Mövsümün Son Günü: Tottenham və Düşmə Dramı

Mövsümün sonu adətən eyni mənzərədir: on oyun eyni saatda, hər qol başqa stadionda ürəkləri sıxır, tribunalar “elə indi” xəbərlərinə qulaq kəsilir. Çempionluq yarışı bu dəfə finişə qədər gəlmədi, amma Tottenham sayəsində Premyer Liqada yenə də son turda əsəbləri yeyən bir düşmə dramı var. Və bu, kifayət qədər böyük hadisədir.

Avrokubok uğrunda mübarizəni unudun. Həmin zonada olanlardan başqa kimsə həqiqətən yanıb-yaxılmır. Bu bazar əsas səhnə aşağıya, uçuruma yaxına aiddir.

Arada Crystal Palace – Arsenal qarşılaşması kimi qəribə detallar da var: bir tərəfdə fikri tam başqa oyunda olan komanda, o biri tərəfdə üç gecədir yata bilməyənlər. Ya möhtəşəm, ya da dəhşətli olacaq. Amma son turun mərkəzi deyil. Mərkəz başqadır.

İzlənəsi oyun: Tottenham – Everton

James Maddison vəziyyəti “utancverici” adlandırmışdı. Haqlıdır. Tottenham Premyer Liqanın son turuna real şəkildə düşmə təhlükəsi ilə çıxır.

Keçən mövsüm də 17-ci yeri tutmuşdular, indiki xalları ilə eyni göstərici. Fərq ondadır ki, o vaxt aşağıda üç komanda çoxdan qopmuşdu, təhlükə aylarla əvvəl aradan qalxmışdı. İndi isə dibdə yalnız iki komanda tam sıradan çıxıb, üçüncü bilet hələ açıqdır.

O vaxt da bəhanələr vardı – bərbad formada olsalar da, təhlükəsizlik təmin olunandan sonra Avropa Liqasına üstünlük verilməsi az-çox məntiqli görünürdü. Bu mövsüm isə yeganə yumşaldıcı məqam yenə dəhşətli zədə siyahısıdır. Amma bunun da əks-arqumenti hazırdır: Tottenham yanvarda artıq yarı-komanda ilə oynayırdı və yenə də heç nə etməməyi seçdi ki, birdən “panikaya düşüblər” deyilməsin. Nəticə ortadadır.

Ən ağır ittiham isə yanvarda Thomas Frank üçün verilən qərarsızlıqla bağlıdır. Nə ciddi dəstək, nə də cəsarətli istefa. Xüsusən də sağ cinahda.

Brennan Johnson-un yaxşı pula satılması klub üçün adi olmayan, amma əslində ümidverici addım idi. Nə Tottenham-da, nə də sonradan Palace-də göstərdiyi oyun bu satışın səhv olduğunu deməyə əsas vermir. Amma elə növbəti oyunda Mohammad Kudus-un ağır zədələnməsini görüb, həm onu, həm də Johnson-u əvəzləmək üçün yanvarın qalan üç həftəsində heç bir ciddi cəhd göstərməmək – əgər ən pis ssenari reallaşsa, mövsümün nekroloqunda ilk abzaslardan biri olacaq.

Əslində, düşmə möcüzəvi şəkildə baş verməsə belə, bu siyasət bağışlanası deyil. Tottenham bu həftə sonu birtəhər canını qurtarsa da, klub rəhbərliyində Chief Arsenal Fan Vinai Venkatesham və idman direktoru Johan Lange üçün bağışlanma hekayəsi yoxdur. Mövsüm boyu nümayiş etdirilən bu ölçüdə səriştəsizlikdən sonra kresloda qalmağa heç bir əsas qalmır.

Yanvar “ağıllı böyüklər” kimi görünmək cəhdi idi, panika lazım olan yerdə. Bu cəhd indi də komandanın boğazından yapışıb. Roberto De Zerbi-nin oyuna gətirdiyi aydın inkişaf, hücum xəttində həm say, həm də keyfiyyət baxımından yaranan boşluq üzündən divara dirənib.

