Uels futbolu bir dövrə vida edir. 35 yaşlı Aaron Ramsey peşəkar karyerasını başa vurdu və bununla da ölkəsinin tarix yazan qızıl nəslinin ən parlaq simalarından biri səhnədən çəkildi.
86 oyun, 21 qol, üç böyük turnir, 16 il. Rəqəmlər sadə görünə bilər. Ramsey isə heç vaxt sadə futbolçu olmayıb.
“Uels formasını geyinmək və bu qədər inanılmaz anlar yaşamaq mənim üçün şərəf olub,” – o, vida qərarını açıqlayarkən dedi. Sözləri qısa idi, amma arxasında bir nəslin yaddaşı dayanırdı.
17 yaşında debüt, 20 yaşında kapitan
Onun milli komandaya yolu sürətli başladı. John Toshack 2008-ci ilin noyabrında, cəmi 17 yaşında ona A milli debütünü verdi. U17, U19, U21 pillələrini özündən böyüklər kimi keçmişdi, hamıya aydın idi: bu uşaq Uelsin gələcəyinin mərkəzində olacaq.
Elə də oldu. Cəmi 20 yaşında Gary Speed ona kapitan sarğısını etibar etdi. Mərkəz xəttində oynayan, amma hücuma da çəkilə bilən Ramsey yalnız texnikası ilə yox, təbii liderliyi ilə seçilirdi. İllər keçdi, məşqçilər dəyişdi, sistemlər dəyişdi, o isə bu komandanın onurğa sütunlarından biri olaraq qaldı. Karyerasını da Craig Bellamy-nin kapitanı kimi bitirdi.
58 illik həsrətin sonu və Fransa möcüzəsi
Uelsin müasir tarixində bir dönüm nöqtəsi varsa, o da EURO 2016-dır. Chris Coleman-in komandası Fransaya yollananda ölkə sadəcə uzun həsrətin bitməsini arzulayırdı. 58 il idi ki, böyük turnirə vəsiqə yox idi.
Ramsey həmin kampaniyanın mərkəzində idi. Tempini diktə edən, oyunun ritmini dəyişən, hücumu açan paslar, ağıllı qaçışlar, meydanın hər qarışında izi qalan performanslar… Uels sensasiyaya imza atdı, yarımfinala qədər getdi və yalnız sonradan çempion olacaq Portuqaliyaya uduzdu.
Ən acı detal? Ramsey o oyunda yox idi. O, Ben Davies ilə birlikdə cəzalı idi. Lakin turnirin sonunda UEFA-nın rəmzi komandasında Joe Allen ilə yanaşı yer aldı. Bu, təkcə Uels azarkeşlərinin deyil, bütün Avropanın ona verdiyi qiymət idi.
Qollarla gələn turnirlər: EURO 2020 və dünya çempionatı
EURO 2020 bileti bir oyunun ayağında idi. Son turda Macarıstana qarşı final kimi matç, meydanda isə yenə Ramsey. O, 2:0 hesablı qələbədə hər iki qola imza atdı və Uelsi növbəti Avropa çempionatına aparan adam oldu.
Turnirin özündə də səhnəni tərk etmədi. Rusiya ilə oyunda 3:0 hesablı qələbədə vurduğu qol, böyük səhnədə yenə onun adını işıqlandırdı. EURO 2016-dan sonra ikinci Avropa çempionatında da hesabda var idi.
Arzuların ən böyüyü isə 2022-ci ildə gerçəkləşdi. Qatar dünya çempionatı. Uels nəhayət yenidən dünya səhnəsində idi və Ramsey bu yolun əsas fiqurlarından biri kimi öz şəxsi məqsədinə çatdı.
EURO 2020-də Türkiyəyə qarşı 2:0 hesablı qələbədə vurduğu qol da həmin illərin yadda qalan anlarından biri kimi qalır. Böyük turnirlərdə, böyük oyunlarda səhnəyə çıxan futbolçu obrazını o, illərlə daşıdı.
Son dəfə milli forma, Bellamy-nin cümləsi
Ramsey Uels formasını son dəfə 2024-cü ilin sentyabrında geyindi. UEFA Millətlər Liqasında Monteneqroya qarşı səfər matçında ehtiyatdan oyuna daxil oldu, komanda 2:1 qalib gəldi.
O qarşılaşmadan öncə Craig Bellamy-nin sözləri çox şeyi izah edirdi: “Biz Uels üçün oynamış ən yaxşı futbolçulardan birindən danışırıq.” Bu, boş kompliment deyildi. Bellamy onun Arsenal, Juventus, Nice kimi klublarda qazandığı təcrübəni, gənclərə nümunə olma tərzini xüsusi vurğulayırdı. Məşq meydanında davranışı, xırda detallara diqqəti – hamısı uzun illər ən yüksək səviyyədə qalmasının səbəbi idi.
