Tuchel-in etirafı: Argentina kabusu necə başladı?
Thomas Tuchel İngiltərənin Argentina qarşısında uduzduğu dünya çempionatı yarımfinalını yenidən yaşayıb və ən çox tənqid olunan qərarını – arxaya beşliyə keçidi – açıq şəkildə müdafiə edib, eyni zamanda vaxtından əvvəl “müdafiə rejiminə” girdiyini də boynuna alıb.
İngiltərə 1:0 öndə idi. Tarixi 1966-cı ildən bəri ilk finala cəmi beş dəqiqə və əlavə vaxt qalırdı. Sonra isə hər şey alt-üst oldu. Enzo Fernandez və Lautaro Martinez-in qolları oyunun axarını dəyişdi, Tuchel-in sistem dəyişikliyi isə alovun içinə atıldı.
Baş məşqçi bu barədə çəkilən sənədli filmdə emosional danışıb: “Burada məni məhv etməyə cəhd edə bilərsiniz. Amma bu çapıq mənimdir, sizinki deyil. Bununla mən yaşayacağam. Sizin yox. Mən burda məsuliyyət daşıyanam və qərarları mən verirəm. Məndən çox heç kimə ağrı vermir, heç kim bunu məndən çox istəmirdi. Sonsuza qədər özünüzü işgəncə edə bilərsiniz: əgər başqa dəyişiklik etsəydim, bəlkə də qalib gələrdik. Bunu heç vaxt bilməyəcəksiniz.”
Onun üçün həlledici dönüş nöqtəsi isə hamının alqışladığı, amma öz beynində siqnal kimi gördüyü epizod olub.
“Spence-in təkəri məndə nəsə dəyişdi”
Anthony Gordon-un qolundan sonra İngiltərə epizodlara görə də öndə idi. Declan Rice və Harry Kane hesabı artıra bilərdi. Amma birdən Argentina sürətli əks-hücumla Giuliano Simeone-ni qapıçı ilə üzbəüz çıxardı. Djed Spence son anda, son ümid müdaxiləsi ilə xilas etdi.
Tuchel həmin anı belə xatırlayır: “Birinci hissədə kifayət qədər yaxşı idik, oyun tam bərabər idi. Topa sahib olma epizodlarımız ürəyimcə idi. Oyuna böyüyərək girdiyimizi görürdüm, hiss edirdim ki, oyunun içindəyik.
İkinci hissə başlayandan bizi bir az geri çəkilmiş gördüm. Argentina daha sərbəst, daha azad hərəkət edirdi, həll yollarını daha tez tapırdı. Sonra vururuq, dərhal ardınca yenə şansımız olur.
Onların üstünə gedirik, topu qazanırıq, bir şans, sonra yarımşans… Topu hücumda itiririk və o epizod gəlir – Spence-in təkəri. Əks-hücumdan az qala qol buraxırıq.
Bu, məndə nəsə dəyişdi. Ola bilsin, oyunçularda da. Birdən-birə düşüncə tərzimiz dəyişdi: ‘Gəlin, sadəcə birtəhər dözək, keçək bu mərhələni’. Elə oynamağa başladıq ki, sanki dörd dəqiqə qalıb, əslində isə hələ 30 dəqiqə var idi.
Topla çıxışın xırdalıqları, Messinin ətrafında oynamaq, bir cinahdan o birinə keçid, oyunu rəqibin yarımmeydançasına daşımaq, onları əziyyətə salmaq, özümüzə həm fiziki, həm mental nəfəs almaq imkanı yaratmaq – bütün bunlar çatmırdı.”
“Düşündüm: belə davam etsək, sağ çıxmarıq”
Növbəti siqnal Jordan Pickford-un Nicolas Gonzalez qarşısında etdiyi xilasatmə idi. Su fasiləsindən az əvvəl gələn o seyv Tuchel-i qərara məcbur etdi. Qolu vuran Gordon kənara gəldi, Ezri Konsa meydana daxil oldu. İngiltərə arxada beşliyə keçdi və buradan sonra başlayan mübahisə hələ də bitməyib.
Tuchel həmin məqamı belə açır: “Argentina ondan sonra çox sürətli oynamağa başladı. Üzr istəyirəm ifadəyə görə, tam ‘nə olacaq olsun’ futbolu oynadılar. ‘İtirəcəyimiz heç nə yoxdur. Nə olacaqsa olsun’.