De Zerbi yenə də ön üçlükdə demək olar ki, məcburi seçimlərlə çıxacaq: Richarlison, Mathys Tel və bərbad formadakı Randal Kolo Muani. Ümid isə budur ki, ikinci hissənin ortalarında yarımçıq formada meydana atacağı Maddison-a əl atanda bu, çarəsizlik deyil, planlı risk kimi görünsün.

Maddison-un Leeds və Chelsea ilə son iki oyunda etdiyi qısa çıxışlar Tottenham-ın onsuz nələri itirdiyini göstərdi. Amma eyni zamanda meydanda olanların səviyyəsini də ifşa etdi. Maddison hələ açıq-aşkar formada deyil, ritmdən düşüb, amma onun 20 dəqiqəlik iştirakı belə komandanın hücumunu dərhal dəyişdirir. Bu, həm dəyər, həm də ümidsizlik portretidir.

Tottenham-a yalnız bir xal lazımdır. Bu, onları qurtarmağa bəs edəcək – ta ki West Ham, Leeds-ə 12 qol vurmasın. Bu qədər Spurs-luq bədbəxtliyi təsəvvür etmək çətindir, ona görə bu variantı kənara qoymaq olar. Kağız üzərində Tottenham bu xalı almalıdır. Everton son həftələrdə nəfəsdən düşüb, martın əvvəlindən bəri qalib gəlməyib, Avropa arzuları faktiki dağılıb.

Amma heç kim bu Tottenham üçün zəmanət verə bilməz. Yaxşı start həyati əhəmiyyət daşıyır. De Zerbi ilə bir az toparlanmış görünsələr də, bu komandanın özünəinam ehtiyatı hələ də son dərəcə kövrəkdir. Kiçik zərbə belə onları dağıdır.

De Zerbi dövründə Sunderland və Chelsea qarşısında geriyə düşən kimi komanda göz qabağında əriyib. Hər iki oyunda da qol buraxana qədər normal görünürdülər. Leeds-in Tottenham Hotspur Stadium-da vurduğu bərabərlik qolundan sonra isə rahatlıqdan əsər-əlamət qalmadı, meydanda açıq-aşkar əsəb və xaos hakim oldu.

Bu dəfə zərbə bəlkə də öz oyunlarından yox, başqa stadiondan gələcək. West Ham qol vurduğu an tribunadakı gərginliyin səsini təsəvvür edin. Həmin uğultunun meydandakı əsəbi futbolçuların ayaqlarına necə dolaşacağını da.

İki oyunun nəticələri üzrə doqquz mümkün kombinasiyanın səkkizində Tottenham sağ qalır. Statistik cəhətdən rahatlıq üçün kifayətdir. Amma söhbət Tottenham-dan gedirsə, bu klubun tarixində daha bir fəlakət səhifəsi açmaq üçün son bir fürsəti qaçırmayacağı fikri adamın beynindən çıxmır.

Əgər uduzarlarsa – və buna tam real ehtimal var – onda söz…

İzlənəsi komanda: West Ham

West Ham üçün hər şey öz əlində deyil. Rəqib – hazırkı formada Everton-dan qat-qat çətin görünən Leeds. Amma şans var. Newcastle qarşısında keçən həftəki biabırçı dağılmadan sonra bu belə bir lüks idi.

Ümid odur ki, Leeds artıq “tətildədir”, siqar və şap-şap rejiminə keçib. Çünki normal şəraitdə, son turun bu unikal qazan atmosferindən kənarda, üç oyundur uduzan və hər dəfə fərqli səviyyədə bərbad oynayan West Ham-ın, səkkiz oyundur məğlub olmayan Leeds-i məğlub edəcəyinə inanmaq çətin olardı.

Keçən həftə Leeds-in də turnir cədvəli baxımından itirəcək heç nəyi yox idi, amma buna baxmayaraq, hər şeyə ehtiyacı olan Brighton-u yenməyi bacardılar. Bu komanda hazırda sadəcə meydana çıxıb, rəqibə qələbə “hədiyyə edəcək” ruhda görünmür.

