Rumıniya futbolunun ən böyük simalarından biri, həm meydanda, həm də texniki zonada kuboklara adət etmiş Mircea Lucescu 80 yaşında vəfat etdi. Onun ölümünü çərşənbə axşamı Buxarestdəki Təcili Tibbi Yardım Universitet Xəstəxanası rəsmən təsdiqlədi. Cümə səhəri keçirdiyi ürək tutmasından sonra xəstəxanaya yerləşdirilmişdi.
Xəstəxananın qısa, amma ağır cümlələri ölkənin ovqatını dəyişdi: Mircea Lucescu – bir nəslin deyil, bir neçə nəslin futbol yaddaşı idi. Onlar onu “millətin simvolu” kimi xatırlayır.
Millinin ilk böyük qapısı
Lucescu-nun Rumıniya millisində ikinci dövrü cəmi bir neçə gün əvvəl bitmişdi. O, ötən cümə axşamı məşq zamanı özünü pis hiss etdikdən sonra baş məşqçi postundan istefa vermişdi. Üç gün öncə Rumıniya 2026 Dünya çempionatına gedən yolda pley-offda Türkiyəyə 0:1 uduzmuş, biletdən kənarda qalmışdı. Təcrübəli mütəxəssis bu zərbədən sonra da meydanı tərk etmədi, amma bədəni artıq davam gətirmədi.
Lucescu üçün milli komanda sadəcə iş yeri deyildi. O, bu formanı futbolçu kimi 64 dəfə geyinmiş, kapitan sarğısı ilə 1970 Dünya çempionatına çıxmışdı. 1981-ci ildə ilk dəfə millinin “sükanı arxasına” keçəndə Rumıniya futbolu hələ Avropa səhnəsində öz yerini axtarırdı.
1984-cü ildə isə tarix yazıldı. Lucescu Rumıniyanı ilk dəfə Avropa çempionatına çıxardı. Üstəlik, bu, İtaliya, İsveç və Çexoslovakiyanın yer aldığı ağır seçmə qrupunun zirvəsində mümkün oldu. Bu uğur onun adını ölkəsində əfsanə statusuna qaldırdı.
Avropanı dolaşan çempion
Lucescu-nun klub karyerası isə coğrafiya dərsini xatırladır: Türkiyə, Ukrayna, İtaliya, Rusiya, Ukraynanın digər nəhəngi, yenə milli komanda… Hara gedirdisə, kubok iz buraxırdı.
Türkiyədə o, əvvəlcə Galatasaray ilə Avropa səhnəsinə damğa vurdu. 2000-ci ildə UEFA Superkubokunu qazandı. Sonra 2001–02 mövsümündə ölkə çempionluğunu gətirdi. Bir il keçməmiş bu dəfə rəqib cəbhədə – Besiktas ilə liqanı zirvədə bitirdi. Eyni ölkədə iki fərqli nəhənglə çempionluq – bu, adi məşqçi imzası deyil.
2004-cü ilin mayında o, karyerasının ən uzun və dərin iz qoyan macərasına başladı: Shakhtar Donetsk. Orada keçirdiyi 12 il ərzində 8 çempionluq qazandı, 2009-cu ildə isə UEFA Kubokunu Donetska gətirdi. O komanda təkcə nəticə ilə yox, oyunun üslubu ilə də Avropaya izah edirdi ki, Şərqdən gələn futbol artıq qorxulu rəqibdir.
Sonrakı illərdə Lucescu Zenit Saint Petersburg, Dynamo Kyiv və Türkiyə millisinin başında göründü. Hər yerdə eyni obraz: sakit, tələbkar, detalların içində yaşayan bir strateg.
Nəhayət, 38 ildən sonra yenidən Rumıniya millisinə qayıtdı. Məqsəd aydın idi – Dünya çempionatına aparan son qapını bir daha döymək.
İtaliya illəri və “Brescia Romeno”
Lucescu-nun adı İtaliya azarkeşlərinin yaddaşında da xüsusi yer tutur. O, Pisa, Brescia, Reggiana və Inter kimi klublarda işləyib. 1991–92 mövsümündə Brescia ilə Serie B çempionluğunu qazandı və klubun tarixində mühüm səhifə açdı.
O illər xüsusilə “Brescia Romeno” ləqəbi ilə xatırlanır. Dörd rumın futbolçu – o cümlədən Gheorghe Hagi – komandanın ürəyinə çevrilmişdi. Bu, təkcə legioner qruplaşması deyildi, Lucescu-nun oyun fəlsəfəsinin, öz futbol məktəbini başqa ölkəyə daşımaq cəhdinin parlaq nümunəsi idi.
Son müsahibə: “Qaça bilməzdim”
Bu ilin martında, Türkiyəyə qarşı pley-off yarımfinalına hazırlaşarkən, Lucescu sağlamlıq problemləri ilə üz-üzə idi. O, həmin vaxt verdiyi müsahibədə bədəninin artıq əvvəlki kimi olmadığını gizlətməmişdi: özünü ən yaxşı formada hiss etmədiyini, əgər başqa real seçim olsaydı, kənara çəkiləcəyini deyirdi.
Amma bir cümlə hər şeyi izah edirdi: “Qaça bilmərəm. Qorxaq kimi gedə bilmərəm. Bizim şansımıza inanmalıyıq.” Bu, onun bütün karyerasının xülasəsi idi – meydandan, məsuliyyətdən, çətin oyundan qaçmayan adam.
O, Rumıniya futboluna borclu olduğunu hiss etdiyini də açıq şəkildə dilə gətirmişdi. Öz sözləri ilə desək, bu qayıdış nə pul, nə də daha bir medal üçün idi. “Mükafatım kifayət qədərdir,” – deyirdi. Bu, kubok dolu vitrinə baxıb hələ də özünü borclu sayan məşqçinin səmimiyyəti idi.
Futbol ailəsinin vida sözləri
Onun ölüm xəbərindən sonra Avropanın müxtəlif guşələrindən eyni tonlu, amma fərqli çalarları olan vida mesajları gəldi. Shakhtar öz rəsmi hesabında “Mister”ə təşəkkür etdi, adının dünya futbolu tarixində əbədi yazıldığını vurğuladı. Galatasaray isə ailəsinə, yaxınlarına və bütün futbol ictimaiyyətinə başsağlığı verərək, “Səni heç vaxt unutmayacağıq,” – mesajını paylaşdı.
Bu cümlələr sadəcə protokol ifadələri deyil. Donetskdə, İstanbulda, Buxarestdə, Brescianın dar küçələrində, Kiyevdə – çox fərqli şəhərlərdə eyni adam üçün yandırılan şamların səsi kimi səslənir.
Mircea Lucescu artıq texniki zonaya qayıtmayacaq. Amma onun qurduğu komandalar, qoyduğu iz, millətinə olan borc hissi ilə sonadək işləməsi bir sualı gündəmdə saxlayır: bu qədər fərqli məkanda bu qədər iz buraxan başqa neçə məşqçi var?