Dörd hücumçu ilə oynadılar. İki cinah oyunçusu, iki mərkəz hücumçu və Messi. Bir ‘altıncı nömrə’ni çıxarıb ‘onuncu’ saldılar. Mərkəz müdafiəçisini kənara alıb onun yerinə mərkəz yarımmüdafiəçi buraxdılar. Elə anlar oldu ki, 3-1-6 düzülüşü ilə oynadılar. Biz isə əziyyət çəkirdik.
Geri baxanda və qərarvermə prosesimə nə baş verdiyini düşünəndə, həmin böyük epizod – su fasiləsindən əvvəl buraxdığımız o nəhəng şans – açar rol oynadı. Öz-özümə dedim: biz bu şəkildə sağ çıxmayacağıq. Bu, ölməyi gözləməkdir. Topa sahib deyilik, 4-4-2-də nə yaxşı, nə də tam olaraq müdafiə oluna bilmirik. Kömək lazımdır.
Oyunçulara nəsə vermək istədim: ‘Budur, indi bunu edirik. İndi plan budur’.
Bu düşüncə və əvvəlki təcrübə ilə Norveçə qarşı oyunu beşli müdafiə ilə bağlamışdıq. Meksikaya qarşı matçı da beşliklə bitirmişdik. İşləmişdi. Düşündüm ki, Argentina əsasən kənarlardan asmalarla oynayır, son xəttdə dörd hücumçuları var. Fikirləşdim: gəlin, beşli müdafiəyə keçək.
5-3-2-yə keçdik, strukturu dəyişdik. Kənarları daha yaxşı bağlaya biləcəyimizə inanırdım, ortada isə asmalara qarşı üç mərkəz müdafiəçi qalırdı. Sonra 5-4-1-ə keçdik. Mənim düşüncə tərzim də bəlkə artıq bu idi: ‘Gəlin, birtəhər dözək, çıxaq burdan’. Və bu düşüncə üçün çox tez idi. Həddindən artıq tez.”
Təzyiq yenə də dayanmadı. Alexis Mac Allister dirəyə vurdu. İngiltərə öz cərimə meydançasına sıxıldı. Ardınca gələn zərbələr isə artıq qol oldu.
Yorğunluq, hündürlük, istilik – və sonda Argentina fırtınası
Tuchel-in fikrincə, yalnız taktika deyil, turnirin özü də komandanı tükəndirmişdi. DR Congo qarşısında 70 dəqiqə hesabda geri olmaq, sonra geridönüş. Meksikada yüksək hündürlük, on nəfərlə oynamaq. Ardınca Miami istisində Norveçə qarşı əlavə vaxt.
Tuchel deyir: “Turnir boyu hər şey üst-üstə yığıldı. Congo – 70 dəqiqə 0:1 geridə, Meksika – hündürlük, sonra uçub Miami-yə Norveçə qarşı oynamaq. Yorğun idik. Yenə də 88-ci dəqiqəyə qədər dözdük.”
Ondan soruşurlar: bəs hücumçular daxil edib, önə daha da getmək olmazdımı? Cavabı qəti, amma acıdır: “Əlbəttə, olardı. Amma nə baş verəcəyini heç kim bilmir. Elə edə bilərdik, 1:2 uduzardıq və hamı deyərdi: ‘Bu nədir? Norveçə qarşı oyunu beşli müdafiə ilə bağlayıb, bəs indi niyə beşliyə qayıtmadı?’
Mən gördüklərimdən, aldığım informasiyadan, Argentinanın qoyduğu ‘dəlilik’ səviyyəsindən çıxış etdim – dəyişikliyin ardınca yenə hücumçu, sonra yenə hücumçu. Mənim həllim bu idi.
Məşqçinin müdaxiləsi budur. Öz eqon üçün nəsə etmirsən, sadəcə kömək etməyə çalışırsan.
Əgər oyunda daha sabit, topla daha inamlı olsaydıq, strukturu dəyişməzdim, niyə dəyişdirim ki? Onda hücum yönümlü dəyişikliklər edərdim. Amma bu yol çox, həddindən artıq çətin idi. Səni illərlə içindən yeyə biləcək bir yol.”
Tuchel indi bu yarımfinalı bir taktiki lövhə kimi yox, bədənində daşıdığı çapıq kimi danışır. Sual isə yerində qalır: eyni vəziyyət bir daha yaşansa, o yenə beşliyə qayıdardı, yoxsa bu dəfə risk edib önə atılardı? Dünya çempionatının növbəti fəsli cavabı özü ilə gətirəcək.
