“Defy the odds”.
Manchester United Women yeni mövsümə bu şüarla çıxmışdı. Qısa, sərt, meydan oxuyan. Klub rəhbərliyindəki yüksək vəzifəli şəxslərdən birinin masasından çıxıb soyunub-geyinmə otağının divarına qədər gedən bir cümlə. Avropa səhnəsində ilk addımlar, eyni zamanda Arsenal, Chelsea, Manchester City kimi illərlə qurulmuş nəhənglərlə çiyin-çiyinə durmaq iddiası üçün savaş çağırışı kimi düşünülmüşdü.
Amma indi bu şüar daha çox başqa bir sualı oyadır: “Əslində bu odds-u kim yaradır?”
Komandaya yaxın olanların dilində illərdir təkrarlanan bir cümlə var: “Oyunçular daha yaxşısına layiqdir”. Xüsusən də bu mövsüm. Çünki bu komanda illərdir real imkanlarından artıqını sıxıb çıxarır, gözləntiləri aşır, məhz bu inadkar ruh onları bir yerdə saxlayır. Çərşənbə günü Münhendə, Melvine Malard erkən qol vuranda və ümumi hesabı 3-3 edəndə, o ruh United-i yenə də qeyri-mümkünə yaxınlaşdırdı. Qarşıda hələ 79 dəqiqə var idi, rəqib isə səkkiz dəfə ardıcıl Çempionlar Liqasının 1/4 finalına çıxmış Bayern Munich.
Ancaq ikinci hissədə köhnə çatlar yenidən üzə çıxdı.
Yorğun bədənlər, boş skamya, tükənən güc
Fasilədən sonra United meydanda bir qədər daha dərin, daha ehtiyatlı orta xəttlə göründü. Yorğun bədənlər, zədələrlə yüklənmiş heyət. Skamyada cəmi dörd meydan oyunçusu, onlardan biri də həftəsonu Women’s Super League-də debüt etmiş 18 yaşlı Jess Anderson.
Bayern isə soyunub-geyinmə otağından tam əks ovqatda çıxdı. Hücum dalğaları bir-birini əvəzləyirdi, United isə nə tempə cavab verə, nə də topu ayağında saxlaya bildi. Birinci hissədə altı zərbə, dördü qapı istiqamətinə. İkinci hissədə – cəmi bir cəhd, gözlənilən qol göstəricisi (xG) – 0, topa nəzarət – 24 faiz. Bayern isə doqquz zərbə ilə 1.45 xG yazdırdı.
United-in qəhrəmancasına müdafiəsi 80-ci dəqiqəyə qədər dayandı. Sonra künc zərbələri bir-birini yedi. Bayern bu görüşdə 12-ci və 13-cü küncdən sonra iki dəfə qol vurdu və ümumi hesabda 5-3 irəli çıxıb biletini aldı.
Mövsüm boyu özünü göstərən standart vəziyyət zəifliyi, nəhayət, hesabı dəyişdi. Küncdən-küncə tab gətirmək olar, amma sonsuza qədər yox.
Və heç bir komanda, heç bir heyət həm xətti qoruyub, həm də ona meydan oxumağı eyni anda sonsuza qədər davam etdirə bilməz.
Avropa xəyalı bitdi, suallar qaldı
Bu məğlubiyyət United Women-i Avropadan da, FA Cup-dan da kənarda qoydu. League Cup finalında Chelsea-yə uduzublar, indi isə qalan üç WSL oyununda Çempionlar Liqasına yenidən düşmək üçün can atırlar. Sual sərtdir: bu komanda növbəti dəfə Avropaya qayıdanda hələ də “odds”-a qarşı mübarizə aparmalı olacaq, yoxsa nəhayət, normal şərtlərdə rəqabət aparacaq?
Klubun qadınlar bölməsində və United-in icraçı rəhbərliyində bu mövsüm boyu əsas müzakirə mövzusu məhz budur. Yayda Jess Park, Fridolina Rolfo, Julia Zigiotti Olme gətirildi, amma daha iki hədəf oyunçuda klub maliyyə cəhətdən uduzdu. Bunun fonunda alternativ investisiya yolları, o cümlədən xarici sərmayə ideyası masaya qoyuldu.
INEOS-un 2024-cü ilin dekabrında klubun azlıq payını alması ilə birlikdə qadın komandasına ayrıca investisiya axtarışının vacibliyi klub daxilində qəbul edilib. Amma sürət yavaşdır. Sir Jim Ratcliffe özü 2024-cü ildə açıq demişdi ki, kişilər komandası və ümumi maliyyə ilə bağlı prioritetlər ona qadınlar üçün planlara tam fokuslanmağa imkan verməyib.
