Tottenham və Coventry: Qolsuz Başlanğıcın Səbəbləri

Mövsümün dörd turu geridə qalıb, tabloya baxanda bir rəqəm göz deşir: “0”. Həm Tottenham Hotspur, həm də Coventry City hələ qol vurmayıb.

Bu, xüsusilə də Şimali Londonda anlaşılmaz görünür. Klub yayda təxminən 320 milyon funt sterlinq dəyərində, əsasən hücuma yönəlik futbolçular aldı. Amma tablo dəyişmir. Top var, zonalar var, hətta epizodlar da var. Qol yox.

Sual təkdir: Roberto De Zerbi bu komandanı niyə hələ “açıb” qurtara bilməyib?

De Zerbi-nin riski: rəqibi cəlb et, sonra zərbə vur

İtalyan baş məşqçi 2024-də Brighton-dan ayrıldıqdan sonra Premyer Liqa dəyişdi, amma o, öz ideyalarından dönməyib. Sadəcə, onları yenidən şərh edir.

Onun komandaları oyunu yavaşıdıb geri paslarla rəqibi irəli çıxmağa təhrik edir. Tərəfdarlar bəzən səbirsizlənir, amma bu, planın özəyidir. Rəqib sıx pressə gələn kimi, De Zerbi-nin komandası birdən sürəti artırır, şaquli ötürmələr və topu güclü daşıma ilə presdən sonrakı boşluqlara hücum edir.

O, bunu illər əvvəl məşqçi seminarında açıq izah etmişdi: rəqibin pressi nə qədər güclüdürsə, hücum bir o qədər şaquli olur; arxada qalan müdafiəçi sayı azaldıqca qol vurmaq bir o qədər asanlaşır.

Bu mövsüm də Spurs-un hücumçularını geniş sahələrdə, az sayda müdafiəçiyə qarşı bir neçə dəfə gördük. Yəni mexanizm işə düşür. Amma başlanğıcdan qola qədər olan zəncirin bütün halqaları hələ bir-birinə möhkəm bağlanmayıb.

Qeyri-adi 2-3-2-3: şəkil var, kəsər çatmır

Top Spurs-un nəzarətində olanda komandanın formasını bir cümlə ilə izah etmək çətindir. Çox vaxt bu, 2-3-2-3-ə bənzəyir.

Arxada iki mərkəz müdafiəçi, onların qarşısında isə adətən Rodrigo Bentancur-dan ibarət dayaq üçlüyü. Bu üçlük nisbətən sabit qalır, amma kənarlarda və mərkəzdə daim rotasiya var: cinah hücumçuları, cinah müdafiəçiləri, mərkəz yarımmüdafiəçiləri zonaları dəyişir, bir-birinin yerini tutur.

Prinsip sadədir: kim hərəkət edir, boşalan zonaya başqası girir, komandanın ümumi forması qorunur.

Bu strukturun üzərinə De Zerbi-nin ümumi prinsipləri gəlir. O, 2024–2026-cı illərdə Marseille-də eyni ideyanı daha yetkin formada göstərmişdi. O illərdə komanda orta hesabla oyuna 2,3 qol vururdu. Plan işləmişdi.

Tottenham-da isə hələ ki, bu rəqəmlərdən danışmaq mümkün deyil. Amma qurulan mexanizmin Marseille-dəkinə nə qədər bənzədiyini görmək çətin deyil. Bu da o deməkdir ki, tam uğursuzluqdan yox, “yarımçıq” icradan söhbət gedir.

Mərkəzə pas – cəsarət testi

Bu oyunda ən riskli hissə mərkəzə oynanan ötürmələrdir. Topu sıx press altında qəbul etmək, dönmək, qərar vermək – hamı bunu bacarmır, hamı da bacarmalı deyil.

De Zerbi bunu görür və xırda düzəlişlər edir. Məsələn, Sandro Tonali-nin böyük sahədə, üzüyuxarı qaçaraq oynamaqda daha güclü olduğunu anlayıb, onu Archie Gray ilə tez-tez yerini dəyişməyə sövq edib. Gray sağ cinah müdafiəçisi kimi başlayır, amma mərkəzdə sıx zonaya girib top qəbul etməyi daha rahat edir. Bu, kağız üzərində sadə, meydanda isə ağıllı bir korrektədir.

20 yaşlı Gray üçün bu, təbii mövqe deyil, amma dar sahədəki davranışı, De Zerbi-nin tələb etdiyi taktik tapşırıqları anladığını göstərir.

Bu sistemdə ən çox çatışmayan fiqurlardan biri isə artıq geri dönür: James Maddison. O, çiyin zədəsindən sonra ötən həftə Liverpool-la Carabao Cup oyununda meydana qayıtdı və məhz bu sıx zonalarda oynamağı sevən, topu təzyiq altında qəbul edib fərq yaradan futbolçudur. Maddison-un tam hazır olması Spurs-u daha tez hücum zonalarına daşıya bilər.

Amma fərdi keyfiyyət yetmir. Bu oyun tərzi üçün bütün komanda De Zerbi-nin ideyalarını “içselleşdirməlidir”.

Keçən mövsüm Thomas Frank dövründə Tottenham əsasən cinahlardan qururdu, mərkəzi sanki meydanın təhlükəli qadağan zonası kimi kənara qoyurdu. Məntiq aydın idi: mərkəzdə itirilən top ölümcül əks-hücuma çevrilə bilər.

