiə doğuldu: guya transfer siyasəti O’Neill-i belə istefa həddinə gətirib.

Amma ötən şənbə o, yenə orada idi – Celtic-in son mövsümöncəsi oyununda, bu dəfə rəqib AC Milan. Tribunada 20 mindən çox adam. Və yeni bir sima: Camilo Duran. Qarabağ-dan gətirilən kolumbiyalı hücumçu, ötən mövsüm Champions League-də Benfica-ya qol vurmuşdu, Middlesbrough-a qarşı da zərif bir tamamlanma göstərdi. Üç mövsümöncəsi oyunda üç qol – rəqəmlər az, amma mesaj aydındır.

Bu, O’Neill-ə müəyyən rahatlıq verdi. Bir neçə gün sonra daha bir hücumçu gəldi: Kasper Høgh. Təxminən 13 milyon avroya, Maeda-dan qazanılan məbləğə yaxın bir rəqəmə. Høgh-in CV-sində bir cümlə xüsusi seçilir: keçən mövsüm Bodo/Glimt-in Manchester City üzərində 3:1 hesablı Champions League qələbəsində iki qol.

Kağız üzərində hesab sadədir: əgər Høgh və Duran o səviyyədə qol vura bilirlərsə, Dundee-yə qarşı bazar ertəsi, sonra Kilmarnock, Falkirk, Aberdeen, St Mirren kimi rəqiblərə də qol vurmalıdırlar. Bunlar Celtic-in ilk beş liqa oyunu olacaq. Heç biri ötən mövsüm İskoçiyanın ilk beşliyinə düşməmişdi.

Bu nisbətən yumşaq start, avqustun ortasında gözlənən ev-səfər Champions League təsnifat cütlüyünə hazırlaşmaq üçün fürsət verir. Celtic bu mərhələdə əvvəllər də büdrəyib – ötən il Kairat Almaty qarşısında yaşanan uğursuzluq Rodgers-i qəzəbləndirmişdi. Satış klubun iqtisadi modelinin dəyişməz hissəsidir, amma Arne Engels kimi mümkün gedişlər yeni transferlərlə balanslaşdırılsa, mövsümün əvvəlində ritm tutmaq şansı var.

Bu ehtiyatlı nikbinlik, ötən ilin oktyabrında Dermot Desmond-un dilə gətirdiyi “zəhərli atmosfer”dən xeyli uzaqda dayanır. Yenə də, azarkeşlərin klub idarəçiliyinə şübhəsi yalnız bir şərtlə yumşalacaq: komanda Avropada təkcə iştirak etməyə yox, orada yaşamağa, böyüməyə qadir olduğunu göstərsə.

Transfer pəncərəsinin bağlanmasına hələ bir ay var, 31 avqusta qədər çox şey dəyişə bilər. Hazırkı mənzərədə isə Glasgow-un mavi tərəfi – Rangers – daha hərəkətlidir. Onların ötən mövsümkü səpələnmişliyini təkrarlaya bilməyəcəyi hissi güclənir.

Hearts və Rangers

16 mayda Parkhead-də Hearts-in baş məşqçisi Derek McInnes idi. İndi o, Ibrox-da oturacaq. Həmin gün Hearts-in kapitanı və qol müəllifi Lawrence Shankland idi. O da Ibrox-a köçüb. Komandanın mövsümün ən yaxşı oyunçusu seçilən, mərkəz xəttinin ürəyi Cammy Devlin də Rangers formasını geyinəcək. Maroon rəngli bu üçlükdən klubda çatışmayan sərtliyi, xarakteri gətirmələri gözlənilir.

McInnes son beş ildə Rangers-in altıncı, son 12 ayda isə üçüncü daimi baş məşqçisidir. Nə Russell Martin, nə də Danny Röhl tribunaları inandıra bildi. McInnes isə keçmiş oyunçu kimi klubun ruhuna daha uyğun görünür. Amma fakt sərtdir: Rangers son dörd mövsümün üçünü kuboksuz başa vurub. Gözlənti ağırdır. O, mövsümə cümə axşamı Tannadice-də başlayacaq və artıq ilk gündən addımını bərk basmalıdır.

McInnes-in Hearts-dən ayrılması Tynecastle-ə yeni ad gətirdi: Wouter Vrancken. Belçikalı çalışdırıcı indiyə qədər cəmi iki oyuna çıxıb və hər ikisi də Sturm Graz-a qarşı Champions League təsnifatında məğlubiyyətlə bitib. Onun üçün də, klub üçün də ötən mövsüm İskoç futboluna enerji, rəng və dramatizm qatan o dalğanı təkrarlamaq asan olmayacaq.

Hearts ötən mövsüm sona qədər itələyib, nəfəs kəsmişdi. Bu mübarizə Celtic-in titulunu daha dəyərli, Hearts-in isə məğlubiyyətini daha ağır göstərdi. Növbəti mövsümün son tarixi yenə eynidir: 16 may 2027. O’Neill-in nəvələri həmin günü təqvimdə dairəyə alıblarsa, təəccüblü olmaz.

Çünki İskoçiyada hekayələr adətən mayda yazılır. Bəzən də, bir qoca məşqçinin nəvələrinə qapıda durduğu sakit bir şənbə günündə.