Bu mövsüm isə kiçik heyətin eyni vaxtda bir neçə cəbhədə döyüşməsi, Avropa və daxili yarışların sıx təqvimi, artıq zərurəti daha da kəskin göstərdi.
Mart ayına qadınlar komandasının rəhbər şəxsləri ilə klub icraçıları arasında kritik görüş planlaşdırılmışdı. Məqsəd – qadınlar üçün investisiya variantlarını, o cümlədən xarici tərəfdaşlara pay satışı imkanını ciddi müzakirə etmək idi. Klub daxilindəki mənbələr deyir ki, xarici sərmayə ideyası rəsmi səviyyədə tez bir zamanda bağlanıb, konkret addım atılmayıb. Amma müxtəlif mənbələrin məlumatına görə, daxili dialoq hələ də davam edir, idarə heyətinə və sahiblərə yekun tövsiyələr hələ verilməyib.
Bu danışıqların bir hissəsi kimi, brendin daha incə, “subtil” dəyişikliklərlə yenilənməsi də gündəmə gəlib. Amma yüksək rəhbərlik səviyyəsində bu yöndə real addım planı yoxdur.
Bazar qaçır, rəqiblər sürət götürür
United bu sahədə tək deyil. Ötən mayda Reddit və Angel City həmtəsisçisi Alexis Ohanian Chelsea Women-də təxminən 10 faiz pay alaraq komandaya 200 milyon funtdan artıq dəyər biçdi. Everton Women dekabrda Kanadada yerləşən GED Investments-dən azlıq payı satdığını açıqladı. Sunderland Women isə Sixth Street-in qadın idmanına yönəlmiş Bay Collective platformasına çoxluq payını satmaq üçün irəli mərhələdə danışıqlar aparır.
United daxilində müzakirələrin davam etməsinin səbəbi təkcə bu dəyişən mənzərə deyil. Artan zərurətdir. Bir neçə mənbə deyir ki, klub oyunçu maaşları və transfer haqlarındakı yeni bazar qiymətlərinə çatmaqda çətinlik çəkir. Klubun rəsmi mövqeyi isə fərqlidir: onların fikrincə, bu, sadəcə “davamlı model”in nəticəsidir.
Yanvar pəncərəsində edilən ən azı iki transfer, əslində, yayda reallaşdırmaq istədikləri, amma gecikən anlaşmalar idi. Üstəlik, növbəti yay üçün nəzərdə tutulan bir transfer hələ də təsdiqlənməyib – səbəb: ümumi büdcəyə cavabdeh qərarvericilər tərəfindən heyət quruculuğu üçün ayrılacaq məbləğin dəqiq bilinməməsi.
Mövsüm boyu klubun yuxarı eşalonuna müxtəlif siqnallar göndərilib. Onlardan biri – rəqib WSL klubuna qarşı oyunda, zədələrdən boşalmış skamyadan çəkilmiş ekran görüntüsü. Mesaj aydındır: heyət çox nazikdir, bədənlər həddə qədər yüklənib.
Zədə siyahısı kifayət qədər ağırdır: Dominique Janssen, Ellen Wangerheim, Anna Sandberg, Leah Galton, Elisabeth Terland, Ella Toone. Bayern-ə qarşı cavab oyununda Simi Awujo da əzələ (hamstring) problemi ilə meydanı tərk etdi.
Nəticə? Məşqlər daha çox taktiki gəzinti, analiz və bərpa sessiyalarına çevrilib. Çünki hər bir sərt məşq daha bir zədə riski deməkdir.
Rəqəmlər artır, amma kifayət edirmi?
Düzünü desək, “heç bir investisiya yoxdur” demək də ədalətsizlik olardı. Marc Skinner beş il əvvəl baş məşqçi olanda bu komanda tamam başqa yerdə idi. O vaxtdan bəri 37 transfer həyata keçirilib. Komandanın ümumi fəaliyyət büdcəsi 2021-22 mövsümündə 5 milyon funta yaxın idi, 2024-25-də isə 10.7 milyon funtadək yüksəlib.
Bu rəqəmlərə baxanda, kağız üzərində “davamlı inkişaf” modeli görmək mümkündür. Amma qadınlar komandası daxilində və xaricində bir qrup insan başqa bir xətti çəkir: davamlı investisiya ilə, rəqabət üçün kifayət qədər investisiya eyni şey deyil.
