İranın dünya çempionatı pokeri: meydanda yox, masanın arxasında mübarizə
66 yaşlı idman naziri Əhməd Daniya Mali çərşənbə axşamı verdiyi açıqlama ilə İran millisinin 2026 Dünya Çempionatındakı taleyini yenidən sual altına qoydu. Turnirin 11 iyun–19 iyul tarixlərində ABŞ, Kanada və Meksikada keçiriləcəyi rəsmən təsdiqlənib, amma İran üçün əsas mübarizə hələ qrup oyunlarına belə çatmayıb.
Tehranın təkidi: ABŞ yox, Meksika
İran Futbol Federasiyası artıq bir müddətdir ki, qrup mərhələsindəki üç oyununun ABŞ-dan Meksikaya köçürülməsi üçün təzyiq göstərir. Səbəb kimi rəsmi olaraq “ABŞ-İsrail müharibəsinin İranla bağlı təhlükəsizlik riski” göstərilir.
Keçən ay federasiya FIFA ilə meydanların dəyişdirilməsi barədə danışıqlara başladığını açıqlamışdı. Bu, FIFA prezidenti Canni İnfantinonun bir həftə əvvəl verdiyi, “İran oyunlarını əvvəlcədən təsdiqlənmiş qrafik üzrə keçirəcək” mesajına açıq ziddiyyət təşkil edir. Sanki iki paralel xətt çəkilib: biri Sürixdə, biri Tehranda.
Türkiyənin “Anadolu” agentliyinə danışan Daniya Mali mövqelərini birmənalı şəkildə ortaya qoydu: “Oyunlarımızın ABŞ-dan Meksikaya keçirilməsi ilə bağlı FIFA-ya müraciətimiz qüvvədədir, hələlik cavab almamışıq”.
Nazir ardınca şərtini açıq dedi: “Əgər bu müraciət qəbul olunsa, İranın dünya çempionatında iştirakı təsdiqlənəcək. Amma hələ FIFA-dan heç bir cavab yoxdur”.
Yəni top hələ də FIFA-nın meydanındadır.
Qərar Tehranda, saat isə FIFA-da işləyir
Daniya Mali öz mövqeyini “peşəkar öhdəlik” kimi təqdim etdi: “İdman naziri kimi, İran Futbol Federasiyası ilə birlikdə millinin dünya çempionatına hazır vəziyyətdə qalmasını təmin edəcəyik. Lakin son qərarı Nazirlər Kabineti verəcək”.
Bu cümlə İran daxilindəki siyasi mexanizmi də açıq göstərir: idman rəhbərliyi hazırlığı davam etdirir, amma “oynamalıyıqmı, yoxsa yox?” sualının cavabı siyasi kabinetdə yazılacaq.
Cədvəl hazır, meydan mübahisəlidir
Texniki olaraq hər şey aydındır. İran Group G-də bütün oyunlarını ABŞ-da keçirməlidir. Rəqiblər və şəhərlər də bəllidir: Yeni Zelandiya və Belçikaya qarşı Los-Ancelesdə, qrup mərhələsinin son oyunu isə Misirə qarşı Sietldə.
Kağız üzərində bu, maraqlı və balanslı qrup kimi görünür. Amma həmin kağızın altında ciddi siyasi və təhlükəsizlik mübahisəsi yatır.
ABŞ prezidenti Donald Tramp da keçən ay mövzuya toxunmuş, İran millisinin ölkədə qarşılanmasına “açıq” olduğunu bildirmişdi. Ardınca isə şəxsi həyatı və təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlığını dilə gətirmiş, sonradan aydınlaşdırmışdı ki, futbolçular üçün hər hansı təhdidin ABŞ-dan gəlməyəcəyini düşünür.
Sözlər diplomatikdir, amma Tehran üçün yetərli zəmanət sayılmır.
Təhlükəsizlik zəmanəti – ən ağır şərt
Daniya Mali çıxışının sonunda hüquqi və təhlükəsizlik aspektlərini ön plana çəkdi: “Müvafiq FIFA qaydalarına görə, ev sahibi ölkədə təhlükəsizlik təmin olunmalıdır. Dünya çempionatının startına az qalıb və bu müddətdə belə zəmanətlərin əldə olunması çox şübhəlidir”.
Bu cümlə tonun nə qədər sərtləşdiyini göstərir. Söhbət artıq sadəcə stadiondan yox, dövlətlərarası etimaddan gedir.
Nazir daha da irəli getdi: “Bu şəraitdə, ABŞ-da keçiriləcək dünya çempionatı oyunlarında İranın iştirak ehtimalı çox aşağıdır”.
Və sonda qapını tam bağlamadan bir az aralı qoydu: “Lakin zəruri təhlükəsizlik zəmanətləri təqdim olunarsa, hökumətimiz İranın dünya çempionatında iştirakına dair öz qərarını verəcək”.
Yəni nə tam “bəli”, nə də qəti “xeyr”. Hər şey yazılı zəmanətlərin səviyyəsindən asılıdır.
Əgər İran gedərsə… kim gələcək?
İranın mümkün geri çəkilməsi yalnız siyasi hadisə olmayacaq, həm də turnir cədvəlinə birbaşa təsir edəcək. Bir yer boşalarsa, onu kim tutacaq?
Britaniya mətbuatı, xüsusilə “The Sun”, diqqəti bir ada futbol nəhənginə yönəldib. İtaliya son üç dünya çempionatının final mərhələsində iştirak etməyib, amma reytinq cədvəlində hələ də yüksəkdədir. Xüsusən də son pley-off mərhələsində uduzan komandalar arasında ən yüksək reytinqə malik yığma kimi ön plana çıxır.
Məhz buna görə, İranın rəsmi şəkildə turnirdən imtina etməsi halında İtaliyanın çox kiçik də olsa, 2026 Dünya Çempionatına “arxa qapıdan” daxil olmaq şansı qalır. Bu, qaydaların və reytinq sisteminin açdığı dar bir pəncərədir, amma mövcuddur.
İndi diqqətlər iki ünvanda toplanıb: Sürixdə FIFA-nın cavab məktubunda və Tehranda Nazirlər Kabinetinin masasında. Bu cavablar gələnə qədər İran millisinin 2026 planları kağız üzərində qalacaq, İtaliya isə uzaqdan da olsa, dünya çempionatı qatarına son anda tullanmaq ümidi ilə gözləyəcək.