Cardiff City-dən Wembleyə: klub karyerasının ritmi
Ramsey üçün hər şey Cardiff City-də başladı. Uşaqlıq klubunda pillə-pillə irəlilədi və 2008-ci ildə FA Cup finalında Portsmouth-a qarşı meydana çıxdı. Uelsli bir gəncin Wembley səhnəsində görünməsi, o vaxt üçün özü-özlüyündə hekayə idi.
Az sonra yol onu Arsenal-a apardı. Məhz orada karyerasının ən simvolik anları yaşandı. FA Cup onun turnirinə çevrildi. Üç dəfə kuboku başı üzərinə qaldırdı, 2014 və 2017 finalarında isə qələbə qolunun müəllifi məhz o oldu. Böyük səhnədə, böyük anda, böyük zərbə – Ramsey obrazının xülasəsi kimi.
2010-cu ildə yaşadığı ağır ayaq sınması bir çox futbolçunun karyerasını bitirə biləcək zədə idi. O isə geri döndü. Arsène Wenger-in rəhbərliyi altında Premier League-in ən parlaq yarımmüdafiəçilərindən birinə çevrildi. Qol vuran, ötürmə verən, presinq edən, oyunu oxuyan – tam paket.
2019-cu ildə o, Uels futbolunun əfsanəsi John Charles-in yolunu davam etdirərək Juventus-a keçdi. Turin dövrü qısa olsa da, vitrinə Serie A çempionluğu, Coppa Italia və Supercoppa Italiana əlavə olundu. İtaliya səhnəsində də o, qalib komandaların parçası idi.
Sonrakı stansiya Rangers oldu. Orada Şotlandiya Kubokunu qazanan komandanın üzvü kimi yeni bir ölkədə titul yaşadı və 2022-ci ildə UEFA Europa League finalına qədər gedən yürüşdə heyətin bir hissəsi oldu. Daha sonra Fransa klubu Nice, ardınca Meksikanın Liga MX turnirində UNAM – karyerasının son illəri coğrafi olaraq geniş, emosional olaraq isə artıq yekun mərhələyə yaxın idi.
Bir detala xüsusi işarə qoymaq lazımdır: 2024/25 mövsümünün son oyunlarında o, Cardiff City-də müvəqqəti baş məşqçi kimi də çalışdı. Uşaqlıq klubuna bu dəfə kənardan rəhbərlik etmək – dairə sanki öz-özünə bağlandı.
Liderlik, baxış, son toxunuş
Ramsey-ni yalnız qollar və titullar izah etmir. Onu fərqləndirən əsas cəhət meydandakı zəkası idi. Top ayağında olanda oyunun sürəti dəyişirdi. Müdafiə xəttini yarıb keçən ötürmələri, hücumu bir anda alovlandıran son pasları, səbrlə qurduğu hücumlar – Uelsin qızıl nəslinin ən kəskin silahlarından biri məhz bu idi.
Liderlik isə formal kapitanlıqdan çox şey demək idi. Gənclərlə davranışı, məşqdəki intizamı, matçın ən gərgin anlarında belə sakit qalmağı… Bu səbəbdən Bellamy kimi məşqçilər onu sadəcə keçmiş ulduz yox, yeni nəslin bələdçisi kimi görürdü.
O, yeniyetmə vaxtı haqqında deyilən “böyük potensialı var” cümləsini tam şəkildə doğrultdu. Uels futbolunun tarixində adı Gareth Bale, Ryan Giggs, Ian Rush, John Charles kimi nəhənglərlə eyni cərgədə çəkiləcək oyunçulardan biri oldu.
İndi isə 35 yaşında, 550-yə yaxın klub oyunu, onlarla qol, saysız-hesabsız xatirə ilə karyerasını bağlayır. Zədələr onu yüz oyunluq milli rekorda – centurion statusuna – bir az çatdırmadı, amma Uels azarkeşlərinin yaddaşında o, çoxdan bu həddi keçib.
Qırmızı Divar onu uzun illər xatırlayacaq: Fransa yayında parlayan sarı saçları, Rusiyaya, Türkiyəyə vurduğu qollar, Macarıstana qarşı həlledici dublu, Cardiff City-dən başlayıb dünyanın böyük arenalarına uzanan yolu ilə.
Sual indi budur: Uels bir daha bu qədər yaradıcı, bu qədər cəsarətli, bu qədər həlledici anlarda səhnəyə çıxan bir yarımmüdafiəçi yetişdirə biləcəkmi?
