Altı il yarım əvvəl Joshua Zirkzee Avropanın ən parlaq hücum istedadlarından biri kimi göstərilirdi. O vaxt Münhendə idi, “möcüzə uşaq” damğası almışdı, gələcəyin mərkəz hücumçusu kimi təqdim olunurdu. İndi isə 25 yaşına az qalmış holland forvard karyerasının ən çətin döngələrindən birindədir – bu dəfə Manchester United formasında.
Carrick dövründə skamyra sıxışan hücumçu
2024-cü ildə Man United-ə keçid Zirkzee üçün karyera sıçrayışı kimi görünürdü. Böyük səhnə, böyük klub, böyük pul. Amma meydan? Orada vəziyyət fərqlidir. Mövsüm boyu start heyəti ilə ehtiyat skamyası arasında yellənən hücumçu üçün son aylarda tərəzinin gözü açıq-aşkar skamyra doğru enib.
Yanvarda Ruben Amorimlə yollar ayrıldıqdan sonra komandaya Michael Carrick gəldi. Bu dəyişiklik Zirkzee üçün yeni başlanğıc yox, geriyə addım oldu. Yeni baş məşqçinin rəhbərliyi altında Premyer Liqada on oyunda cəmi 28 dəqiqə. Nə qol, nə də məhsuldar ötürmə. Sadəcə rəqəmlərdə yoxluq.
Və hazırkı tabloya baxanda, mövsümün sonuna qədər nəyinsə kəskin dəyişəcəyinə dair real işarə də görünmür. Səbəb aydındır: Man United həmin on oyunda 23 xal toplayıb, turnir cədvəlində üçüncü pilləyə qalxıb və 2023-dən bəri ilk dəfə Çempionlar Liqasına dönüş yolunu açıb. Carrick öz “onurğa”sını tapıb, hücum xəttində rəqiblər isə cavab verir: Benjamin Sesko – 5 qol, Bryan Mbeumo – 3 qol, 2 assist, Matheus Cunha – 3 qol, 3 assist. Bu rəqəmlərin fonunda Zirkzee-nin ehtiyatda qalması təsadüfi görünmür.
Münhendə başlayan nağıl və erkən xəbərdarlıqlar
Zirkzee-nin ən böyük problemi illərdir dəyişməyən bir cümlədə gizlənir: yüksək səviyyəli hücumçu üçün tələb olunan soyuqqanlılıq və effektivlik onda yetərincə deyil. “Bayern”dəki nağılvari başlanğıc bunu bir müddət gizlətdi, amma diqqətlə baxanda həyəcan siqnalları o vaxt da var idi.
Peşəkar debütündən öncə üçüncü liqa komandasının heyətində keçirdiyi 13 liqa oyununda qol vura bilməmişdi, cəmi iki assistlə kifayətlənmişdi. Birinci komandada trebl mövsümündə – pandemiya ilə bölünən həmin ildə – daha iki qol gəldi, amma rolu getdikcə kiçildi. Portuqaliyada keçirilən Çempionlar Liqasının final mərhələsində isə ümumiyyətlə meydana çıxmadı.
2020-ci ilin yazında “Bayern” akademiyasının o vaxtkı rəhbəri, onu Feyenoord akademiyasından gətirən Jochen Sauer “kicker”ə danışarkən açıq xəbərdarlıq etmişdi: Joshua bəzən “yalnız məcbur qaldığı qədər tullanır”. Daha çox “aclıq”, daha çox işgüzarlıq, qolu zorla qoparmaq istəyi gərəkdiyini deyirdi. Bir də – onu vaxtaşırı “komfort zonasından çıxarmaq” lazım olduğunu.
Növbəti mövsümdə Hansi Flick-in komandasında yenə yalnız epizodik çıxışlar. Baş məşqçi də açıq tənqidə keçdi. O, təcrübəli Eric Maxim Choupo-Moting-ə güvənməyi üstün tutdu, gənc hücumçuya isə sərt mesaj verdi: təkcə istedad kifayət etmir, mentalitet, münasibət və bacardığını “şərtsiz” göstərmək iradəsi də lazımdır.
Nəticə? Münhendə hekayə uğur dastanına çevrilmədi.
Uğursuz icarə, sonra Anderlecht-də partlayış
Qışda Zirkzee Serie A təcrübəsi üçün Parma Calcio-ya icarəyə verildi. Orada da ssenari oxşar idi: əvvəlcə start heyətinə düşmək uğrunda mübarizə, sonra zədə. Mövsüm boyu cəmi dörd oyun. Parma isə böyük fərqlə sonuncu olub elita ilə vidalaşdı.
Amma növbəti icarə onu başqa cür göstərdi. RSC Anderlecht forması ilə 2021/22 mövsümü Zirkzee-nin karyerasının indiyə qədər ən parlaq bölməsi oldu. Səbəb təkcə qollar deyildi. O, Vincent Kompany-nin tam inamını qazandı. Sezonun əvvəlindən mərkəz hücumçu kimi bir nömrəli seçim oldu və 48 mümkün oyundan 47-də meydana çıxdı. Statistika təsir edicidir: 18 qol, 13 assist – ümumilikdə 31 məhsuldar hərəkət.