Keçən mövsüm United maaşlara 5.88 milyon funt xərcləyib. Arsenal üçün bu rəqəm 11.3 milyon idi. WSL-də dördüncü yeri tutan Manchester City-nin ümumi xərcləri 14 milyon funt olub – United-dən 4 milyon artıq. Chelsea hələ 2024-25 mövsümünün hesablarını açıqlamayıb, amma ondan əvvəlki mövsümdə – ardıcıl beşinci WSL titulunu qazandıqları, FA Cup və Çempionlar Liqasında yarımfinala çıxdıqları il – qadınlar komandasının büdcəsi 20 milyon funtdan çox idi. United-dən təxminən iki dəfə çox.
Skinner dönəmində United-in liqa nəticələri belədir: dördüncü, ikinci (klub tarixinin zirvəsi), beşinci və üçüncü yerlər. Dörd böyük final, yalnız biri qələbə – 2023-24 FA Cup-da Tottenham Hotspur üzərində 4-0. Digər üçü Chelsea-yə uduzulub, ümumi hesab – 0-6.
Son iki mövsümdə Chelsea, Arsenal və City-yə qarşı bütün turnirlərdə cəmi üç qələbə. Chelsea-yə qarşı son 19 oyunda yalnız bir dəfə seviniblər – 2023-24 FA Cup yarımfinalında. Skinner-in Chelsea-yə qarşı şəxsi balansı: 15 oyunda bir qələbə, bir heç-heçə.
Gənclərə inam, yoxsa hazır ulduzlara üstünlük?
Komandaya yaxın bəzi şəxslər Skinner-in gənc istedadları inkişaf etdirmək bacarığını sual altına alır. Onların fikrincə, o, daha çox artıq formalaşmış, təcrübəli futbolçularla işləməyi sevir.
Statistika da bu narahatlığı qidalandırır. United, WSL-də 21 yaşdan aşağı oyunçulara verilən dəqiqələr baxımından liqanın sonuncusudur. 16 yaşlı Layla Drury 15 fevralda WSL-də debüt etməzdən əvvəl, Skinner bütün mövsüm ərzində 21 yaşdan aşağı futbolçuya cəmi 90 dəqiqə şans vermişdi. O da yalnız bir oyunda – noyabrda Manchester City-yə 0-3 uduzduqları matçda, əsas qapıçı Phallon Tullis-Joyce göz yuvası sınığından əziyyət çəkdiyi üçün, gənc qapıçı Safia Middleton-Patel meydana çıxanda.
Bəzi oyunçular deyir ki, matçlar zamanı texniki zonadan az taktiki göstəriş gəlir, hücum quruluşları meydanda doğaçlama ilə formalaşır. Skinner-in özü də meydanda çox nadir hallarda birbaşa məşq prosesinə qoşulur, texniki sessiyaları əsasən köməkçilərinə buraxır – çünki başqa öhdəlikləri çoxdur.
Məşqlərdə bəzən elə köməkçi məşqçilər özləri məşqdə aktiv iştirak edir, say çatışmazlığını kompensasiya edirlər, bəzən də sadəcə hakim rolunu oynayırlar. Bu zaman məşq prosesinin keyfiyyəti ilə bağlı suallar artır.
Digər tərəfdən, komandanın içindən gələn başqa səslər Skinner-i müdafiə edir. Onlar onun ictimai təzyiqi üzərinə götürməkdən çəkinmədiyini, xüsusən də bu qədər məhdudiyyət içində taktiki cəhətdən sandığından daha çevik olduğunu deyir. Müdafiə təşkilatlanmasında, komandanı blok şəklində qorumaqda onun rolunu xüsusi vurğulayırlar.
43 yaşlı mütəxəssis həm ictimai, həm də qapalı mühitdə səmərəli ünsiyyətçi kimi təsvir olunur. O, vaxt tapan kimi oyunçularla bir-bir söhbətlər edir, fərdi yanaşma göstərir.
Bəzi futbolçular bu azadlıqdan zövq alır, özlərini sərbəst ifadə edirlər. Amma Avropada və İngiltərədə daha ağıllı, daha güclü rəqiblərə qarşı bu yanaşma bəzilərini meydanda çılpaq qoyur. Bayern-ə qarşı cavab oyununun ikinci hissəsində United-in hücumda demək olar ki, heç bir cavab planı yox idi, meydan sahibləri onları davamlı geriyə sıxırdı.
