Futbolçu adını adətən gözəl ötürmələr, incə zərbələr, böyük turnirlərlə xatırladır. Hakim Ziyech isə bu dəfə tam başqa səbəbdən gündəmdədir. Onun Fələstinlə bağlı açıq mövqeyi İsrailin milli təhlükəsizlik naziri Itamar Ben-Gvirin birbaşa cavabı ilə nəticələnib və mübahisə çoxdan futbolun sərhədlərini aşıb.
Ölüm hökmü qanunu və alovlanan qarşıdurma
Son gərginlik İsrail parlamentinin fələstinli məhbuslara yönələn yeni ölüm hökmü qanununu təsdiqləməsindən sonra başladı. 30 martda Knessetdə keçirilən səsvermədə qanun 62–48 nisbəti ilə qəbul edildi. Sənəd hərbi məhkəmələrdə mühakimə olunan fələstinlilər üçün əsas cəza növü kimi asılma ilə edamı nəzərdə tutur.
Beynəlxalq səviyyədə bu qanuna kəskin reaksiya verildi. BMT-nin insan haqları qurumları daxil olmaqla tənqidçilər qanunun ayrı-seçkilik xarakteri daşıdığını, hüquqi prosedurları zəiflədiyini bildirirlər. Məhz bu fon Ziyechin etirazını daha da kəskin göstərdi.
Mərakeş millisinin yarımmüdafiəçisi Instagram hekayəsində Ben-Gvirin Knessetdə səsvermənin nəticələrini qeyd etməsini əks etdirən şəkli paylaşdı və qərarın yenə də “özünümüdafiə” kimi təqdim olunub-olunmayacağını soruşdu. Bir cümləlik, amma ağır sual idi.
Cavab çox gecikmədi. Ben-Gvir onu açıq şəkildə “antisemit” adlandırdı, tənqidlərin hamısını rədd etdi və İsrail və regional mediada yayılan açıqlamasında hədə-qorxu dolu mesaj verdi: “Ziyech və digər bütün antisemitlər cəzasız qalmayacaqlar.”
Ziyechin dəyişməyən xətti
Bu mövqe Ziyech üçün yeni deyil. 32 yaşlı yarımmüdafiəçi – hazırda Wydad klubunun formasını geyinir, karyerasında Ajax, Chelsea, Galatasaray və Al-Duhail kimi klublardan keçib – Fələstin məsələsində uzun müddətdir eyni xətti qoruyur.
7 oktyabr 2023-dən sonra Qəzzaya qarşı başlanan, geniş tənqid olunan hərbi kampaniya fonunda o, sosial şəbəkələrini susqun saxlamadı. Ziyech ard-arda paylaşımlarla İsrail işğal qüvvələrinin fələstinlilərə qarşı törətdiyi qətliamları gündəmə gətirdi, qrafiklər və videolarla deyil, sözlərin tonuyla da mövqeyini sərtləşdirdi.
Oktyabrın ilk günlərində o, Fələstinə dəstək verən ən erkən paylaşımlarından birini etdi, bunu zülm və media narrativləri haqqında sitatla birləşdirdi. Mesaj aydın idi: o, hadisələrin dünyaya necə təqdim olunmasına inanmır, səhnəarxasını göstərməyə çalışır.
Aylar keçdikcə Ziyech geri çəkilmədi. İşğal altındakı İordan çayının Qərb sahilindən yayılan kadrlar yenidən sosial şəbəkələri bürüyəndə, o, bir daha reaksiyasını gizlətmədi – İsrailin addımlarını qınadı, ictimai təzyiqin davam etməsini istədi və öz fikrincə, bu vəziyyəti mümkün edən hökumətləri sərt tənqid etdi.
Ben-Gvirin keçmişi və bu günün sualları
Ben-Gvirin Ziyechə qarşı ağır ittihamları təkcə futbolçunun məşhurluğuna görə müzakirə olunmur. Nazir özü də illərdir regionda mübahisəli fiqur kimi tanınır. Onun barəsində ərəblərə qarşı qızışdırmaya görə məhkumluq qərarı mövcuddur, İsraildə qadağan olunmuş radikal hərəkatla əlaqələri dəfələrlə gündəmə gəlib.
Belə bir keçmişi olan siyasətçinin indi dünya futbolunun tanınmış simalarından birini hədəfə alması, mübahisəni idmanın sərhədlərindən çıxarıb daha geniş, siyasi və mənəvi müstəviyə daşıyır. Ziyech isə buna cavab olaraq susmur, amma meydanda da, kənarda da özünü ifadə etməyin riskini yaxşı anlayır.
Bu qarşıdurma bir sualı kəskin şəkildə önə çıxarır: milyonlarla azarkeşi olan futbolçular səsi çıxanda, onları susdurmağa çalışanlar daha çox güc qazanır, yoxsa əksinə – oyunun ulduzları ictimai debatın qaydalarını dəyişməyə başlayır?