Sonradan Kompany “Bayern”in baş məşqçisi olanda, Zirkzee “Mirror”a verdiyi müsahibədə onu tərifləyirdi. Oyunun xırda detalları, taktiki incəliklər, hər matçda meydanda olmağın məsuliyyəti – hamısını həmin bir ilin onun inkişafında nə qədər önəmli olduğunu vurğulayırdı. Amma bu hekayənin də kölgəli tərəfi var idi: Kompany hər zaman onun bədən dili və münasibətindən razı qalmırdı. Yeni işinə başlayanda yayılan və sosial şəbəkələrdə sürətlə yayılan əsəbi videosu bunu açıq göstərirdi.
Nagelsmann-ın planlarına sığmayan istedad və Bologna mərhələsi
Belçikadakı güclü mövsüm belə Julian Nagelsmann-ı inandıra bilmədi. “Bayern” yeni baş məşqçinin planlarında Zirkzee-yə yer tapmadı və 2022-ci ildə onu Bologna-ya satdı. Transfer məbləği 8,5 milyon avro, üstəgəl hər 25 oyun üçün əlavə 1 milyon avro bonus. Münhen klubu geri alma opsiyası və gələcək satışdan ciddi faiz də əldə etdi.
Maliyyə baxımından bu, “Bayern” üçün ideal əməliyyat idi. İlk aylardakı uyğunlaşma çətinliklərindən sonra Zirkzee Bologna-da özünü tapdı. İtaliya mətbuatı onu tərifləyirdi, o isə komandanın 2024-cü ildə sensasion şəkildə Çempionlar Liqasına vəsiqə qazanmasında mühüm pay sahibinə çevrilmişdi.
Bu performans Man United-in diqqətindən yayınmadı. Transfer bazarında “ucuz alış” imici olmayan klub holland hücumçuya görə 42,5 milyon avro ödədı. Məbləğin yarısı Münhenə getdi. Feyenoord-dan cəmi 100 min avroya “təlim haqqı” ilə gətirilən futbolçu “Bayern”ə ümumilikdə 30 milyon avrodan çox qazandırdı. O vaxtkı idman direktoru Hasan Salihamidžić-in Zirkzee satışından yüksək pay tələbi bu transferi onun ən böyük uğurlarından biri kimi göstərdi. Prezident Herbert Hainer “Brazzo”nun iqtisadi şərtlərə həmişə diqqət etdiyini vurğulayır, Lothar Matthäus isə onun satış siyasətinə “qızıl ulduz” verirdi.
Man United-də parlaq vitrin, solğun meydan
Pul baxımından Zirkzee üçün də bu keçid əlverişli idi. Amma idman tərəfi? Orada rənglər daha tutqundur. Erik ten Hag, Ruben Amorim, Michael Carrick – üç fərqli baş məşqçi, amma eyni problem: o, heç birinin yanında tam etibar qazanmır.
Bəzən möhtəşəm toxunuşlar, bəzən zəkalı ötürmələr, amma ümumi mənzərə dəyişmir. Effektivlik çatmır. Man United-də ilk mövsümündə bütün turnirlərdə 7 qol, indiki kampaniyada isə cəmi 2 qol əlavə edib. Peşəkar karyerası boyunca vurduğu qolların sayı 45-dir. Bu, onun potensialına vurulan rəqəmdən çox, qaçırılan fürsətlərin kölgəsi kimi görünür.
Premyer Liqaya keçidini tənqid edənlər – daha çox dinamika, daha çox sürət tələb olunduğunu deyənlər – indi özlərini haqlı saymaq üçün kifayət qədər arqument tapırlar. Müqaviləsi 2029-cu ilə qədər uzansa da, yayda ayrılıq real ssenari kimi görünür.
Geri dönüş, yoxsa yeni İtaliya macərası?
Növbəti addım haraya olacaq? Ssenarilər çoxdur, amma hamısı eyni dərəcədə inandırıcı deyil.
Münhenə qayıdış variantı romantik səslənir. Harry Kane-in ehtiyatında boşluq yaranacağı gözlənilir, üstəlik, orada onun ən yaxşı mövsümünü verən Vincent Kompany var. Mentorla yenidən birləşmək fikri cazibədardır. Amma reallıqda daha güclü ehtimal başqa yerdədir.
İtaliya. Bologna dövründən bəri Zirkzee-nin adı orada yüksək qiymətləndirilir. Orada ona start heyətində sabit yer vəd etmək daha asandır. Qışda AS Roma və Juventus-un onunla maraqlandığı barədə xəbərlər yayılmışdı. Hər iki klub Çempionlar Liqasına vəsiqə uğrunda mübarizə aparır və hücum xəttində əlavə keyfiyyət axtarır. Səhnədə başqa nəhənglər də var: AC Milan və şəhər rəqibi Inter də onun adı ilə anılıb.
Serie A Zirkzee üçün təkcə yeni müqavilə yox, həm də yenidən doğuluş şansı ola bilər. Orada ritmini tapsa, bir vaxtlar böyük ümidlərlə çağırıldığı milli komandaya qayıtmaq üçün də real əsas qazanacaq. Avro-2024 iştirakçısı olan Hollandiya yığmasına o, təxminən bir il yarımdır dəvət almır.
Sual indi budur: Joshua Zirkzee nəhayət nə qədər “tullanmaq məcburiyyətində” olduğunu özü müəyyən edəcək, yoxsa başqalarının qərarları onun karyerasını bir dəfə də başqa istiqamətə sürükləyəcək?