Yenə də West Ham-in bəhanəsi yoxdur. Bu dəfə “ya hamı, ya heç kim” oyunudur. Newcastle-də göstərilən təslimçi performans təkrarlansa, bu klubun özünə hörməti mövsüm bitməmiş gömüləcək.

Plan sadədir: ilk zərbəni vurmaq, Tottenham-ın əsəb sistemini daha da dağıtmaq. Uzaq ehtimaldır, amma qeyri-mümkün deyil. West Ham öz işini görsə, kartlar onların xeyrinə də düşə bilər.

İzlənəsi məşqçi: Pep Guardiola

Pep Guardiola Premyer Liqa texniki zonasında son dəfə görünəcək. Sir Alex Ferguson, Arsène Wenger, Jürgen Klopp kimi, onu da bu liqada başqa klubun başında təsəvvür etmək çətindir.

Aston Villa ilə oyunun nəticə baxımından heç bir çəkisi yoxdur. Rəqib – Europa League qalibi, amma City artıq Arsenal-ın çempionluq yürüşünə son anda mane olmaq fürsətini də boşa verib. Həftəiçi Bournemouth səfərində alınan, özü də çətinliklə qazanılan heç-heçə bu mövsümün xülasəsi kimidir.

Daxili kuboklarda dubl, üstəlik yenilənən heyətlə keçid mövsümündə qazanılıb. Bu, Pep üçün “tam uğursuzluq” damğasını silir. Amma onun müəyyən etdiyi standartlara görə bu mövsüm “tam uğurlu” da sayıla bilməz. On il ərzində altı çempionluq, yeddi mövsümdə 95+ xal tələb edən hegemonluqdan sonra, ardıcıl iki il titulsuz liqa yarışı – əvvəl ümumiyyətlə mübarizəsiz, sonra isə bu ilki kimi yamaq-yamaq – Pep-in içində qalacaq.

Yenə də Premyer Liqanı tərk edərkən, tarixdə ikinci ən böyük baş məşqçi kimi gedir. Birincinin kim olduğunu hamı bilir. Bu sıralamada ikinci olmaq pis miras deyil.

İzlənəsi futbolçu: Mohamed Salah

Daha bir vida. Amma bu dəfə notlar o qədər də isti deyil. Mohamed Salah Liverpool-da son mövsümünü “Emo Mourinho” modunda keçirdi: üzündən narazılıq əskik olmadı, Trent Alexander-Arnold-suz sağ cinahda bəzən tam itmiş kimi göründü, oyundan sonrakı müsahibələrdə və sosial şəbəkədə küləyə qarşı mübarizəyə girişdi.

Bu, Premyer Liqa və Liverpool tarixinin ən böyük hücumçularından birinin lazımsız şəkildə bulud altında vidalaşması deməkdir. Üstəlik, Trent-in də 12 ay əvvəl Anfield-i xoş olmayan şəkildə tərk etməsindən sonra.

Bizim üçün isə bir cəhəti rahatdır: “İzlənəsi futbolçu” rubrikası adətən risklidir. Son anda zədə, məşqçi qərarı, hətta diskvalifikasiyanı gözə almamaq – hamısı baş verib. Haqqında abzaslarla yazdığın oyunçu bəzən bütün oyunu ehtiyatda oturur.

Salah-ın bu mövsümkü əsəbi tonları sayəsində bu dəfə belə olmayacaq. Liverpool gələn mövsüm Çempionlar Liqasını təmin etmək üçün lazım olan bir xalı qovarkən, Salah harada olursa olsun – start heyətdə, ehtiyatda küsülü halda, oyuna sonradan qoşulmuş, hətta ümumiyyətlə stadiona gəlməmiş – baxışlar yenə onun üzərində olacaq.