İndi isə tam əksi öyrədilir. De Zerbi oyunçulardan sıx mərkəzə girib risk etməyi, orada həll tapmağı tələb edir. Köhnə vərdişləri silmək, yenisini yazmaq isə bir neçə həftənin işi deyil.

Qırılan zəncir: son pas gəlmir

Spurs çox vaxt rəqibin pressini cəlb edib, sonra sürəti artıraraq onun yarımmüdafiə xəttinin arxasına keçir. Bu, planın ən gözəl hissəsidir.

Problem ondan sonra başlayır.

Bu hücumları qola çevirmək üçün üç element üst-üstə düşməlidir:

• Topu daşıyan oyunçu ən yaxşı ötürməni görməlidir.
• Öndəki oyunçuların qaçışları həmin ötürməni tələb etməlidir.
• Ötürmənin özü texniki cəhətdən keyfiyyətli icra olunmalıdır.

İndiyə qədər ən böyük tıxac birinci və üçüncü bənddədir. Yəni ya oyunçular arxadakı boşluğa şaquli ötürməni görmür, ya da ehtiyat edib o pası oynamırlar.

Omar Marmoush-un qaçışları, xüsusən də arxaya sızmaları, ümumiyyətlə, yaxşıdır. Amma top tez-tez ona getmir. Gray cinahdan xəttə ötürmələr etməyə cəhd göstərib, amma mərkəzdən eyni cəsarəti hələ görmürük.

Bu nöqtədə Pedro Porro-nun rolu ön plana çıxa bilər. O, yayda İspaniya millisində daha mərkəzi rolda oynadı və komandanın dünya çempionluğunda hücum quruculuğuna ciddi töhfə verdi. Tottenham-a qayıdanda onun təbii hücum instinktləri, xüsusilə də mərkəzdən yaradıcı ötürmələr, De Zerbi-nin planına tam uyğun gəlir. Əgər Porro bu rolu klubda da alarsa, Spurs-un qol vəziyyətlərinin sayı kəskin arta bilər.

Marseille-də sağ cinahdakı bu tipli oyun quruculuğu, sonda cərimə meydançasında boşluq tapan hücumçular üçün cənnətə çevrilmişdi.

Cinahlar: Udogie-nin gücü, Savio-nun tərəddüdü

Liverpool-la Carabao Cup görüşündə solda Destiny Udogie-nin nə qədər təhlükəli ola biləcəyini yenidən gördük.

Andy Robertson mövsümə yaxşı başlayıb, amma oyun gərginləşəndə Udogie-nin fiziki üstünlüyü və zamanlaması Liverpool-un boşluqlarını daha yaxşı cəzalandırdı. O, Spurs-u dəfələrlə rəqibin nizamsızlaşmış müdafiəsinə qarşı kənardan kross vəziyyətinə çıxardı.

Hücum sürətlənəndə müdafiəçilər adətən təcili şəkildə geri çəkilir, qapını qorumağa çalışırlar. Bu zaman cərimə meydançasının qarşısında, geridən gələn yarımmüdafiəçilər və ya geriyə çəkilən hücumçular üçün boş zolaqlar açılır.

Marmoush bir neçə dəfə bu zonaya ağıllı şəkildə geri düşüb, amma komanda yoldaşları onu həmişə tapmayıb. Bu da yenə zaman, uyğunlaşma, bir-birini “əzbərdən” tanıma məsələsidir.

Savio üçün isə başqa çətinlik var. Sol ayaqlı sağ cinah oyunçusu kimi o, daha çox son xəttə qədər gedib topu içəri ötürməyə meyllidir. Amma topu zəif ayağı ilə geri çəkmək, cərimə meydançasına kəskin “cut-back” etmək onun üçün daha ağır gəlir.

Solda həm Udogie, həm də Robertson sol ayaqlı olduqları üçün təbii krosslarla daha aydın qol vəziyyətləri yaradıblar. Marseille-də isə sağ cinahda həm cinah hücumçusu, həm də cinah müdafiəçisi sağ ayağı ilə rahat şəkildə topu geri çəkib dəqiq ötürmələr edirdi.

Bu ötürmələri isə cərimə meydançasında 37 yaşlı Pierre-Emerick Aubameyang-ın mükəmməl hərəkəti maksimuma çatdırırdı. O, daim müdafiəçilərin görmə sahəsindən çıxıb yenidən peyda olur, kiçik boşluqları qola çevirirdi.

“Demək olar ki, oradadırlar”

Tottenham-ın hücumlarını izləyəndə bir hiss yaranır: hər şey “az qala” alınır. Hərəkət var, struktur var, boşluqlar tapılır, amma son toxunuş – ötürmə, zərbə, seçim – tam oturmur.

Bu, o demək deyil ki, De Zerbi-nin ideyası dərhal möcüzə yaradacaq. Uğurlu taktika üçün təkcə plan yox, həm də planı icra edənlərin keyfiyyəti lazımdır. Marseille-də o, boşluqda oynamağı sevən, yüksək səviyyədə tamamlayan hücumçulara sahib idi.

Spurs-da isə hələ ki, xırda detallar çatışmır. Amma həmin detallar – mərkəzdə bir az daha cəsarətli pas, cinahlarda bir az daha dəqiq geri çəkilən ötürmə, hücumçular arasında bir az daha çox anlaşma – yerinə otursa, bu komanda qol vəziyyətlərini kifayət qədər yaradacaq.

Onda sual başqa cür səslənəcək: Tottenham nə vaxt qol vuracaq yox, bu hücum maşını nə vaxt tam gücü ilə işləyəcək?