Standart vəziyyətlər: rekorddan zəifliyə
Bu mövsüm United-in künc və cərimə zərbələrini müdafiə etməsi həm daxildə, həm də çöldə ciddi tənqid alıb. Uzun illər qapıçılarla çalışan, eyni zamanda standart vəziyyətlərə cavabdeh olan Ian Willcock ötən yay klubdan ayrılan bir neçə əsas heyət üzvündən biri idi. Onun rəhbərliyi altında komanda 2022-23 mövsümündə WSL-də qapısını toxunulmaz saxlamada rekord qırmışdı. Onu Liverpool Women-dən gələn Joe Potts əvəzlədi.
Bu mövsüm isə tablo fərqlidir. FA Cup-ın 1/8 finalında Chelsea-yə əlavə vaxtda küncdən buraxılan qolla 1-2 uduzdular. Bayern-ə qarşı da iki gecikmiş künc zərbəsi United-in Avropa macərasına nöqtə qoydu.
Kapitan Maya Le Tissier də məğlubiyyətdən sonra Disney-ə verdiyi açıqlamada buna toxundu: “FA Cup-da da, indi də – bütün nokaut oyunlarımızda standart vəziyyətlərdən kənarda qaldıq. Bu, üzərində işləməli olduğumuz sahədir”.
Skinner-in ümumi taktiki qərarları da bəzən sual altına düşür. Xüsusilə League Cup finalında təbii hücumçu Elisabeth Terland-ı “10 nömrə” rolunda oynatması və ya yanvardan Hammarby-dən gətirilən mərkəz hücumçusu Ellen Wangerheim-i cinahda istifadə etməsi kimi.
Wangerheim fevralda League Cup finalından əvvəl The Athletic-ə müsahibəsində danışıqlar zamanı ona “9 nömrə” kimi oynayacağının deyildiyini açıqlamışdı. Sonradan klub Bayern Munich-dən Lea Schuller-i də hücum xəttinə qatdı. 10 fevralda danışan Wangerheim yeni mövqeyə uyğunlaşmaq üçün “bir neçə məşq və oyun”a ehtiyacı olduğunu söyləmişdi, amma sıx təqvim Schuller və Wangerheim üçün liqaya adaptasiya üçün lazım olan qeyri-rəsmi oyunları demək olar ki, sıfıra endirdi. Klub daxilindən bir mənbə isə iddia edir ki, Wangerheim-ə elə əvvəldən müəyyən hallarda cinahda oynaya biləcəyi açıq deyilib.
“Defy the odds” yenə iş başında
Çempionlar Liqasındakı bu emosional sonluq United üçün ağır zərbədir. Amma mövsüm bitməyib. Qalan üç liqa oyunu var və komanda mövsümə başladığı kimi davam edir: yenə də “odds”-a meydan oxumağa çalışaraq.
Növbəti mövsüm Avropaya qayıtmaq üçün, çox güman ki, son turda Chelsea-yə qarşı o bir qələbəlik 19 oyunluq qara seriyanı yaxşılaşdırmaq lazım gələcək. Ondan əvvəl isə beşinci yerdəki Tottenham Hotspur və altıncı yerdəki Brighton & Hove Albion-la oyunlar var. Hər xalın çəkisi ağırdır.
Sual isə daha böyükdür: United bu xətti bu mövsümdən o yana nə qədər saxlaya bilər?
WSL-də United-dən aşağıda qərarlaşan üç klubun yüksək vəzifəli şəxsləri The Athletic-lə söhbətlərində açıq deyiblər ki, növbəti mövsüm keçmək istədikləri komanda məhz United-dir. Səbəb kimi yalnız transfer bazarında maliyyə limitlərini yox, həm də komandanın ətrafında qurulan infrastrukturun çatışmazlıqlarını göstərirlər.
Skinner isə Münhendəki məğlubiyyətdən sonra yenə siperə keçdi: “Mövcud resurslarla oyunçularımın etdikləri ilə inanılmaz dərəcədə fəxr edirəm. Çünki bizim sinəmizdə Manchester United loqosu var, hamı bizdən dünyanın ən yaxşı komandası olmağımızı gözləyir. Biz də özümüzdən bunu gözləyirik. Amma hələ böyüməliyik, çünki səkkiz yaşındayıq.
“Məni tənqid edə bilərsiniz, bu problem deyil, bu mənim işimdir. Amma bu mərhələlərdə rəqabət aparmaq istəyiriksə, klub olaraq nə etməli olduğumuzu artıq gördük. İndi seçim bizindir, elə deyilmi?”
Cavab, əslində, çoxdan meydanda verilib. İndi növbə klub otaqlarındadır.