On oyunun eyni vaxtda getdiyi axşamda belə, Salah hələ də “baxılası futbolçu” olaraq qalır. Hətta bəlkə də, xüsusən də meydanda olmayanda.

Futbol Liqasında izlənəsi oyun: Hull City – Southampton – Middlesbrough

Championship pley-off finalı adətən əlavə dram tələb etmir. Premyer Liqaya yüksəlişin dəyəri kifayət qədər ağırdır. Amma bu il səhnənin arxasında “Spygate” farsı var və hər şeyi bir az da alovlandırıb.

Southampton-ın inanılmaz dərəcədə düşüncəsiz addımı kluba baha başa gəldi. Hadisənin ən ironik tərəfi isə budur ki, hər şey nə qədər “kiçik” görünür. Nə dron, nə xüsusi texnologiya. Sadəcə telefonunu çıxarıb çəkiliş edən bir stajyor və özünü golf klubunun tipik üzvü kimi göstərmək zəhmətinə belə qatlaşmayan adam. Nəticə: potensial 200 milyon funtluq zərbə. Qazanılan cəza az deyil.

Middlesbrough bir tərəfdən zərərçəkən kimi görünür, amma başqa tərəfdən heyrətamiz dərəcədə şanslıdır. Hamı Southampton-ın aldığı cəzanın ağırlığını müzakirə edir, amma Middlesbrough-ya verilən “bağışlanmanı” da eyni dərəcədə sorğulamaq olar.

Əsl qurban isə Hull City-dir. Yeganə qalmaqallı olmayan iştirakçı. Klassik üsulla – iki oyunlu yarımfinalı qazanaraq – finala çıxan komanda. Amma ən çox süründürülən, planları alt-üst olan da məhz onlar oldu.

Southampton qaydaları pozdu. Middlesbrough uduzdu. Uduzmaq cinayət deyil, amma yarımfinalda uduzmaq adətən “mövsüm bitdi” deməkdir. Bu dəfə isə hər iki tərəf sonda finala çıxa bilənlər siyahısında qaldı.

Hull isə finalda kiminlə oynayacağını 72 saatdan az qalmış öyrəndi. Hazırlıq planı, analiz, psixoloji köklənmə – hamısı son anda dəyişdi.

Və futbolun amansız zarafat hissi deyir ki, bu qədər qarışıqlığın sonunda 200 milyon funtluq oyunu Middlesbrough qazanacaq. Tarixdə ilk dəfə yarımfinalda uduzub, pley-offdan Premyer Liqaya yüksələn komanda olmaq üçün.

Avropada izlənəsi oyun: Bayern Munich – Stuttgart

Harry Kane yenə kubok qaldırmağa çıxır. Runaway çempion Bayern Munich, DFB Pokal finalında ötənilki qalib Stuttgart ilə qarşılaşır. Adətən “Bayern qazanacaq” deyib keçmək asandır, amma fakt budur ki, bu, onların 2020-dən bəri ilk Pokal finalıdır. Son beş ildə həlledici oyuna belə çıxmayıblar.

Stuttgart isə keçən mövsüm dördüncü Pokal-ını qazanıb və tarixində ilk dəfə ardıcıl iki finala yüksəlib. Finalda Bayern-ə iki dəfə uduzublar – 1986 və 2013-cü illərdə. İndi yenidən eyni səhnə, eyni rəqib.

Kane üçün bu oyun sadəcə daha bir kubok deyil. İllərlə “titulsuz ulduz” damğası ilə yaşadıqdan sonra Almaniyada qazandığı hər uğur, geriyə – İngiltərəyə, xüsusən də bu həftə sonu əsəbdən partlayan şimal London tribunalarına – çox fərqli görünəcək.

Mövsümün son günü belədir: bir yerdə titrəyən Tottenham, başqa yerdə son gücünü toplayan West Ham, kənarda sakitcə vidalaşan Pep və Salah, arxa planda isə Hull, Middlesbrough, Southampton və Berlinə baxan Kane. Sual sadədir: bu xaosun içində kim ayaqda qalacaq?